Vrijdag 22/11/2019

'We zijn volledig loos gegaan'

Literaire anarchisten Andy Fierens en Michaël Brijs jutten anderhalf jaar lang elkaars pen op. Het resultaat is het satirische 'Astronaut van Oranje', een debuutroman die de Vlaamse collaboratie compleet in haar hemd zet.

Een 'anarchosciencefictionhorrorsatire', zo noemt uitgever De Bezige Bij het werkstuk van de Antwerpse podiumbeesten Andy Fierens en Michaël Brijs. De roman is alleszins een spacetrip waar je niet ongeschonden van terugkeert. De baardige heren mikken zowel op de buik als op de hersenen, laveren tussen meligheid en ernst en halen Vlaamse heilige huisjes neer bij de vleet. En dat allemaal tijdens een missie van het ruimteschip Rex, onder commando van de stugge kapitein Borms, die als afgevaardigde van de Republiek Vlaanderen de kosmos koloniseert. Tot een onwelriekende Vaticaanse delegatie aan boord voor herrie zorgt en de Grote Strijd van Molokaï losbarst. Ook Irma Laplasse, Van Severen, Annemans en Degrelle maken hun opwachting in deze duoroman. Dichter Fierens en muzikant Brijs dollen ongegeneerd met de erfenis van de Vlaamse collaboratie en geven er een absurde draai aan, vol onwaarschijnlijke plotwendingen en soms al te studentikoze joligheid. We legden de zelfverklaarde 'literaire anarchisten' onafhankelijk van elkaar zeven vragen voor.

Dit boek is opgevat als een grap. Maar hoe serieus moeten we het eindresultaat nemen?

Andy Fierens: "De lach primeert, want satire wint het bij mij altijd van de ernst. Een leven zonder lichtvoetigheid kan ik me niet voorstellen. Al was het een moeilijke evenwichtsoefening om het absurdisme in deze roman tot het eind vol te houden."

Michaël Brijs: "Astronaut van Oranje is een soort psychedelische trip. We hebben het absurde en het idiote omhelsd. Het is zeker geen politiek pamflet met een boodschap. In een kwaadaardige recensie vroeg iemand zich af of we de zoveelste culturo's zijn die zich als slachtoffer van een Vlaams schrikbewind profileren? Nee, dus. Wel hekelen we elke vorm van discriminatie en onderdrukking. We vonden het gewoon prettig om allerlei beladen Vlaamse symbolen in een onverwachte setting te plaatsen, zodat ze compleet hun verankering verliezen. En die esthetische missie namen we heel serieus." (lacht)

Was samen schrijven een marteling of een plezier?

Brijs: "Ongetwijfeld een plezier. Het risico op een writer's block is immers veel kleiner als je samen schrijft. Je vindt steeds een oplossing. Aan de werktafel, maar desnoods ook wandelend op straat of op café. Over de inhoud hadden we nooit meningsverschillen. We hielden altijd voor ogen dat het eindresultaat belangrijker was dan onze beide - weliswaar grote - ego's."

Fierens: "Onze samenwerking leek op een huwelijk dat al twintig jaar aan de gang is. Je weet wanneer je moet zwijgen of praten en je hoeft geen seks meer te hebben. Al is dit boek wel oraal tot stand gekomen. Elke zin is ettelijke keren luidop over onze lippen gegaan. Anderhalf jaar lang werkten we drie à vier keer per week aan deze roman. Hooguit waren er problemen van praktische aard: in slaap vallen, dronkenschap of te laat komen. Steeds beseften we tijdig dat we ons moesten herpakken. Onze vriendschap hield alles bij elkaar."

Hoe moeilijk is het om humor en satire te bedrijven?

Fierens: "Humor zit al dan niet in je karakter ingebakken. Ik zou nooit iets als Emily Brontës Wuthering Heights kunnen schrijven. Veel te serieus. Michaël en ik hebben gelukkig hetzelfde gevoel voor humor. En met zijn tweeën kun je meteen een grap uittesten. Lekker handig."

Brijs: "We hebben de compulsieve neiging om van alles in het leven een grap te maken. En daarbij zijn we elkaars klankbord. Dat moest wel in het boek doorsijpelen. Astronaut van Oranje is vooral entertainment."

Sciencefiction aangelengd met een vleugje horror. Het is een zelden vertoonde combinatie in de Vlaamse literatuur.

Brijs: "Misschien schreven we wel het boek dat we zelf wilden lezen. Ik ben snel verveeld door de huidige Nederlandstalige literatuur, ik vind geen spek naar mijn bek. Ik ben dol op sciencefiction met speculatieve elementen zoals bij J.G. Ballard of Bernard Wolfes Limbo. Ook de tomeloze verbeelding van Richard Brautigans The Hawkline Monster inspireerde ons."

Fierens: "Bij die twee genres kun je volledig loos gaan met je fantasie. Zal ik je het ontstaan van dit boek vertellen? Ooit leerde ik Michaël kennen toen hij in de Arenbergschouwburg een kopstoot kreeg en ik hem naar het ziekenhuis bracht. Het idee voor dit boek ontstond toen ik later in zijn boekenkast gluurde. Wij lazen gewoon dezelfde dingen: J.G. Ballard en Philip K. Dick!"

Jullie halen nog wel meer genres door de centrifuge, zoals de comic strip.

Fierens: "Zo zitten wij in elkaar. Bij ons is de categorische imperatief van Kant even belangrijk als de nieuwste muziekhits. We spelen met alle stijlen en registers. En wees maar zeker dat ook de letterenstudenten aan de universiteiten hier nog veel studieplezier aan zullen beleven."

Brijs: "Onze motor om te blijven schrijven was precies die wisselwerking tussen cartoonachtige slapstick en plechtstatige wendingen. Dat gaf vanzelf vaart en het zorgt ook voor cliffhangers. Niets is trouwens eenduidig in deze roman. Bij Rex denk je meteen aan de Waalse collaboratie en Degrelle, maar het is ook een symbool uit de alchemie. Wat dan weer voor een spirituele dimensie zorgt."

Bang voor de reacties of vooral tuk op een relletje?

Fierens: "Sommige mensen zitten erop te wachten om beledigd te worden. Dat zal hier ongetwijfeld het geval zijn. Toch wordt iedereen - van links tot rechts - door de mangel gehaald. Ik hoop vooral dat het plezier van het schrijven op de lezer overslaat."

Brijs: "Zolang ze niet met stenen of molotovcocktails gooien heb ik niets tegen polemiek. Het houdt je scherp en het is niet slecht voor de verkoop. Er zullen beslist lezers zijn die zich zullen ergeren aan onze uitgesproken stijl. You love it or hate it. Nee, 't Pallieterke heeft vermoedelijk geen voorpublicatie overwogen."

Sturen jullie exemplaren op naar Gerolf Annemans, Filip Dewinter of burgemeester Bart De Wever?

Brijs: "Heel goed idee. Maar ik vrees dat zij de roman gewoon links zullen laten liggen."

Fierens: "Als ik me het kon permitteren, zou ik het boek aan iedereen cadeau geven. Maar ik geloof dat deze heren het zelf wel kunnen kopen. Liever schenk ik er een paar weg aan mensen die het niet kunnen betalen. En daar lopen er helaas veel van rond."

Andy Fierens & Michaël Brijs, Astronaut van Oranje, De Bezige Bij, 264 p., 18,90 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234