Dinsdag 11/05/2021

'We zijn gelukkig verlost van die dwang om te scoren'

De Vlaamse talkshowgoeroe Jan Van Rompaey en Panorama-boegbeeld William Van Laeken houden TV 1 voor bekeken en doen nu hun ding op Canvas. De eerste wilde weg, om af te kicken van de studioklok na de presentatie van zo'n 350 rechtstreekse praatprogramma's. De tweede moest weg, omdat zijn nieuwsmagazine, ooit het vlaggenschip van de openbare omroep, geen aansluiting meer vond met de spontane genieters van TV 1. Hoe kijken de protagonisten aan tegen hun vrijwillige dan wel verplichte transfer?

William Van Laeken neemt zijn Panorama mee naar Canvas. Ook Jan Van Rompaey komt opnieuw met een interviewprogramma, maar dan wel één op heel ongewone locaties, zoals een benedictijnenklooster, een historische vuurtoren of een mergelgrot. "Alleen op de wereld wordt op Canvas uitgezonden en bijgevolg ben ik nu plots een Canvas-gezicht", beseft Jan Van Rompaey. "Maar ik heb zeker niet het gevoel overgestapt te zijn voor de rest van mijn carrière", zo voegt hij er meteen aan toe. Ook bij William Van Laeken ligt het iets ingewikkelder dan dat. Zo is hij momenteel het jaaroverzicht aan het maken en dat wordt dan weer op TV 1 uitgezonden.

Had Panorama echt geen overlevingskansen op TV 1?

Van Laeken: "Het programma is de laatste jaren min of meer zichzelf gebleven. Maar de hele strategie van een ver doorgedreven netprofilering van TV 1 en Canvas is zo snel gegaan dat Panorama niet kon volgen. Dat heeft er voor gezorgd dat het programma bijna automatisch bij Canvas is terechtgekomen. De enige andere oplossing was het gewoon afschaffen."

Het kwaliteitslabel Panorama mag dan al gered zijn, de producten worden nog uitsluitend op de buitenlandse markt gekocht.

Van Laeken: "Uiteraard was ik veel liever met een hele redactie naar Canvas verhuisd. Maar je kan met een redactie niets aanvangen als je geen budget hebt. Aangezien het vroegere budget van Panorama nu naar Koppen is overgeheveld, moeten wij ons tevredenstellen met aankoop. Dat is nu eenmaal het lot van een arme zender. Er is geen veertig of vijftig miljoen om een jaar lang voor 60 à 70 procent eigen producties te maken. Journalistiek gesproken is een aankoopprogramma minder creatief en minder bevredigend, maar dat betekent zeker niet dat je de kijker minderwaardige producten aanbiedt, wel integendeel. Je kan het beste kopen dat op de markt beschikbaar is. We hopen wel dat we op termijn toch wat budgettaire ruimte krijgen om af en toe een eigen reportage te maken. Misschien kunnen we vanaf volgend seizoen een voorzichtige voorzet geven en kan dat dan geleidelijk opgedreven worden."

Uw collega van De wereld is klein, Paul Peyskens, had het aanvankelijk wat moeilijk met zijn transfer van TV 1 naar Canvas. Hij schreef dat toe aan de restanten van zijn 'missionarismentaliteit' om met zijn programma's zoveel mogelijk mensen te 'bekeren'.

Van Rompaey: "Televisie is een massamedium. Het is dan ook logisch dat je programma's probeert te maken voor zoveel mogelijk mensen. Bij Canvas bouw je meteen een limiet in. Je weet dat er een soort natuurlijke grens bestaat waar je niet boven gaat, tenzij je Mark Uytterhoeven heet. Als je van TV 1 komt, moet je dus inleveren. Maar anderzijds is er ook die opluchting dat het niet meer constant snel en flitsend hoeft te zijn om toch maar die zappende kijker tegen te houden."

Van Laeken: "Er is een zekere dwang die van je afvalt. Ik ben niet ontevreden om van die sterke druk af te zijn om elke week toch te moeten scoren, wat de laatste tijd overigens niet echt meer lukte. En ook dat leidde dan weer tot frustraties."

Bevestigt de overstap van twee TV 1-boegbeelden naar Canvas niet de kritiek dat de grenzen tussen TV 1 en VTM inderdaad aan het vervagen zijn?

Van Rompaey: "Ik kan nog net zo goed programma's maken die acceptabel zijn voor TV 1 en toch nog iets anders zijn dan VTM zou maken. Het feit dat ik nu op Canvas zit, heeft niets te maken met kwaliteit, maar met het feit dat Alleen op de wereld nu eenmaal beter thuishoort op deze zender dan op TV 1."

Van Laeken: "Het is juist dat TV 1 heel resoluut in concurrentie gaat met VTM, maar stellen dat TV 1 een kloon van VTM aan het worden is, is een veel te gemakkelijke kreet. Als er op dat vlak eindelijk eens ernstig onderzoek zou verricht worden, dan zou volgens mij duidelijk aangetoond worden dat er wel degelijk een verschil is tussen beide zenders. Zelfs als je op wat langere termijn Telefacts en Koppen zult gaan vergelijken, dan zal je merken dat er andere accenten gelegd worden. Deze week zond Telefacts een reportage uit over de porno-industrie in Vlaanderen. Als Koppen dat zou doen, dan is het huis te klein. Er wordt momenteel zo'n klimaat gecreëerd alsof VTM nu de taken van de publieke omroep heeft overgenomen. Telefacts zou zelfs de nieuwe Panorama geworden zijn. Sorry, maar dit is onzorgvuldig taalgebruik.

"Bovendien moet je het pakket VTM-Kanaal 2 naast het pakket TV 1-Canvas leggen, en dat gebeurt nooit. De hele discussie wordt toegespitst op VTM en TV 1. Het lijkt wel of Canvas niet bestaat. Over Kanaal 2 wordt regelmatig wel gezegd dat het ook creatieve dingen gaat brengen, maar daar merk je in elk geval niets van. Als we volgens dezelfde logica Kanaal 2 en Canvas zouden gaan vergelijken, waar komen we dan uit?"

Jan Van Rompaey trekt voor zijn nieuw programma de wijde wereld in, William Van Laeken mag die wijde wereld alleen maar aanschouwen vanop de 87 meter hoge VRT-toren.

Van Laeken: "Voor mij is dat een beperking, want er gaat niets boven het echte reportagewerk. Maar het is ook niet zo'n abrupte verandering. Ik deed toch al een paar jaar de eindredactie van Panorama, zodat ik de meeste tijd hier in huis doorbracht. Bovendien zal ik nu af en toe reportages maken voor TerZake."

Van Rompaey: "Voor mij gaat het niet zozeer om de plek waar je je ding doet. Of dat nu in het verre buitenland is of op een half uur rijden, doet er niet toe. Maar na al die jaren in de studio wou ik weer met een cameraploeg op stap. Met een klein groepje mensen kan je net hetzelfde effect bereiken als met tientallen medewerkers en gasten in een grote talkshow. Je kunt de kijkers evenzeer beroeren als met een groot studioprogramma. Dat gevoel was ik helemaal kwijtgeraakt. Bovendien heb ik na zo'n 350 rechtstreekse uitzendingen van Argus, Zeker Weten?, Schermen en Jan Publiek zowat alle thema's al drie keer behandeld. Ik was er op uitgekeken. Het was allemaal zo voorspelbaar geworden. Ik kende de argumenten die gegeven zouden worden, en ik zie ze nu weer overal opduiken. Dus is het maar beter dat je die taak aan iemand anders overlaat, want dat de discussie moet worden voortgezet, daar ben ik van overtuigd. Daarvoor blijven die thema's veel te belangrijk."

Mag ik Alleen op de Wereld omschrijven als Spraakmakers maar dan met mooie plaatjes?

Van Rompaey: "Dat is nogal simplistisch voorgesteld. Voor Spraakmakers heb ik het afscheidsinterview met de intussen overleden Louis De Lentdecker gemaakt. Dat was een hallucinante ervaring. Maar er zijn toch een aantal verschillen tussen Spraakmakers en wat ik nu doe. In Alleen op de wereld gebruiken we de ongewone locatie niet alleen als televisiedecor maar ook als hefboom om de gast meer zichzelf te laten zijn dan wanneer hij in de studio of in zijn huiskamer zou zitten. Steve Stevaert blijft ook in de mergelgrotten van Maastricht een politicus, maar toch hij is daar geneigd iets meer over zichzelf te vertellen dan in De Zevende Dag. De omgeving maakt het gesprek anders. Je kunt een intimiteit creëren die je in de studio nooit hebt."

Is de nieuwe Panorama geen voortzetting van Hot Doc maar dan met een ander gezicht?

Van Laeken: "Wij zoeken de reportages in een andere hoek. Panorama wil zich veel meer als een programma van de nieuwsdienst manifesteren. Dat betekent oog hebben voor de actualiteit. Als de Russen ermee dreigen om Grozny te bombarderen, is er die journalistieke behoefte om daar de zondag daarna al op in te pikken, met een aankoop over dat onderwerp, en dat is natuurlijk niet zo simpel. Die reflex is er bij Hot Doc en De keuze van Dekeyser nooit geweest. Hot Doc zocht het vooral in de investigatieve hoek, terwijl wij op de current affairs mikken. De traditie van het aankopen van actuele reportages, die we ook al jarenlang bij Panorama hadden, nemen we gewoon mee naar Canvas."

Leo Bonte

Panorama, zondag Canvas 20.30 Alleen op de wereld, vrijdag Canvas 23.10

Van Rompaey: 'Bij Canvas heb je een kijkcijferslimiet: je weet dat er een grens bestaat waar je niet boven gaat, tenzij je Mark Uytterhoeven heet'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234