Zondag 25/10/2020

De Tijdloze

"We zien songs voor onze ogen tijdloos worden"

Beeld Jonas Lampens

Wie woensdag de eindzege neemt in De Tijdloze is nu al bekend. Toch zullen luisteraars weer massaal afstemmen op Studio Brussel. Want waar vinden zij een trouwere soundtrack bij de familiale gezelligheid? "Wij verwarmen ons aan de tweets vol feestvreugde", zeggen presentators Roos Van Acker (38) en Steven Lemmens (31).

Opgelet, spoiler alert: u kunt nu al met zekerheid zeggen wie de 27ste editie van De Tijdloze op 31 december aanvoert. Op massale vraag van de luisteraars besloot Studio Brussel om 'Mia' van Gorki naar de primuspositie op te schuiven. Een week nadat iedereen zijn top 3 ingevuld had, ruilde frontman Luc De Vos het tijdelijke voor het eeuwige in. En omdat De Tijdloze met zijn dood een uniek Belgisch boegbeeld verloor, paste de zender een uitzonderingsmaatregel toe.

Van 2003 tot en met 2005 voerde 'Mia' de lijst al eens aan. "Gorki was de eerste en enige vaderlandse groep die op één raakte in De Tijdloze", legt presentator Steven Lemmens uit. Welke plaats 'Mia' normaal had bezet, wil de presentator niet kwijt. "Doet dat ertoe? Toen Luc stierf, werden we overspoeld met de vraag om 'Mia' op één te zetten. Iets anders hadden luisteraars niet echt aanvaard, denk ik. We vinden het een mooie, terechte hommage. Stijn Van de Voorde vertelde me dat Studio Brussel Luc elf jaar geleden thuis verraste met die nummer één. Hij was oprecht trots. Die eer betekende veel voor hem. Er was geen reden denkbaar om hem nu niet weer bovenaan te plaatsen."

Eeuwige favorieten

Op welke manier andere songs een hoge vlucht nemen in De Tijdloze, is dan weer minder makkelijk te verklaren. De strijd tussen onverslijtbare classics en recente hits levert elk jaar verhitte discussies op. "Niemand heeft een pasklaar antwoord voor de vaste waarden en veranderingen in de lijst. Wel is duidelijk dat de luisteraar graag vasthoudt aan bepaalde, eeuwige favorieten: The Doors, Deep Purple, Metallica. Dat maakt van De Tijdloze een genre op zich. Tegelijk merk je dat jongeren niet langer blijven teruggrijpen naar de jaren zeventig of tachtig. Stilaan worden bijvoorbeeld ook Arcade Fire, The Killers en Arctic Monkeys vaste waarden. Je ziet die songs echt voor je ogen tijdloos worden."

Beeld Jonas Lampens

Al mag je de gouden oudjes nooit afvallen, weet Roos Van Acker uit pijnlijke ervaring: "Jaren geleden zei ik langs mijn neus weg tijdens de uitzending dat het misschien eens hoog tijd werd om 'Hotel California' van de Eagles eruit te flikkeren. Bakken stront heb ik over mijn kop gekregen. Ik heb me sindsdien nooit meer hardop gemoeid." (lacht)

Wel trok ze samen met Lemmens een week lang door Vlaanderen om luisteraars hun persoonlijke lijst te laten invullen. Daar viel op dat het niet de nostalgische veertigers zijn die de stemming beïnvloeden, zoals altijd gedacht werd. "Dan keek ik mee over de schouder van een zestienjarige, terwijl die Jeff Buckley, The Beatles en Led Zeppelin opschreef", zegt Lemmens. Tof dat jonge mensen die fantastische muziek blijven ontdekken. Vaak hebben ze die songs trouwens leren kennen dankzij Studio Brussel of de platencollectie van hun ouders."

Streekgebonden

Het genre blijkt dan weer wél streekgebonden. "In West-Vlaanderen kiezen ze opvallend vaak voor harde gitaarplaten", weet Lemmens. "AC/DC en consorten. In Oost-Vlaanderen merk je dat ook zo'n beetje. Maar in Antwerpen en Limburg is de keuze diverser en jonger: Kings of Leon of Arcade Fire komen daar al vaker voor." Roos Van Acker lacht: "Hasselt was zelfs héél braaf."

Sinds het ontstaan van de eindejaarslijstjes zagen al heel wat theorieën het daglicht, over hoe zo'n tijdloze klassieker precies geboren wordt. Een wetenschappelijk onderbouwde studie in Nederland wees onlangs uit dat luisteraars het vaakst songs in zo'n lijst stemmen die ze verbinden met hun puberjaren. "Spiegels van het grootste puberleed aller tijden", doopte De Morgen-journalist Bart Eeckhout de eindejaarslijsten daarom. Van Acker knikt. "Daar kan ik me wel in vinden. Ik was puber toen grunge uitbrak, en de muziek die me toen door moeilijke dagen trok, draag ik nog altijd dicht mee: Nirvana, Rage Against The Machine,... Natuurlijk klinken vrolijke nummers zelden tijdloos, hè. Hoe zwaarder of melancholischer, des te langer een song blijft hangen."

Volgens Lemmens is dat zeker een deel van de verklaring. "Muziek is emotie. Het is wat we zijn. Life is Music is de baseline van Studio Brussel, en die past helemaal bij De Tijdloze. Classics zijn bijna altijd trage songs over leven, liefde en verlies. Van 'Purple Rain' over 'Mia' tot 'Shine On You Crazy Diamond': driekwart van de songs die in De Tijdloze staan, zijn trage slepers. Al is het misschien ook gewoon iets Belgisch: trage tristesse."

Beeld Jonas Lampens

Vast duo, vast dipje

Lemmens en Van Acker lijken, na zeven edities samen, vergroeid aan elkaar en De Tijdloze. Nooit werd het programma zo lang door eenzelfde duo gepresenteerd. "We bleken snel erg goed op elkaar ingespeeld", herinnert Roos zich. "We hebben ook elk zo'n beetje onze rol. Ik zoek vooral nieuwtjes en details op over elke plaat, en Steven doet al het cijferwerk omdat ik daar zo slecht in ben. Hij kan uren kijken naar de statistieken. Dat is iets typisch mannelijks, vermoed ik. Ik hou dan weer vast aan een minder prettige traditie: meestal zit ik opgezadeld met een verschrikkelijke snotneus. En net over de helft krijgen we allebei steevast een dipje. Dan krijg ik zo'n duffe kop, terwijl alles wazig lijkt te worden." Gelukkig is er op dat ogenblik altijd 'Shine On You Crazy Diamond' van Pink Floyd, grinnikt Lemmens. "Of zoals ik het zie: dertien minuten tijd om een frisse neus te halen, en naar het toilet te gaan."

Na de marathonuitzending van tien uur blijkt geen van beiden nog oren te hebben naar een nacht vol ontucht. Roos doet zelfs niet langer de moeite om iets te plannen. "Meestal val ik tegen 1 uur om van de slaap. Ik kan me nauwelijks herinneren wanneer ik nog eens een hele nacht lang ben blijven feesten. Jij, Steven?"

"Het eten haal ik meestal nog wel, maar tegen half 1 's nachts wordt het echt wel moeilijk", schokschoudert hij. "Ik kom jaarlijks tegen kwart voor negen aan bij vrienden. Meestal hebben ze me niet écht moeten missen, want de radio staat aan. Zo ben ik er toch enigszins bij." (lacht)

Klagen doen ze nochtans niet. "We trekken ons op aan de tweets die letterlijk massaal binnenstromen", zegt Lemmens. "Meestal zijn dat mensen die aan het diner zitten, de hapjes voorbereiden of in de wagen luisteren en genieten. Dat is de verenigende kracht van De Tijdloze. Zelf heb ik trouwens ook zulke warme herinneringen aan het programma, nog voor ik de lijst presenteerde. Vroeger, toen De Tijdloze nog rond 25 december uitgezonden werd, organiseerde een van mijn ooms traditioneel een kerstconcert met Paul Severs. Wij moesten mee, maar ik zat dan samen met iemand stiekem te luisteren wat er op één, twee en drie stond. Dan hoorde je een van mijn ooms meestal vloeken: fuck, Deep Purple staat weer zo hoog." (lacht)

Bijna net zo'n zekerheid als Led Zep in De Tijdloze, is de stiefmoederlijke behandeling van The King of Pop én The King of Rock. Vreemd, voor een lijst die eeuwigheidswaarde ambieert. "Elvis Presley haalde één keer de top 100, en Michael Jackson is al evenmin een vaste waarde", knikt Lemmens. "Je moest al bijna blij zijn toen Jackson stierf, omdat 'Thriller' datzelfde jaar even een lang verhoopte opwachting maakte in de lijst. Als één artiest het volgens mij echt verdient om in De Tijdloze te staan, dan hij toch wel. Maar Jackson en Presley kennen hetzelfde probleem als pakweg The Beatles, die ook zelden in de lijst voorkomen: wanneer je te veel grandioze, tijdloze songs hebt geschreven, raken de stemmen gemakkelijk versnipperd. Je kunt als artiest maar beter één of twee songs hebben die iedereen unaniem de beste vindt." (lacht)

Beeld Jonas Lampens

Zoals John Lennon van The Beatles dan weer stelde: vrouwen zijn de nikkers van de wereld. Ook die boutade lijkt een grond van waarheid te hebben in de overwegend mannelijke Tijdloze. Actrice Maaike Cafmeyer riep onlangs zelfs via Twitter op om de lijst eindelijk eens wat vrouwelijker te maken. PJ Harvey en Anouk zag je weliswaar passeren op een compilatieplaat van De Tijdloze, maar op een 'Housewife' (van Daan) na, maken vrouwen nauwelijks rimpels in de lijst. "Er is geen enkele reden om 'Cornflake Girl' van een topwijf als Tori Amos niet in de lijst te zetten," vindt Roos. "Maar voor vrouwen is het misschien moeilijker geweest om in de lijst te belanden. Daar bestaat zelfs een theorie over: onderzoek wees uit dat wanneer een man een reclamespotje inspreekt, dat product sneller aanslaat en beter verkoopt. Misschien is dat bij muziek ook zo?"

"Ik hoorde ook ergens dat vrouwen andere vrouwen niet graag horen", probeert Lemmens. "Ah bon. Het ligt dus aan ons?" fronst Roos. Ze denkt even na: "Misschien zijn er gewoon te weinig vrouwenstemmen die unaniem aanspreken. Hoe dieper de stem, hoe mooier, wordt wel eens gezegd. De hese stem van Sarah Bettens heeft er bijvoorbeeld wél al met twee songs in gestaan."

Beeld Jonas Lampens

Geen grapjassen

Dit jaar worden evenwel 'Someone Like You' van Adele en 'Back To Black' van Amy Winehouse warm getipt in de lijst. "Er zitten wel wat vernieuwingen en verrassingen in", antwoordt Lemmens afwijkend. "We hebben dit keer een week lang luid suggesties gegeven op de radio, en dat heeft zijn effect niet gemist. Dit jaar telden we trouwens ook opvallend veel stemmen. Een getal? Dat plak ik er liever niet op, omdat mensen anders de komende jaren zouden kunnen speculeren." Op die manier willen ze natuurlijk ook de grapjassen aan de deur houden. In 1998 werd er bijvoorbeeld campagne gevoerd om André van Duin met 'Er staat een paard in de gang' op de eerste plaats te krijgen.

"Het gebeurt nog wel eens dat er onnozele songtitels ingestuurd worden, en zelf hebben we al eens plagerig een fragmentje 'Gangnam Style' laten horen. Maar verder manipuleren we de lijst nooit", bezweert Lemmens. Al gelooft niet iedereen dat. "Iemand uit Leuven wil al jaren 'Echoes' van Pink Floyd in de lijst, en mobiliseert waarschijnlijk jaarlijks een hele groep vrienden, want hij kwam ooit naar me toe met de vraag: eerlijk, jullie halen die song er gewoon uit, hè? Voor alle mensen die een complot zouden vermoeden, heb ik een boodschap. Wees gerust: we zouden niet durven knoeien (lacht)."

De Tijdloze, woensdag 31/12, van 10 tot 20 uur op Studio Brussel.

De top 3 van Steven Lemmens

- 'Thriller' - Michael Jackson

- 'Novocaine for the Soul' - Eels

- 'Wonderwall' - Oasis


De top 3 van Roos Van Acker

- 'Blackbird' - Beatles

- '2:1' - Elastica

- 'Skinny Love' - Bon Iver

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234