Maandag 24/01/2022

Weerdiensten proberen hondsdagen te temmen

De hondsdagen, van 20 juli tot 20 augustus, zijn doorgaans een periode van laf en onweerachtig weer. Afgelopen woensdag en donderdagavond spookte het nog in meerdere delen van Vlaanderen. Gespecialiseerde weerinstituten als Estofex proberen ons tijdig voor te bereiden op noodweer. En dat is maar goed ook, want onder meer door de opwarming van de aarde komen wind- en regenhozen en zware onweders steeds vaker voor.

Brussel

Van onze medewerker

Dirk Hostens

Een voorproefje van de Apocalyps of een soort The Day After Tomorrow-toestanden, daar leek het vorig weekend op veel plaatsen in Vlaanderen op. Tegelijk lijkt ook de zomer echt begonnen. In feite is dit gewoon wat in het draaiboek van juli staat: eerst relatief koel en nat, soms wel de Europese moesson genoemd, waarna het koele weertype plaatsmaakt voor warm en zwoel weer, ofwel de hondsdagen. Bij dergelijke hete dagen is onweer vaak een nevenverschijnsel waar we rekening mee moeten houden.

Op verschillende, al of niet gespecialiseerde weerinstituten wordt veel moeite gedaan om zeilers, surfers, zwemmers, fietsers, landbouwers en mensen zoals u en ik tijdig te kunnen waarschuwen voor ongewoon zwaar weer. Het Nederlandse KNMI beschikt over het nieuwe verwachtingssysteem MOS (Model Output Statistics). Bij het noodweer dat op 17 juli toesloeg, gaf het MOS-model tussen 52 en 89 procent kans op zwaar weer, waardoor weermannen op het tipje van hun stoel zaten. Ze werden op hun wenken bediend: de verwachting werd werkelijkheid.

Er zijn ook instellingen die niks anders doen dan noodweer proberen te voorspellen. Het European Storm Forecast Experiment (Estofex) is een gespecialiseerd meteobedrijf, samengesteld uit Europese meteorologen die de kans op een 'severe thunderstorm' ofwel een onweer van formaat, proberen te berekenen. Het bedrijf heeft dus niet de intentie om gewone weersvoorspellingen uit te geven. Voor vorige week donderdagavond en -nacht werd er een kleine kans gegeven op zwaar weer en op het ontstaan van windhozen in de Benelux. De 'kleine kans' werd overigens een 'grote realiteit'. De mogelijkheid van het ontstaan van hevige onweersbuien en tornado's in Europa wordt ook nu nog regelmatig onderschat. Overigens zijn er redenen om te veronderstellen dat noodweer in de toekomst steeds heviger zal toeslaan. Omdat de aarde geleidelijk opwarmt, krijgen buien een intenser karakter en zullen zware onweersbuien in de toekomst frequenter optreden. Daar komt natuurlijk bij dat we door onze buitenactiviteiten in de zomer extra kwetsbaar zijn voor noodweer.

Overigens verwachten de weerdiensten de komende dagen bijzonder warm weer voor Zuid-Europa. Dit weekend wordt het bakken en braden in het zuidwesten van Frankrijk en in het Spaanse binnenland, waarbij temperaturen tot 40° C. zullen worden geserveerd. De afgelopen dagen is het ook bij ons drukkend warm geweest. De overgang naar koeler weer zorgt dan voor gevechten tussen de luchtsoorten, ofwel kans op zwaar onweer. Dat kan gepaard gaan met blikseminslag, hagel met stenen soms zo groot als tennisballen, zware windstoten en last but not least windhozen. Doordat bomen met hun zomerse volle bladerdek gevoeliger zijn voor windstoten, is er in de zomer veel meer gevaar voor afgewaaide takken en ontwortelde bomen. Windstoten van 50 km/u, voorkomend bij normale onweders, kunnen dan al voor veel ellende zorgen. Aan de voorzijde van een zware onweersbui hangt vaak een rolwolk. Deze angstaanjagende wolk ontstaat wanneer koudere lucht die met de onweersbui meekomt, in aanraking komt met veel warmere lucht aan het aardoppervlak. Een rolwolk kan dan gepaard gaan met hevige windstoten van soms 100 tot 150 kilometer per uur. Dergelijk noodweer is in de Midwest van de VS dagelijkse kost en gaat gepaard met zogenaamde supercellen. Normale onweersbuien sterven na enkele uren weer uit, maar supercellen zijn onweersbuien die samengroeien tot een monsteronweer dat een dag lang kan doordraaien. Door de rotatie in het systeem is de kans op een tornado ook heel groot.

Wie graag wil weten of er een onweer op komst is, kan zijn toevlucht nemen tot internet. Daar worden ook kaartjes getoond van de Benelux, waarop te zien is waar precies de recentste blikseminslagen zijn gesignaleerd.

Zie ook: www.blikseminslagen.com, www.estofex.org, www.kmi.be, www.knmi.nl

Hoezo, hondsdagen?

Met de hondsdagen wordt de periode tussen 20 juli en 20 augustus bedoeld, het warmste deel van de zomer waarin de meeste hittegolven voorkomen. Ook vorig jaar was dit de periode waarin de extreme hitte begon. Voor het KMI is een hondsdag een dag waarop de temperatuur boven de 30° C. stijgt, een 'tropische' dag, dus. De hondsdagen hebben niets te maken met hondenweer, al lijkt het daar soms wel op, maar met het sterrenbeeld Caniculus (naar canis, het Latijnse woord voor hond), waarvan Sirius de belangrijkste ster is. Omdat Sirius samen met de zon opkomt en ondergaat, kan men dit sterrenbeeld in deze tijd van het jaar niet zien. In het Frans heeft het woord 'canicule' de betekenis 'zeer warm weer' gekregen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234