Dinsdag 07/07/2020

'We zijn aan het musturberen'

'Ik heb nu al stress voor Kerstmis 2012.' Ze beseft dat het erover is, maar Julia is eerlijk: de decemberstress heeft haar te pakken. Sloeg dinsdagnacht toe in bed. Er moeten cadeaus gekocht worden, het huis moet gepimpt worden en je kan niet wéér kalkoen serveren. 'En het is onze eigen schuld', zegt ze. Klopt, zegt stressconsulent Luc Swinnen. 'Sinds Halloween staat mijn telefoon niet stil. Zelfs over de grafbloemen bij Allerheiligen leggen mensen zichzelf druk op.'

Nieuw is het fenomeen niet, louter Belgisch al helemaal niet. In Nederland geeft pedagoge Emmeliek Boost in deze periode een twee uur durende cursus 'Voorkom decemberstress!'. Kost 12,50 euro per persoon. Een schijntje voor al die hardwerkende vrouwen die zich nu al zorgen maken over hun to-dolijstje: het Sinterklaascadeau moet juist zijn ("dát skateboard, mama, met díé tekening"), de kerstboom moet anders versierd zijn dan vorig jaar, nú moeten de digitale foto's geüpload worden voor de kalender voor oma, de cadeaus voor Kerst moeten nog groter. "Vandaag had ik twee klanten die een kerstoutfit kwamen kopen", zegt Julia, een fictieve naam, maar wel een echte vrouw die in Gent een klerenwinkel uitbaat. "Tussen 500 en 800 euro voor een tenue is geen uitzondering." Goed voor Julia's zaken, maar tegelijk ontkomt ze er zelf niet aan. Ze is mama van drie kinderen tussen 17 en 12. "De examens zorgen voor stress, ik moet in totaal voor twintig mensen cadeaus kopen en op kerstavond koken voor tien man. Pas op: volgend jaar heb ik de dubbele shift, want op kerstdag zelf komt dan de héle familie. Veertig man. En daar kook ik voor. Nu heb ik dus al stress voor 2012."

Gek? Ze geeft het toe: "Gek. Met al die kookprogramma's op tv kun je met geen croque-monsieur afkomen. Maar toegegeven: het is erover. En we doen het onszelf aan."

Beter dan buurman

De analyse van Julia klopt met die van psychiater Dirk De Wachter. Ook zijn telefoon staat niet stil. "Zo erg dat als ik al die mensen moest helpen, ik tot diep in januari bezig zou zijn", glimlacht hij. Al is er bij De Wachter weinig reden tot lachen als hij over 'decemberstress' hoort. "Het is een fenomeen dat gepsychologiseerd wordt, maar dit is geen probleem van de hersenen. Het komt uit de maatschappij en het is de maatschappij die dit zou moeten oplossen. Dat therapeutisch benaderen zou alleen maar contraproductief werken."

Een cursus 'Voorkom decemberstress!' vindt De Wachter dus te gek voor woorden. En ook dokter Luc Swinnen, die cursussen stressmanagement geeft, biedt zo'n cursus niet aan. "Ik zie wel dat deze periode drukker is dan andere", zegt Swinnen. "Maar de belangrijkste oorzaak van stress is wat wij het 'externe referentiekader' noemen. Mensen willen beter doen dan broer of zus of buurman. Ze vergelijken met mensen rondom hen. En dat is stom want het is een oorlog die je niet kan winnen. Dat gaat ver hoor. Ik ken een vrouw die haar kinderen oplegt dat ze niet mogen haperen bij de nieuwjaarsbrief. Een kind van 3! Komaan, opa zal die niet vermoorden hoor. Maar neen, het móét goed. Wij zijn aan het 'musturberen'. Móéten staat gelijk met geluk."

Opgefokte kiekens

Klopt, zegt Julia. "Vroeger lag het onder de kerstboom ook vol pakjes, maar soms zat daar gewoon een rolletje marsepein in. Nu ligt het ook vol, maar pubers willen geen marsepein. Ze willen een iPhone. Dat 'musturberen' vind ik wel goed gekozen, maar ik vrees dat het in de mens zit. En soms is het niet slecht. Je bent bij iemand goed ontvangen, dus je wilt goed terugdoen. Maar in mijn winkel zie ik ook vriendinnen komen, de ene koopt een kleedje en een paar dagen later komt de andere het ook halen."

Vraag is welke invloed dat heeft. Julia erkent de stress, bij zichzelf, erkent ook haar schrik dat ze die ooit op haar kinderen overbrengt. "Ze worden opgevoed met hoge verwachtingen, zelfs op studiegebied, maar ook bij materiële luxe. Maar kunnen we dat verminderen? Al vier jaar denken mijn man en ik om rond Kerstmis weg te gaan, ergens naar het buitenland. Maar dat is moeilijk met de winkel en zolang oma er is, kan het ook moeilijk. En ik ben ook wel graag thuis dan, maar terwijl het een superaangename periode zou moeten zijn, word je helemaal geleefd. We zijn opgefokte kiekens geworden."

Met die 'we' slaat ze een mea culpa, dokter Swinnen protesteert op zijn eigen manier. De kramp in de maag die je krijgt als je op de Brusselse Vismarkt nu al chaletjes ziet staan, herkent hij. "Kerstmis was een heidens feest, maar het is tot ongelooflijke proporties opgeblazen. Maar hoe vreselijk, die weeë muziek en die glühwein die vol microben en salmonella's zit. Je moet dat leuk en lekker vinden, dat wordt ons opgelegd én dus gaan we daarin mee. Stress, jawel. Terwijl we net zo goed zouden kunnen zeggen: het hoeft niet. Zo'n cursus geef ik niet, maar drie tips zou ik wel geven: stop met uzelf te vergelijken met anderen, vraag geen perfectionisme van je kinderen en leer 'neen' te zeggen."

En Swinnen doet dat zelf ostentatief: "Voor m'n raam hangt nu al een bordje met daarop 'Vrolijk Pasen', Waarom moeten we als makke schapen meedoen aan dat gedoe?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234