Maandag 21/10/2019

Weg van de afgrond ter linkerzijde

Beeld UNKNOWN

De Vlaamse regeringsonderhandelaars willen niet liever dan het N-VA-programma zonder N-VA uitvoeren. Als die tendens zich doorzet, dan dreigt Vlaanderen een eenpartijstaat te worden. 'Niet gezond', oordeelt Walter Zinzen. Zinzen is oud-VRT-journalist.

Hoera, we hebben een nieuwe staat! Meest spectaculair resultaat na bijna 500 dagen onderhandelingen: federale, regionale en Europese verkiezingen gaan samenvallen. Je vraagt je af waarom de gemeenteraadsverkiezingen nog in het rijtje ontbreken. Nee, een stap vooruit in het functioneren van de democratie is dit zeker niet.

Erger is dat aan het grote Belgische democratisch deficit ook nu weer niets verandert: de federale kieskring heeft in alle stilte een begrafenis eerste klas gekregen. We zullen dus in 2014 weliswaar drie stembrieven mogen invullen maar we zullen nog steeds geen oordeel mogen uitspreken over de Franstalige federale ministers die ons dan drie jaar bestuurd zullen hebben. En voor onze Waalse en Brusselse landgenoten geldt hetzelfde: het oordeel over de Vlaamse ministers wordt alleen in Vlaanderen uitgesproken.

Formateur Di Rupo had er nochtans een zeer bescheiden voorstel over in zijn oorspronkelijke nota. Hij stelde voor om een tiental Kamerleden federaal (dus zowel door Vlamingen, Walen als Brusselaars) te laten verkiezen. Het voorstel is vermoedelijk zelfs niet besproken. Dat hoeft niet te verbazen.

Di Rupo en zijn Franstalige collega's zien zo'n nationale kieskring evenmin zitten als de diehards onder de flaminganten, of die nu in de N-VA, CD&V of Open Vld zitten. Di Rupo en co. gaan ervan uit dat ze in Vlaanderen vrijwel geen stemmen halen maar populaire Vlaamse politici wél in Wallonië. En de flaminganten vallen nog liever dood dan dat Franstaligen ook maar één enkele stem op de heilige Vlaamse grond zouden halen. Zo kan de mythe van de twee democratieën ongestoord verder woekeren. Hoewel, twee democratieën?

Fatsoenlijk rechts
Laten we eens kijken naar één van die twee, de 'onze'. Die in Vlaanderen dus. In de tijd dat het Vlaams Blok/Belang - niet eens zo lang geleden - de verkiezingszeges aan elkaar reeg, behoorde ik tot degenen die het vanuit democratisch standpunt betreurden dat er geen fatsoenlijke, electoraal aantrekkelijke, rechtse partij was.(Zelfs de VLD werd in de paarse tijd door velen te 'links' bevonden).

Jean-Marie Dedecker heeft een wijle gedacht dat hij het gat kon vullen. Maar het is de N-VA geworden die met verve de rol speelt van een nette, conservatieve volkspartij. Nu is het ter linkerzijde dat de afgrond gaapt. Sp.a, Groen! en de vakbondsvleugel van CD&V dreigen zelfs samen minder groot te worden dan de N-VA.

Dat blijkt overduidelijk uit een hele reeks peilingen, niet het minst in die van VRT en De Standaard het afgelopen weekend.

De pensée unique van de nationalisten is overheersend. De Vlaamse regeringsonderhandelaars willen, alvast op communautair gebied, eigenlijk niet liever dan het N-VA-programma zonder N-VA uitvoeren. Als die tendens zich doorzet dan dreigt Vlaanderen een eenpartijstaat te worden. Dat is, ook al gebeurt het via de stembus, niet gezond. Het georganiseerde meningsverschil - volgens Jos Geysels de definitie van de democratie - houdt dan op te bestaan.

Krachten bundelen

We moeten dus naar middelen zoeken om het evenwicht te herstellen. Dat zal pas lukken als de krachten worden gebundeld. Bij de sp.a lijken de geesten daarvoor stilaan rijp te worden. De nieuwe voorzitter, Bruno Tobback, riep na zijn 'verkiezing' uit dat hij het beu was dat Vlaanderen gelijkgesteld werd met conservatisme. Zijn voorgangster, Caroline Gennez, zei het in haar afscheidsbrief nog duidelijker: "We zullen moeten uitbreken en verzamelen. Geen oude recepten, geen starre structuren en ook geen dagjespolitiek." En een 'anoniem' sp.a- kopstuk zou het zelfs over een strijd gehad hebben van de niet-verzuurden tegen de verzuurden ( waarmee kennelijk de N-VA bedoeld werd).

Het niet-conservatieve Vlaanderen beperkt zich inderdaad niet tot de sp.a. Die partij heeft hoe dan ook (nog?) niet de mogelijkheid om alleen voor een electoraal sterk tegenwicht te zorgen. Samenwerking met Groen! (dat wel wind in de zeilen heeft, althans in de peilingen) ligt dus voor de hand. Als ik Meyrem Almaci, die onlangs in de Terzake-studio zat, goed heb verstaan is het taboe op zo'n samenwerking ook bij Groen! verdwenen. De schrik om door de socialisten opgeslokt te worden is immers nog weinig realistisch nu de sp.a een dwerg is geworden. Kortom, wat mogelijk is in Gent bij de gemeenteraadsverkiezingen moet ook kunnen bij de volgende samenvallende federale en regionale verkiezingen: een rood-groen kartel. Voor de kiezers is er nu al kennelijk weinig verschil tussen die twee partijen. Als Groen! wint is dat meestal ten koste van sp.a en omgekeerd geldt hetzelfde. Mede daarom zou Groen! deel moeten uit maken van het kabinet-Di Rupo. Als Groen! naar de oppositie wordt verwezen, zal het allicht moeilijker zijn om in 2014 gemeenschappelijk naar de kiezer te trekken.

Valabel alternatief
Toch zullen socialisten en groenen ook samen nog niet sterk genoeg zijn voor een valabel alternatief voor het conservatieve neonationalisme. Het zou de as moeten worden van een nog bredere coalitie, vooreerst met de mensen die Caroline Gennez "progressieven zonder stamboom maar met wortels in de levendige maatschappij" noemt. Met anderen kunnen afspraken worden gemaakt voor het toekomstige beleid. Met linkse christendemocraten bijvoorbeeld, die vinden dat de V in CD&V wat al te veel aandacht heeft gekregen. Maar het is vermoedelijk een illusie te verwachten dat ACW-politici op een rood-groene lijst zouden gaan staan. Hetzelfde geldt voor liberalen, die wellicht op sociaaleconomisch gebied niet zover van de N-VA af staan maar wel een grondige hekel hebben aan het blinde splitsingsprogramma van die partij.

Al die elementen hebben elkaar (voorlopig?) gevonden aan de onderhandelingstafel. In de jongste peiling hebben ze samen een duidelijke meerderheid: bijna 55 procent. Het 'verzuurde' nationalistisch blok (N-VA, Vlaams Belang en LDD) strandt op 45 procent. Als Bart De Wever erin slaagt zijn politieke tegenstrevers de rangen te doen sluiten, dan zal hij terecht geroemd mogen worden als redder van onze parlementaire democratie. Hij zal erin geslaagd zijn om het versnipperde politieke landschap in Noord-België te veranderen in een tweestromenland: twee ongeveer even grote machtsblokken, die elkaar in evenwicht houden.

Het rood-groene (of beter nog : veelkleurige) kartel mag ondertussen niet vergeten een gemeenschappelijk, fris, wervend programma op te stellen dat een echt alternatief biedt voor de recepten van Dalrymple en VOKA. Als ze dat dan ook nog eens doen in samenspraak met de Franstalige geestesgenoten in het Zuiden, dan redden ze zelfs nog een beetje de federale kieskring. Politieke sciencefiction? Dat was de huidige sterkte van de N-VA in 2007 ook. Was het maar al 2014.

 Socialisten en groenen zouden de as moeten worden van een nog bredere coalitie, vooreerst met de mensen die Caroline Gennez ‘progressieven zonder stamboom maar met wortels in de levendige maatschappij’ noemt  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234