Maandag 21/06/2021

'We zijn de preutsheid van Facebook moe'

De groeiende #FreeTheNipple-beweging heeft Facebook dan wel aan zijn tepelprotocol doen morrelen, andere social mediakanalen lijken dat (nog) niet van plan. Als er een blote borst bij komt kijken, dan zweert ieder bij zijn eigen regels. 'Een gulden middenweg bestaat niet.'

Cara Delevingne. Maar ook Scout Willis, Miley Cyrus, Rihanna. Allemaal scharen ze zich achter #FreeTheNipple. De hashtag vloeit voort uit de gelijknamige Amerikaanse vrouwenbeweging en film. Lina Esco is de drijvende kracht daarachter: de activiste, actrice en producer strijdt al jaren tegen het beleid van social media als Facebook die foto's verwijderen waarop tepels in een niet-seksuele context zichtbaar zijn.

Het zijn niet alleen bekende koppen die met haar meestrijden: de populariteit van de hashtag bewijst dat steeds meer mensen de preutsheid moe zijn. Net voor de zomer bond Facebook een beetje in: familiefoto's van een kind dat borstvoeding krijgt mogen sindsdien wel getoond. Ook bij vrouwen die een beeld willen delen van hun borstamputatie wordt niet langer moeilijk gedaan. Bij die twee scenario's houdt het wel op. "Het is Facebooks verantwoordelijkheid om gebruikers zo veilig mogelijk van Facebook gebruik te kunnen laten maken", zo stelt een woordvoerder. "Tegelijkertijd willen we zo min mogelijk censureren en ingrijpen in wat mensen met elkaar willen delen."

Gezinsvriendelijk

Nochtans is die censuur Facebook al vaker zuur opgebroken. Het bekendste voorbeeld dateert van mei: toen tikte Instagram, de foto-app die Facebookbaas Mark Zuckerberg opkocht, popster Rihanna op de vingers omdat ze de cover van het Franse magazine Lui de wereld in stuurde. Daarop liet de zangeres haar rijkelijk getatoeëerd en topless bovenlijf zien. Te veel bloot, te veel tepel oordeelde Instagram, dat de foto verwijderde. 'RiRi' reageerde op haar beurt: ze doekte haar account op en trok naar Twitter, dat minder kuis is.

En minder kuis is misschien nog een understatement. "Soms ben ik echt verbaasd over wat op Twitter door de beugel kan", zegt Pieterjan Van Leemputten, social media-expert bij Datanews. De microblogsite maakt duidelijk geen punt van blote borsten of billen. Zelfs pornografisch materiaal wordt vlotjes getweet.

Opmerkelijk toch: hoe bij een beetje borst de ene sociaalnetwerksite in een kramp schiet en de andere in de verste verte niet. "Facebook is het ergst", gelooft Van Leemputten. "Hier worden alle scherpe kantjes meteen weggevijld." Instagram was voor het eigendom werd van Facebook iets liberaler, maar zit volgens hem intussen op dezelfde lijn. "YouTube en Tumblr laten dan weer veel toe."

"De aard van het beestje", verklaart de journalist. Elk bedrijf heeft zijn eigen doel en zijn eigen visie. "Facebook is niet alleen het populairst maar ook het gezinsvriendelijkst van allemaal: én oma, én mama, én dochter hebben er een account. Dat maakt dat ze zo veilig mogelijk met de gedeelde content willen omspringen." Professor nieuwe media Michaël Opgenhaffen (KU Leuven) gelooft dat ook de geografische en culturele verschillen spelen. "Facebook heeft een miljard gebruikers, verspreid over de hele wereld. Elk land heeft zijn wetten en zijn gevoeligheden als het op bloot aankomt. Het wil niemand schofferen. Iedereen moet betrokken worden."

Die iedereen slaat ook op de adverteerders. "Hoe meer een sociaalnetwerksite steunt op reclame, hoe meer belang die er bij heeft om haar platform netjes te houden: zeker in Amerika zijn veel bedrijven die in een tijdslijn niet boven of onder een blote tepel willen opduiken", verklaart hij. In deze geldt ook: een Facebook weeft advertenties veel meer door de berichten van gebruikers dan een Twitter.

Dat die laatste veel liberaler en losser is, heeft volgens hem niet alleen te maken met de gebruikers (die ouder zijn dan Facebookgebruikers) of de inhoud (die discussie beoogt). Het gaat ook om de vorm: "Het merendeel van de gedeelde berichten bestaat uit tekst, en dat is veel minder confronterend dan een beeld."

Natte dozen

Dat een mannentepel op Instagram wel kan, en een vrouwentepel niet, vindt Opgenhaffen extreem. "Maar het zijn niet alleen een paar socialmediakanalen die de grote boze wolven zijn. Kijk naar Apple: dat gaat ook ver met zijn appstore. Zelfs de titel Natte dozen (een boek van Marnix Peeters, FVG) wordt gecensureerd."

Volgens Van Leemputten springt Google daar met Android helemaal anders mee om. Voor beide valt een lans te breken, vindt hij. "Maar hoe je het draait of keert: er is altijd een hypocriet kantje. Ook op een iPhone heb je een browser waarmee je op zoek kunt naar datgene wat je wil."

En merkt hij op, er is ook altijd een manier waarop de gebruiker de regels kan omzeilen. Die weet immers maar al te goed wat op welk kanaal mag en zoekt zijn weg tussen de regels: door van Instagram naar Twitter te switchen, door op Facebook een gesloten groep op te richten...

De beste maatstaf volgens Van Leemputten en Opgenhaffen blijven daarom ook de gebruikers. Die kunnen zelf rapporteren wat voor hen niet en wel door de beugel kan. "Het is voor een bedrijf bijzonder moeilijk om één lijn te trekken. De gulden middenweg bestaat niet." En al helemaal niet als je er een algoritme op moet plakken. "Want waar zit het verschil tussen pakweg artistiek en pornografisch naakt? Welk bloot moet wel en niet gedeeld kunnen worden? Seks en internet: dat is een moeilijk huwelijk. Wat moet je bijvoorbeeld met een vrouw die haar borsten toont, minderjarig lijkt maar meerderjarig zegt te zijn?"

De professor voegt er nog aan toe dat de mensen achter #FreeTheNipple beperkt in aantal zijn. "Dit is zeker niet iets dat - op dit moment althans - wijdverspreid is. Het lijkt misschien zo. Maar je zou verbaasd zijn als je mensen op de man af vraagt hoeveel bloot ze willen zien, zegt Opgenhaffen. "Ik heb vorig jaar mijn studenten - twintigers - bevraagd over wat zij vinden van de strikte regels op social media. De meningen bleken enorm verdeeld, normen en waarden verschillen van persoon tot persoon. De meesten vonden: zelfs een Facebook is en blijft een bedrijf. Als je daar deel van uit wil maken, schik je je naar de regels. Je neemt ook je pet af als je een discotheek in stapt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234