Zondag 20/10/2019

'We zullen helemaal opnieuw moeten beginnen'

Peshawar, een Pakistaanse stad die tegen de grens met Afghanistan aanschurkt, is al eeuwenlang een vertrouwde basis voor handelaars, samenzweerders en geheime diensten. Op de beroemde bazaars liggen drugs, wapens en smokkelwaar uitgestald en in de donkere stegen bewegen zich figuren die waarschijnlijk gewoon op weg zijn naar hun moeder, maar het is niet geheel uitgesloten dat het agenten zijn die documenten van de gevreesde Pakistaanse geheime dienst, de ISI, naar een afgesproken adres moeten brengen. Peshawar is ook de hoofdstad van de Afghaanse diaspora en de ontmoetingsplaats voor verbannen commandanten, politici, mullahs en miljoenen vluchtelingen. Het zijn spannende dagen voor hen want mogelijk kunnen ze straks een belangrijke rol spelen in Afghanistan.

Peshawar

Van onze correspondente

Sacha Kester

Op een handvol radicale mullahs na is bijna iedereen het erover eens dat het regime van de Taliban zijn beste tijd gehad heeft en zelfs als er in een nieuwe regering plaats is voor de liberalere figuren van die beweging - dat heeft zelfs de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Collin Powell geopperd - lijken de dagen van mullah Omar en de zijnen geteld.

Om zich daarop voor te bereiden worden in de achterkamertjes van Peshawar veel bijeenkomsten georganiseerd en wordt er veel groene thee gedronken. Wie of wat moet immers straks de Taliban vervangen? Mohamed Yasin Kasib, voorzitter van de Islamitische Raad voor Solidariteit en Nationaliteit van Afghanistan is één van de kandidaten. De voormalige antiekhandelaar uit Kaboel staat nu aan het hoofd van een groep waarin 45 verschillende organisaties zijn samengegaan om over de toekomst van Afghanistan te beslissen - en hopelijk een mooi plekje voor zichzelf te reserveren.

"We willen de democratie naar Afghanistan brengen", zegt de 44-jarige man. Hij claimt 120.000 volgelingen te hebben aan beide kanten van de grens en zegt dat er een leger van 4.000 man klaarstaat om "de Taliban, de terroristen en elke andere groep die de vrede in Afghanistan bedreigt voorgoed te verjagen". Zijn organisatie heeft onderwijs, gezondheidszorg en rechten voor vrouwen hoog op de agenda staan. "We verplichten niemand om zich te sluieren, maar wie dat wil, mag dat natuurlijk wel doen."

Generaal Jawed, een oud-moedjahedien die leiding geeft aan de Freedom Democratic Movement, één van de vele bewegingen die zijn ontsproten in de vluchtelingenkampen aan de rand van Peshawar, heeft een simpele verklaring voor het succes van Kasib. "Hij wordt gesponsord door de Pakistaanse geheime dienst. We hebben overwogen ons bij hem aan te sluiten, maar nadat hij meerdere malen schaamteloos heeft toegegeven dat hij goede contacten had binnen de ISI, besloten we dat niet te doen."

De partij van Jawed bestaat geheel uit Afghaanse intellectuelen en hoopt een democratische regering met een brede etnische basis in het zadel te helpen. "Onze partij is anderhalf jaar geleden opgericht en heeft altijd ondergronds moeten opereren. Sinds 11 september is er echter veel veranderd. Ik verwacht dat de Taliban binnen zes maanden zullen vallen."

Kasib en Jawed zijn niet de enigen in Peshawar die zich op dit moment suf lobbyen in de hoop straks in Kaboel de dienst te kunnen uitmaken. Hun grootste concurrent is Abdul Haq, eens een bekend guerrillastrijder in de jihad tegen de Sovjet-Unie. "De Taliban staan op het punt te imploderen. Sommige van hun leiders hebben al contact met me opgenomen", zegt de forse man, die in de oorlog een been heeft verloren. "Ze steken in het donker de bergen over om me te spreken en proberen nu een alliantie te creëren met ons, voormalige moedjahedien en tribale leiders. Op die manier veroveren we Jalalabad en uiteindelijk Kaboel."

Abdul Haq, 43, een man die in zijn gloriedagen zelfs door Margaret Thatcher op Downing Street werd ontvangen, is nu een zakenman in de Verenigde Arabische Emiraten. Hij keerde twee weken geleden terug naar Pakistan omdat hij zich deze nieuwe kans op een mooie politieke carrière in Afghanistan niet door de vingers wilde laten glippen, al werken de Amerikaanse bombardementen hem op dit moment tegen. "Dat zijn buitenlanders en als buitenlanders Afghanistan aanvallen, is er een gemeenschappelijke vijand die de Afghanen ook samen met de Taliban willen bestrijden", klaagt hij.

Al die anti-Taliban-bewegingen die in Peshawar actief zijn, hebben één ding gemeen: ze zeggen allemaal de terugkeer van de koning te steunen, die sinds zijn verbanning in 1973 in Rome leeft. "Koning Zahir Shah is 86 en hij is al jaren niet in Afghanistan geweest. Die twee factoren werken in zijn nadeel", zegt Jawed, "maar hij is de sleutel tot de eenheid van ons land. De koning is een Pashtoen, de grootste etnische groep in Afghanistan, waartoe ook de Taliban behoren, maar hij spreekt geen Pashtoen. Hij spreekt Farsi, net zoals de Tadzjieken en sjiitische moslims in ons land. Voor elk wat wils, zou je kunnen zeggen."

Ondanks alle optimistische voorspellingen van deze aanstaande politici, lijkt een gesmeerde democratie in Afghanistan nog ver weg. Het regent Amerikaanse bommen, de Taliban lijken nog niet van plan te vertrekken en wat er uiteindelijk overblijft, is een land dat is verscheurd door oorlog, droogte, honger, haat en etnische tegenstellingen. Koning Zahir Shah zelf zei vorige week in een interview: "Afghanistan was ooit een land dat snel moderniseerde en verwesterde, maar nu is het vele eeuwen terug in de tijd gevallen. Om ons land weer op te bouwen zullen we weer helemaal opnieuw moeten beginnen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234