Woensdag 08/12/2021

'We zullen misschien door de woestijn moeten'

Haar maidenspeech heeft ze al geschreven - 'kwestie van de nachtrust wat te kunnen bewaren' - maar partijvoorzitter wordt Annemie Vandecasteele, als alles goed gaat, pas vandaag. Ze betwist dat ze alleen curator wordt van een partij die gedoemd is gauw weer te verdwijnen. 'Niet de mensen hebben een probleem met kleine partijen, wel de politici.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Bart Eeckhout

Minstens vier- tot vijfhonderd enthousiaste congresgangers verwacht Annemie Vandecasteele vandaag in Antwerpen. Daar, in het bioscoopcomplex Metropolis, houden de ex-VU'ers van de Toekomstgroep hun nieuwe partij boven de doopvont. Hoe het na die feestelijke dag verder moet, is minder zeker. Materieel is er onduidelijkheid omdat de boedelscheiding van de uiteengevallen Volksunie blijft aanslepen. "Het blijft voorlopig behelpen met persoonlijke medewerkers en vrijwilligers", geeft Vandecasteele toe. Een hoofdkwartier heeft de nieuwe partij ook nog niet. Voorlopig kan ze wel terecht in het ID-huis, naast de oude VU-zetel op het Barricadenplein, waar nu de N-VA van Geert Bourgeois zit. Vandecasteele kan wel lachen met het beeld van de twee minipartijtjes in twee aanpalende huizen. "Ik kan me voorstellen dat niet iedereen dat even prettig vindt."

Jos Geysels meent dat paars geen mooie kleur is voor een partij.

"Paars als kleur van het compromis is inderdaad niet mooi. Dat is het paars van de federale regering, waar elke frank voor belastingverlaging gecompenseerd moet worden door een frank voor de laagste uitkering. In de Vlaamse regering speelt die negatieve dynamiek heel wat minder, omdat daar de postmateriële, nieuwe breuklijnen beter in beeld komen. Dat is 'ons' paars. Wij gaan niet in het midden tussen rood en blauw zitten."

Komt uw analyse, na 11 september, niet een beetje laat? De sociaal-economische problemen staan weer bovenaan op de agenda.

"De consensus over de oplossing van die problemen blijft nog altijd overeind. Ook wij zijn voor een vrije markt met sociale en ecologische correcties, maar daar maak je dus het verschil niet mee. In het globaliseringsdebat wordt die breuklijn wel weer interessant. Onze toenadering tot de antiglobaliseringsbeweging is niet louter een kwestie van meesurfen met de politieke hype. Op het congres van Leuven in '97 klaagde de VU al aan dat globale economische processen ontsnappen aan elke democratische controle. De regionalistische component is onze bijdrage aan dat debat."

Sommige van uw medestanders noemen zich links-liberaal, maar die term werd uit de congresteksten geschrapt.

"Persoonlijk vind ik die term nog altijd erg geschikt om onze actie samen te vatten. Bij anderen was de weerstand evenwel te groot, zowel tegen de term 'links' als tegen de term 'liberalisme'. We wilden tot elke prijs vermijden ons opnieuw op te zadelen met een intellectueel concept zoals 'Vlaams-nationalisme'. Een vlag werkt niet als je telkens opnieuw moet uitleggen welke lading ze precies dekt."

Uw programma is een beetje blauw, een beetje rood en een beetje groen. En toch wilt u een eigen partij oprichten.

"Wij zijn geen socialisten of liberalen of groenen, maar wij hebben van elk wel een beetje meegekregen. Die combinatie vind je evenwel nergens anders terug. Wat kun je dan anders doen als politicus met een sterk profiel dan zelf een partij op te richten? Wij zijn niet op zoek naar het centrum van het politieke veld. Ik begrijp dat sommigen de versnippering een probleem vinden, maar daarom hoef ik toch niet mijn identiteit te verloochenen."

U wilt geen vleugel worden in een brede volkspartij?

"Die hele discussie is op onze kop gedonderd en wij hebben daar niets mee te maken. De stap van Johan Van Hecke en Karel Pinxten blijft een persoonlijk verhaal. Vanuit de partijen bougeert er nog altijd niets. Ook bij de VLD blijft 'kom maar bij ons' de enige boodschap. Als niemand beweegt, kan er geen sprake zijn van samenwerking. Wij zijn daar ook niet naar op zoek, wij zoeken nog volop naar onze eigen identiteit."

Uit uw congresteksten blijkt ook weinig affiniteit met de VLD.

"Op dit moment hebben wij inderdaad weinig raakvlakken met de VLD. Ik zeg niet dat die er nooit kunnen komen. Misschien komt er in die partij wel een beweging op gang, waardoor bijvoorbeeld migrantenstemrecht of de Tobintaks bespreekbaar wordt. Dan kunnen we praten. Maar wij richten geen partij op om met anderen te kunnen samenwerken."

Het blijft vreemd: dezelfde politici die de VU te klein vonden om politiek te overleven, richten nu een partij op die nog de helft kleiner is.

"Het verschil is dat wij nu resoluut onze inzichten kunnen waarmaken en een nieuw kiespubliek kunnen aanboren. Bij de VU was dat door de interne tegenstellingen onmogelijk geworden. Wij zijn in elk geval niet bang voor een kiesdrempel van 5 procent."

Zelfs als u over die drempel komt, blijft u nog altijd een minipartijtje dat er in het parlement voor spek en bonen bij zit.

"O, maar wij hebben er al voor spek en bonen bij gezeten. Tussen '95 en '99 zaten wij ook maar met vijf VU'ers in de Kamer. Elke partij begint klein. Misschien moeten we even door de woestijn. Als het vooruitzicht rooskleurig is, hoeft dat niet zo erg te zijn. Vooral de jongeren willen het erop wagen om zelfstandig naar de kiezer te stappen.

"Niet de mensen hebben een probleem met kleine partijen, wel de politici. Natuurlijk dringen Verhofstadt en Dewael aan op een politieke hergroepering. Dan kunnen ze wat steviger in het zadel blijven zitten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234