Donderdag 11/08/2022

Weet wat u eet? Beter niet, oordeelde de EU-voedingslobby

Vorige week zag het er even naar uit dat Europa een stoplichtlabel zou uitvaardigen voor voedingsproducten met een hoog zout-, vet- en suikergehalte. Het leek een uitstekend initiatief in de strijd tegen obesitas. Tot de voedingsindustrie haar lobbyistenleger in stelling bracht.

In volle verkiezingsstrijd bestookten onder meer Kellogg’s, Danone, Coca-Cola en Nestlé Britse parlementsleden met nota’s en documenten waaruit moest blijken dat het zogenaamde stoplichtsysteem (een soort kleurcode) consumenten op zoek naar gezonde voeding weinig hulp zal bieden.

De bedrijven voerden aan dat onderzoek heeft aangetoond dat de procentuele ‘dagelijkse voedingsrichtlijn’, die hun voorkeur heeft, ook door de consument verkozen wordt. Enquêtes van het Britse National Heart Forum en de consumentenvereniging Which? die beide systemen vergeleken, kwamen echter tot de bevinding dat consumenten meer voelen voor de kleurcodering.

Vorige week woensdag verwierp het Europees Parlement het stoplichtsysteem ontwikkeld door het Agentschap voor Voedselnormen ten voordele van de dagelijkse voedingsrichtlijn. Tegelijkertijd steunde het de verplichte vermelding van schadelijke transvetten en het land van herkomst van producten.

Volgens Glenis Willmott, leidster van de Labourparlementsleden, heeft de voedingsindustrie vuile spelletjes gespeeld. “De mensen kregen de volledige feiten niet te horen en lobbyisten staken er enorm veel tijd en geld in”, zegt ze. “Dat moet effect gehad hebben.”

Mette Kahlin, beleidsadviseur van Which?, zegt: “Toen ik nog lobbyde voor Which? in Brussel, was het duidelijk dat er voor elke lobbyist voor de consumentenbelangen honderd lobbyisten van de industrie waren. Consumenten- en gezondheidsverenigingen hebben gewoon het geld niet om de concurrentie aan te gaan.”

Het stoplichtsysteem werd in 2006 ontwikkeld door het Britse Food Standard Agency. Een rood stoplicht staat voor een hoog zout-, vet- en suikergehalte, oranje en groen voor lagere percentages. Onder meer de British Medical Association, de British Dietetic Association en de British Heart Foundation zijn gewonnen voor het systeem.

Vorige week maandag stuurde de ad-hocgroep GDA (‘guideline daily amounts’ of dagelijkse voedingsrichtlijn) van elf producenten (waaronder Kellogg’s, Mars, Nestlé en Unilever) een mail naar de Britse parlementsleden, in een laatste poging om hun stem in hun voordeel te wijzigen. “We vinden nog altijd dat een stoplichtsysteem de voedingsproducten te eng beoordeelt - de complexe bestanddelen van voedingswaren en hun plaats in het dagelijkse eetpatroon mogen niet herleid worden tot één kleur”, schreven ze.

In een eerdere e-mail waarschuwde Nestlé France dat de introductie van een kleursysteem “voedsel op arbitraire manier zou beoordelen, totaal los van de voedingsbehoeften”.

Coca-Cola beweerde zelfs dat een dieet op basis van groene lichten schadelijk kan zijn. In een document getiteld ‘Food labelling, basic elements for discussion’, verstuurd in 2008, hield de Amerikaanse frisdrankgigant de parlementsleden voor: “Een kleurcode geeft de consument een valse geruststelling. Een dieet gebaseerd op producten met een groen licht zou leiden tot chronische voedingstekorten.”

“Die beweringen zijn niet gebaseerd op bewijzen”, protesteert Kahlin van Which? “In Groot-Brittannië hebben we stoplichten gehad en niemand moest in het ziekenhuis opgenomen worden met voedingstekorten omdat hij alleen voedsel met een groen licht gegeten had. De mensen blijven rode producten eten, maar worden zich wel bewust van wat er in hun eten zit.”

De EU wil een uniform labelingsysteem invoeren om de strijd aan te gaan met obesitas, diabetes en andere aandoeningen, die de oorzaak zijn van miljoenen verloren werkdagen en die de gezondheidszorg miljarden kosten. Slechte eetgewoonten zouden in Groot-Brittannië alleen elk jaar 70.000 doden maken.

Maar in de voorbije maanden hebben Pepsico, Danone en andere internationale voedingsreuzen en handelsgroepen de grootste lobbyoperatie uit de geschiedenis van de EU opgezet. Lobbyisten klampten Europese parlementsleden aan in bars en restaurants en daagden zonder afspraak op in hun kantoor. Ze bombardeerden de parlementsleden met documenten, rapporten en tabellen die de dagelijkse voedingsrichtlijn aanprezen en de stoplichten in diskrediet brachten.

Het lobbywerk was gericht op de leden van de Milieucommissie voor een belangrijke stemming in maart, toen de stoplichten met 32 tegen 30 verworpen werden. Alle 736 Europese parlementsleden werden benaderd in de aanloop naar de stemming van vorige week.

De producenten bleven beweren dat het lobbywerk gebaseerd was op stevige bewijzen. Kellogg’s schreef: “Als we het gevecht tegen obesitas willen winnen, dan heeft de consument nood aan een etiketteersysteem dat hem meer inzicht geeft in de samenstelling van de voeding zodat hij een geïnformeerde keuze kan maken. De dagelijkse voedingsrichtlijn biedt informatie die stoplichten nooit kunnen aanbieden, en dat is de reden waarom we hem blijven gebruiken en steunen.”

Coca-Cola beweerde: “Onze communicatie met Europese parlementsleden was gebaseerd op een grondig Europees consumentenonderzoek, dat door iedereen ingekeken kan worden.” En volgens Nestlé is “de dagelijkse voedingsrichtlijn feitelijk en objectief, en garandeert hij dat de consument de rol van het product in de dagelijkse voeding kan evalueren.”

Unilever, Mars en Danone wensten geen commentaar te geven.

Toen de Europese parlementsleden twee jaar geleden begonnen aan het debat over de voedseletikettering stuurde Coca-Cola een e-mail die stelde dat “de dagelijkse voedingsrichtlijn een efficiënt hulpmiddel is voor consumenten”. Verder stond te lezen: “Een kleurcode simplificeert te hard. Het classificeert voeding als ‘goed’ of ‘slecht’ en houdt geen rekening met de hoeveelheid die wordt geconsumeerd.”

Danone drukte zijn steun aan de dagelijkse voedingsrichtlijn uit, en vertelde de parlementsleden dat onderzoek had aangetoond - en dat werd “bevestigd” door de Milieucommissie van het parlement - dat het de consument volledig informeert over de voedingsbestanddelen van de producten die hij aankoopt.

Als onderdeel van de ad-hocgroep GDA ondertekende Kellogg’s een e-mail gericht aan de parlementsleden die stelde dat stoplichten producten met een hoog vet-, zout- en suikergehalte “te eng beoordelen”. Kellogg’s is een hevige pleitbezorger van de ‘op wetenschap gestoelde’ dagelijkse voedingsrichtlijn.

Volgens Nestlé zouden stoplichten leiden tot een “arbitraire beoordeling”. De Zwitserse reus zei dat een kleurcode voeding zou indelen in ‘goed’ en ‘slecht’, terwijl mensen een “gevarieerd en evenwichtig dieet zouden moeten aanhouden dat welbepaalde producten niet formeel uitsluit”.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234