Zaterdag 15/05/2021

Weg met de Wetstraat, leve de Hoogstraat!

'De ontspanning sijpelt steeds nadrukkelijker door in de informatie. Nieuws en show: ze gaan voortaan hand in hand. Ze bevruchten elkaar.' Dit statement loopt als een rode draad door het boek De Media een pretpark van Miel Dekeyser (1932), dat volgende week verschijnt. Hierin maakt hij een scherpe analyse van de manier waarop 'het nieuws' in Vlaanderen anno 2000 wordt gebracht en schetst vanuit zijn jarenlange ervaring als 'Amerika-watcher' van de radionieuwsdienst (in de VS is deze evolutie al veel langer ingezet) hoe het zover is kunnen komen. Ook al is het geen boek over de VRT, het huis waar hij bijna een halve eeuw heeft gewerkt, is alomtegenwoordig. Of ze daar aan de Reyerslaan echt blij mee zullen zijn, valt te betwijfelen.

Auteur Miel Dekeyser stond er op dat het boek de ondertitel 'De devaluatie van het nieuws' meekreeg, want hij wil helemaal niet als ouwe zeurpiet versleten worden die zich verzet tegen elke vorm van amusement in de media. Dan zou hij trouwens zijn eigen geschiedenis moeten verloochenen, want hij is zijn loopbaan bij de toenmalige BRT begonnen met het maken van satirische programma's, onder meer met Jan Van Rompaey en wijlen Jan Geysen en Sus Verleyen. Dat heeft ongetwijfeld zijn sporen nagelaten. In De media een pretpark komt hij vaak vlijmscherp uit de hoek. En dan gaat het niet over ontspanningsprogramma's als De Mol, die hij schitterende en intelligente televisie noemt, en ook niet over "zotte Felice" en het Swingpaleis, die hij al evenzeer prima vindt. Neen, het gaat hier over het nieuws.

Ik ken vele mensen aan de Reyerslaan die uw boek over de devaluatie van het nieuws niet graag zullen lezen.

Miel Dekeyser: "Ik heb veertig jaar op de radionieuwsdienst van de openbare omroep gewerkt. Ik ken het huis dan ook beter dan De Morgen of Het Laatste Nieuws. Toch gaat dit boek niet over de VRT. Mijn collega Dirk Tieleman is ervan overtuigd dat ik een biografie van hem geschreven heb, maar dat is fout. Ik haal alleen die mensen eruit die prominent en hoogst symbolisch zijn voor de nieuwe trend. Het ligt bijgevolg bij de vakkundigheid van de journalist om te kiezen wat de mensen volgens hem toch mee zouden moeten hebben. De dingen die belangrijk zijn voor het leven van elke dag, moeten er zijn. Dat lijkt me zo elementair dat je begint met het maximum te bieden. Als je dat begint te negeren, dan is het op voorhand verloren."

Wat is er fout met de pogingen om het nieuws 'beter verteerbaar' te maken?

"Daar is niets fout mee. Het is zelfs een must. Als nieuws niet helder, kort en krachtig is, dan trekt dat op geen voeten. Als ik de vele nakomelingen van onze generatie lees, hoor of zie, dan zijn die stukken beter dan wij in taalbeheersing, in formulering en in het verkopen van het nieuws. Iets wat slecht verkocht wordt, is gedoemd en gaat naar de vaantjes. Het moet prettig, vinnig en zeer verstaanbaar zijn voor een zeer 'breed publiek'. Het punt is echter dat de media niet langer ervoor kiest om de lezer, luisteraar en kijker een zo breed mogelijke bundel nieuws aan te bieden."

Daarom verzet u zich ook fel tegen de opdeling van het publiek, bijvoorbeeld in meerwaardezoekers en spontane genieters?

"Als je meerwaardezoekers hebt, dan kunnen de anderen toch alleen maar minderwaardezoekers zijn. Ik hoor Bert De Graeve vorige week dan ook graag zeggen dat er een einde moet komen aan de dualiteit van het nieuws. Al laat de VRT zich geweldig gaan met het maken van een apart journaal voor TV 1 en Canvas. Dat aparte bestaat er dan in dat bij de gewone man de hartoperatie van de koning vooraan komt en bij een ontwikkelde achteraan. Dat zijn toch allemaal grappen en grollen. Neen, er zijn geen twee nieuwssoorten."

De klant is overal koning. Waarom dan niet als het over nieuws gaat?

"In de keuze van het nieuws is de klant inderdaad koning. Er liggen producten in de rekken waaruit de lezer, luisteraar en kijker kan kiezen. Als een product niet verkoopt, dan houdt het op te bestaan. Dat weet iedereen. Maar nu willen ze week na week, dag na dag, uur na uur de klant naar de mond praten."

Bart De Poot, hoofdredacteur van het VTM-nieuwsmagazine Telefacts, gaat er net prat op dat het programma de vinger aan de pols houdt van wat reilt en zeilt bij de mensen.

"De vinger aan de pols houden doet de dokter alleen maar bij patiënten. Ik beschouw de lezers, de luisteraars en de kijkers niet als patiënten. Voor mij zijn zij gezond en kunnen ze zelf oordelen wat ze willen meepikken van het nieuws. Als het hen aanbelangt, worden de mensen plots zeer kundig en heel alert."

Na zijn transfer van TerZake naar Koppen blijkt Dirk Tieleman wel de verpersoonlijking van die trend?

"Wie zal beweren dat Dirk Tieleman geen uitzonderlijk knappe kop is? Hij heeft 28 jaar met mij gewerkt in het nieuws en op Actueel. Ook bij Panorama en TerZake leverde hij schitterend werk. Het was dan ook een schok toen hij zich bekeerde. Hij wil nog meedoen, hij wil nog scoren en scoren wil zeggen veel kijkers hebben. Ik zie Koppen nochtans nog altijd niet in de top-20 van de kijkcijfers staan. Als duiveluitdrijvingen als hot news worden gepresenteerd, dan denk ik: dat zal waarschijnlijk wel zo zijn in de hel, letterlijk dan. Ach weet je, toen ik onlangs in Panorama de reportage van Walter Zinzen zag over 'ons negerkes', dan werd ik dertig jaar jonger. Die zei veel met weinig woorden, hij had zijn figuren goed gekozen en schetste op die manier een goed beeld hoe het momenteel in Kongo is. Is daar iets wat de 'spontane genieter' niet bijkan? Dat geloof ik helemaal niet. Wie kijkt naar TerZake? Mijn kapper is een fanatiek kijker. Is dat de top? Mijnheer doctoor zit om halfnegen niet voor zijn tv-toestel. Dat maakt het allemaal zo ridicuul."

De nieuwe wet van de tv komt er volgens u op neer dat alles kan als het maar boeiend, prettig en sensationeel oogt. Weg met de Wetstraat, leve de Hoogstraat!

"Het TV 1-programma Bracke & Crabbé is te laat gekomen voor het boek, maar het is wel een zeer goed voorbeeld. Dat is een perfect amusementsprogramma. Maar het kan niet dat het een programma van de nieuwsdienst is. Dat is de mensen appelen voor citroenen verkopen. Wil dat zeggen dat ik daar niet naar kijk? Helemaal niet, ik heb waarschijnlijk al 70 procent van de uitzendingen zien. Ik vind Bracke een perfecte komiek, een cabaretier. Dat hij optreedt met Geert Hoste, dat moet kunnen. Maar dat mag niet de informatie over de verkiezingen opslorpen."

Bracke & Crabbé scoort wel goed. Er blijken zelfs veel mensen te kijken die die dag geen enkele nieuwsuitzending hebben gezien. Dus vindt de VRT dat het programma een belangrijke rol speelt in haar informatieopdracht.

"Er is een dubbele verwarring die ze graag creëren. In het programma treedt de wetstraatjournalist van het 'serieuze' journaal van de VRT-nieuwsdienst op met entertainer Ben Crabbé. Bovendien wordt nog eens een groot amuseur, Chris Dusauchoit, en een toffe actrice, Ann Ceurvels, ingehuurd voor de prettige kleuring van het 'nieuws'. Ook in de keuze van hun gasten gaat hun voorkeur echter steevast uit naar politieke BV's. Dat door elkaar haspelen van genres kun je toch niet meer negeren. Toch levert het een heel goed programma op, maar geen steengoed programma, want er zit geen steen in. In een steengoed programma mag je geen steen op de andere laten. Het randgebeuren slorpt vrijwel de hele informatie over de verkiezingen op. Bovendien zijn er ook al gevaarlijke dingen gebeurd. Vlaams Blokster Alexandra Coolen heeft daar gescoord. Iedereen is vriendelijk en dieper peilen naar haar gedachtegoed zit er niet echt in."

Politici spelen het spelletje wel gretig mee. Om het met uw woorden te zeggen: 'Ze zijn liever op visite bij de entertainer dan bij de echte, harde interviewer.'

"Alles is naar hun zin en hun verlangen geknipt. Dat is het gevaarlijke voor het eigenlijke politieke bestel. Als Bert Anciaux in volle verkiezingsstrijd voor een nieuwe voorzitter van de Volksunie een dwaze brief verstuurt waarin hij duidelijk partij kiest voor Patrik Vankrunkelsven en dan de wind van voren krijgt, dan kan hij bij Bruno Wyndaele - in mijn ogen alweer een toppresentator, laat dat duidelijk zijn - op veel begrip rekenen en kan hij gerehabiliteerd naar huis. Hoezeer ik Bruno als presentator bewonder, hij zal nooit prikken en priemen. Dat is zijn taak niet, want Bruno zit in de showbusiness. Maar wie zit daar wel verkeerd: al die politici. Waarschijnlijk staan ze dagen buiten in de rij te wachten om ook aan bod te komen."

Leo Bonte

De media een pretpark van Miel Dekeyser verschijnt op zaterdag 30 september en is een uitgave van The House of Books, 174 blz., 548 frank.

'Zei men vroeger 'geen rook zonder vuur', dan luidt het nu: 'Kijk alvast naar de rook, we zoeken later wel naar het vuur'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234