Dinsdag 19/11/2019

Weemoed op weidemaat

Een licht windje streelde de weinige Werchterse weidegrassprietjes die het hoofd nog konden rechten, maar voor het overige liet donderdagavond zo even voor middernacht niets vermoeden dat er een klein wonder op komst was. Nu ja, Radiohead is natuurlijk niet niets. Het Britse vijftal is een van de weinige groepen die de wereld hebben veroverd met een doorgedreven kruisbestuiving van pop en experiment. De nieuwe cd Hail to the Thief is een intrigerende staalkaart van die synthese.

Werchter

Van onze medewerker

Christophe Verbiest

Niet dat we zonder verwachtingen de wei waren opgetrokken, maar je hebt zo van die concerten waarbij je na één song al weet dat er iets bijzonders in de lucht hangt. 'There There' was zo'n nummer. Deze uiterst explosieve binnenkomer koppelde snedige, grillige gitaren aan rebelse drums, terwijl Thom Yorke er met zijn stem een strik rondknoopte.

De zanger met het piekhaar dreigde tijdens '2+2 = 5' zelfs spontaan te ontbranden, zoveel vuur en passie spreidde hij tentoon. Het zou compleet verkeerd zijn om Radiohead te zien als de band van Yorke, maar zeker live is hij de katalysator, de spil in het radarwerk, zo bleek donderdagnacht. Hij lééfde de songs alsof het psychodrama's waren (cfr. 'Morning Bell'), op andere momenten leek hij compleet in trance als een sjamaan een rituele dans te brengen, op de tribale ritmen van 'Kid A' bijvoorbeeld . Yorkes stembanden zijn een spier die de wetenschap voor raadsels stelt. Hij slaagde erin om een nummer als 'Lucky' krachtig te zingen, als een hymne bijna, en er toch nog een melancholische twist aan te geven. Weemoed op weidemaat, zeg maar.

Maar dat 'Lucky' recht naar het hart doorstootte, had natuurlijk ook alles met de vier andere Radiohoofden te maken. Als zij de weidsheid van de zang nog extra hadden benadrukt, dan had je geheid een larger than life-versie gekregen. Maar net het contrast tussen Yorkes vocale eindeloosheid en de op huiskamermaat gesneden instrumentatie was het geheim van deze onwereldse schoonheid. Links en rechts kon je wel eens horen dat na de met elektronische avant-garde flirtende platen Amnesiac en Kid A de jongste plaat Hail to the Thief een pas op de plaats betekende voor Radiohead: meer songgericht en minder vormexperiment. Dat is maar het halve verhaal, de vernieuwingsdrang is wat sterker in de songstructuren gevat, maar net dat zorgt voor de merkwaardige spanning die de nieuwe cd nog verslavender maakt dan een shot onversneden heroïne.

Live permitteerde de groep zich trouwens wél de vrijheden die je met de vorige twee platen associeert. Zoals in het futuristische 'National Anthem', waarin overstuurde gitaren en springerige elektronica als een stel naar aandacht hongerende dreumesen elkaar probeerden weg te drummen, of 'The Gloaming' met zijn vuige onderstroom van ruwe elektronica. Zéér, zéér knap.

Na bijna een uur met slechts een half rustpunt ('Morning Bell', en dan nog) in een storm van opstandige gitaren, tegenstribbelende elektronica en ritmische avonturen liet Radiohead voor het eerst echt stoom af met het arcadische 'Sail to the Moon' (met Yorke aan de Rhodes piano) en 'Fake Plastic Trees', dat halverwege wel uitbarstte alsof de weide plots op de flanken van de Etna lag. Over natuurverschijnselen gesproken: het zou ons niet verbazen als tijdens het daaropvolgende, nogal grungy (en daardoor wat detonerende) 'Just' een lichte aardschok in Werchter werd geregistreerd: zo wild wipten de fans op en neer, op en neer, op en neer.

Maar het Radiohead-songbook bevat rocknummers in allerlei maten en gewichten. Het nieuwe, grofkorrelige 'Go to Sleep' sputterde als een motor die niet wilde aanslaan. Om één uur 's nachts op een verlaten, slecht verlicht weggetje tussen de Werchterse weides, terwijl de batterij van je mobieltje plat is, is dat een ramp. Op dé Werchterse weide wanneer Radiohead al dik een uur aan een prachtig concert bezig is, is het een geluid uit de hemel. Net trouwens als het giftige gitaarmotiefje dat 'I Might Be Wrong' voorttrok.

"Kijk, kijk, hij drinkt water van den Aldi. Hebt ge dat opgeschreven?" Sommige fans willen dat álles over hun held Thom Y. uit O. in deze courant terechtkomt, maar wij hebben hier echt alleen maar ruimte voor de muziek. Zoals daar was 'Paranoid Android', die heuvelachtige reis door een muzikaal Fantasia dat alleen door perfide geesten ooit met Queen is vergeleken. Wat zeggen we? Perverse geesten, ja. Ed O'Brien deed iets, overigens volledig eervols, met een Latijns-Amerikaanse percussie-instrumentje, waardoor we eindelijk een verklaring kregen voor zijn Copacabana (sic)-T-shirt.

Na deze publiekslieveling (opvallend: de nummers van vóór Amnesiac kregen het luidst herkenningsapplaus), trok Radiohead een schuifje experiment open. En zo klonk 'Idioteque' ook, als een schuifje dat werd opengetrokken (met daarin knetterende elektronica en vreemde gitaren) in plaats van een song die werd gebracht. Maar ach, Radiohead is gewoon een groep die aan alles denkt: want stel u voor zeg, een recensent die niets heeft om over te klagen, dat kán gewoon niet. Bij deze dus, maar we danken het vijftal dat ze - toch niet op dat vlak - niet gul zijn geweest. Want tijdens de volgende song zat 'Everything in Its Right Place'.

Voor de eerste bis 'Exit Music (For a Film)' koos de Radiohead voor een langzame fade in, maar 'Sit down Stand up' was meteen een stevige punch. Yorke beeldde ook dit nummer uit met een sjamanistische regendans (later die avond deed Underworlds Karl Hyde hetzelfde, maar er viel nog altijd geen druppel, als dat allemaal wordt opgespaard voor tijdens R.E.M., dan wacht ons zondagavond een zondvloed). Tijdens 'Pyramid Song' zat hij wel stil, aan de piano, nu ja, stil? Die vingers en voeten deden iets fraais en alsof dat niet genoeg was stroomde de honing uit zijn keel. Al is hij - sorry Aldi-fans, dit zal zwaar aankomen, maar we hebben het zelf gezien - ook maar een mens, want om een ons onbekende reden kon hij tijdens de eerste strofe nauwelijks een lachbui onderdrukken.

Na de eerste bisronde leek het erop dat het voorbij was. Wat niet eens zo erg zou zijn geweest, want hoelang kan de adem van een mens worden afgesneden zonder dat je er blauw van uitslaat? Volgens de wetenschap in elk geval véééél minder lang dan de praktijk in Werchter donderdagnacht heeft aangetoond. (Dat ze dat eens in het Guinness Book of Records zetten in plaats van die groteske tandenpoetsactie van M-Kids!) Maar Radiohead had op voorhand al beslist dat er nog een tweede bis zou volgen. Ja, als je achteraf zo'n setlist (zie hiernaast) onder ogen krijgt, dan gaat toch een beetje - alla, een itsy bitsy teeny weeny yellow polka dot bikini-beetje - van de magie verloren. Maar u hebt ons tijdens 'Karma Police' niét aan de klaagmuur gevonden, hoor. Zeker nadat de song al gedaan was en Yorke er a capella nog staartje aan breide, vervolgens met een vertederende glimlach van het ovationele applaus genoot en samen met zijn vier vrienden op zijn beurt het publiek rijkelijk bedankte.

Dankzij Radiohead is deze editie van Rock Werchter al gedaan voor ze goed en wel begonnen is. Om Herman Schueremans gerust te stellen kunnen we het ook anders formuleren: het festival is zeer wel en zeer goed begonnen.

'Verslavender dan een shot onversneden heroïne'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234