Vrijdag 28/02/2020

'We zijn hier niet met literaire toestanden bezig'

In zijn thuishaven Antwerpen is Tom Barman momenteel druk bezig met het draaien van Any Way The Wind Blows, zijn eerste langspeelfilm. Het moet een verhaal met een mozaïekstructuur worden, waarin een tiental personages op een zomerse vrijdag gevolgd worden door de broeierige metropool Antwerpen, 'waar af en toe een mysterieus windje door waait', en waarbij ze soms aandoenlijke, soms hilarische pogingen doen om zich aan de banaliteit te onttrekken.

Antwerpen

Van onze verslaggever ter plaatse

Jan Temmerman

Tom Barman (°1972) is natuurlijk vooral bekend als frontman van de groep dEUS. Maar dat hij nu op een filmset staat, is niet echt een verrassing voor wie weet dat hij ooit (een tijdje) op een filmschool heeft gezeten en dat hij ook al enkele videoclips gerealiseerd heeft (zoals voor 'Theme from Turnpike' en 'Instant Street') en zelfs een reclamespotje voor een of ander automerk. Dat de commercial in kwestie nooit het televisiescherm heeft gehaald, was wellicht te verwachten, vermits cameraman Renaat Lambeets zich de 'historische' uitspraak herinnert van Barman tot de blijkbaar ongerust wordende opdrachtgever: "Zeg, ik ben hier geen pub aan het draaien!"

Wie die korte filmpjes (inclusief het autospotje) nu bekijkt, kan alleen maar vaststellen dat sommige daarvan nog het best omschreven kunnen worden als 'softneurotische, funky stads...'

"...toestanden", vult Tom Barman aan en hij glimlacht, want dat is immers de manier waarop hij zelf zijn eerste langspeelfilm, waarvoor hij ook het scenario schreef, probeert te definiëren.

Zou het kunnen dat die clips zo'n beetje als voorbereidend huiswerk hebben gediend?

"Huiswerk, ja, want meer zou ik het niet noemen. Want ik heb clips altijd heel beperkend gevonden, ook al probeerden we telkens iets anders te doen. Toen wij begonnen, was MTV nog iets waar experiment kon en waar je nog eens kon afwijken, maar nu is het allemaal complete eenheidsworst geworden. De Europeanen doen nu de Amerikanen na met al hun flauwekul. Op dinsdag heb je nu op MTV bij voorbeeld Alternative Nation; dat is zogezegd de alternatieve scène, maar ik zag daar onlangs The Cranberries. Op Alternative Nation!? Die hebben al vijf miljoen platen gekocht. Als dát al als alternatief wordt gezien!? Maar soit!"

Afgaande op de synopsis van Any Way The Wind Blows zitten in dat 'huiswerk' toch al bepaalde scènes, locaties en personages die een soort sfeerbeeld oproepen van wat deze eerste speelfilm zal worden.

"Ja, absoluut. Dat heeft zeker ook te maken met het feit dat ik hier opnieuw met dezelfde mensen werk, met wie ik bijvoorbeeld Roses en Instant Street gedraaid heb. Daarnaast heb ik bijvoorbeeld ook heel veel geleerd en genoten van de dansstukken van Alain Platel. Met een grote variëteit aan mensen zette hij iets neer dat tegelijkertijd absurd, maar ook heel aangrijpend was. En op een of andere vreemde manier kwam daar dan één verhaal uit."

Zal er in deze film ook gedanst worden?

"Ja, veel. Op alle mogelijke momenten. Een beetje onhandige musical bijna. Ik vind het altijd fijn om zo'n platgetreden genre onder de loep te leggen en te zien wat je er nog kunt mee doen. Dat is bijvoorbeeld heel schoon gebeurd met Dancer in the Dark. Dat vond ik eigenlijk niet zo'n ongelooflijke film, maar de droomsequenties waren stuk voor stuk prachtig."

Bij de omschrijving 'softneurotische stadsfilm' kan men natuurlijk ook aan Woody Allen denken?

"Ja, maar ook aan Pedro Almodóvar en Abel Ferrara"

Ferrara softneurotisch? Moet hier niet eerder van psychotisch gesproken worden?

"Ja, dat is inderdaad meer psychotisch, maar de scène die we straks gaan draaien - we hebben daarnet al een 'doorloop' gedaan - is een beetje aan het ontaarden in die richting. Wat goed is (lacht). Maar van Woody Allen onthou ik vooral de snelheid van de dialogen. En dat wil ik hier ook hebben, ja. Ik heb vaak problemen gehad met dat laconieke en dat deprimerende in Belgische films, want als ik naar de mensen rondom mij luister, dan wordt er soms gemitrailleerd in dialogen. Maar ik zie dat nooit in films en dus wil ik het zelf eens proberen. Dat is de uitdaging. Ik denk dat men zoiets, zonder de zaak te forceren, ook met de Vlaamse taal kan doen. De Vlaamse taal zoals ik ze ken van op straat. Want we zijn hier niet met literaire toestanden bezig, maar met mensen die hier leven en die zo spreken."

Betekent dat dat we ons met Any Way The Wind Blows aan een grappige film mogen verwachten, zodat de mensen met een vrolijk gevoel de bioscoop zullen verlaten?

"Hoe de mensen zullen buitenkomen? Daar ben ik nog niet mee bezig geweest. Ik wil eerst dat ze binnen geraken (lacht). Omdat de film zo'n licht experimentele opbouw heeft, is het juist heel spannend om te zien wat het geheel zal worden. Ik heb een vrij goed zicht op en een vrij goed gevoel bij wat er inmiddels gefilmd is, maar ik heb geen flauw idee wat het zal doen als we het allemaal achter elkaar zullen zien. Voor hetzelfde geld kan het hypernerveus worden, zit er iets heel grimmigs in of iets heel happy. Ik heb natuurlijk wel een idee hoe het zal zijn, maar uiteindelijk zal de montage veel duidelijk maken en de film in een bepaalde richting sturen. Daar is het mij ook om te doen, namelijk het scenario aan te vullen met iets wat ik nog niet weet en wil ontdekken. Dat probeer ik elke dag met elke scène te doen: verder te gaan dan wat er geschreven staat."

Van welke regisseur zou je graag hebben dat hij jouw film te zien krijgt en hem - liefst toch - nog goed vindt ook?

"Kitano", antwoordt Barman zonder aarzelen. "Takeshi Kitano, absoluut. Omdat hij, in zijn films en in zijn interviews, ongelooflijke humor heeft en zelfrelativering. Ook omdat hij vanuit een heel andere stiel is aangespoeld (de Japanse filmmaker Kitano werd in eigen land waanzinnig populair als televisiekomiek, JT) en dus eigenlijk per ongeluk regisseur is geworden. In het begin werd hij trouwens niet erg serieus genomen. Onlangs langs ik nog een interview dat hij indertijd met Kurosawa gedaan heeft en daarin hadden ze het uitgebreid over de vraag waarom filmploegen altijd zo vroeg moeten beginnen. Kurosawa vond dat fantastisch, maar volgens Kitano sloeg het nergens op om mensen zo vroeg uit hun bed te halen. Om maar te zeggen: Kitano maakt schone films en hij pakt het op een of andere manier ook heel licht op. Hij gaat vaak ook prat op zijn totaal gebrek aan kennis van film en dat vind ik ook heel charmant (lacht), maar ondertussen kent hij natuurlijk wel zijn stiel. Kitano is gewoon een type die ik graag eens zou ontmoeten; ik vind hem schitterend."

De film wordt gedraaid op filmband met een 35 mm-camera, in cinemascope. Geen digitale toestanden dus.

"Neen, dat is nooit een optie geweest. Als ik de rushes bekijk, wordt al direct bewezen dat film nog altijd het beste blijft. Zo simpel is dat. Het is niet dat we puristen zijn, want we zullen hier en daar zeker ook effectjes toevoegen. Heel belangrijk bij het werken met film is ook de spanning, omdat je niet kunt doordraaien, vermits het zoveel geld kost. Die spaarzaamheid, waartegen ik soms al gezondigd heb, waardoor ik dus van de producenten onder mijn voeten heb gekregen, zorgt voor een spanning die je bij video gewoon niet hebt. Je doet maar op. Veel van die beperkingen houden je ook scherp. Ik denk dat niemand in België een film maakt op de manier die hij eigenlijk zou willen. Maar ik vind dat wel interessant. Het houdt je wakker en dat hoort er gewoon bij."

De opnameperiode voor deze film bedraagt acht weken. Kun je intussen nog iets anders doen of aan iets anders denken?

"Het is hard werken, maar ik pas me wel aan. En iets anders doen, is niet echt de bedoeling. Zaterdag (jongstleden, JT) spelen we met Magnus op Pukkelpop, maar dat is eigenlijk het enige. Ik vind de draaiperiode al bij al vrij relaxed. Woensdag hadden we onverwachts een vrije dag omdat het weer slecht was en dat viel mij tegen, want ik had daar totaal geen goesting in. Ik liep als een idioot door de stad, want ik voelde mij helemaal uit mijn ritme."

Antwerpen zal uiteraard een belangrijke rol spelen in deze stadsfilm. Had je dit verhaal ook elders kunnen of willen draaien?

"Kunnen, zeker. Willen niet, omdat ik ten eerste wist dat het qua logistiek veel dingen makkelijker zou maken. Ten tweede wou ik een stadsfilm maken en in het Vlaams draaien, dus schoot er niet veel anders meer over. Voor mijn eerste film wou ik het dicht bij huis houden omdat ik iets wou vertellen over dingen die ik ken. Ik zit al genoeg in het buitenland en ik had geen zin om voor deze toch belangrijke eerste stap nog eens naar het buitenland te gaan, in een wereld die ik amper ken en met mensen die ik amper ken."

Voor veel Antwerpenaars is het trouwens zo dat bijvoorbeeld Brussel al het buitenland is. Je hebt Antwerpen en dan is er de rest van de wereld.

"Ja, zoiets. Dat gevoel. Dieje feel. (lacht)"

Any Way The Wind Blows wordt geproduceerd door Kaat Camerlynck en Alex Stockman voor het jonge productiehuis Corridor. Het budget bedraagt zo'n 1,630 miljoen euro. De cast bevat zowel bekende als minder bekende namen: Natali Broods, Mathias Schoenaerts, Eric Kloeck, Diane De Belder, Frank Vercruyssen, Jonas Boel, Dirk Roofthooft, Sam Lowyck, Titus de Voogdt, Valentina Sauca, Annick Christiaens enz. De fotografie is in handen van Renaat Lambeets. Wat de muziek betreft, werden nog geen definitieve beslissingen genomen, maar het is duidelijk dat dit geen 'dEUS-film' wordt. Er wordt gedacht aan muziek van jazzgrootheden zoals Charles Mingus, Max Roach en Archie Shepp maar ook van JJ Cale, Tom Barman zelf en/of zijn nieuwe groep Magnus. Ook de inbreng van Belgische elektronische muziek via het Lowlands-label wordt overwogen. De opnamen duren nog tot 21 september. In het voorjaar van 2003 wordt Any Way The Wind Blows in de Belgische bioscopen verwacht.

'Hoe de mensen uit de bioscoop zullen komen? Daar ben ik nog niet mee bezig geweest. Ik wil eerst dat ze binnen geraken'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234