Zondag 17/01/2021

'We verwachtten veel van Hollande. Helaas'

Morgen kiezen de aanhangers van links de socialistische presidentskandidaat, Benoît Hamon of Manuel Valls. Wie het ook wordt, de socialisten zullen waarschijnlijk worden weggevaagd bij de verkiezingen. En dat weten ze ook in het stadje Tulle, waar Hollande altijd sterk stond. 'We zijn zo teleurgesteld.'

"Nu is het Monsieur le Président, maar voor ons was het altijd François. Een heel eenvoudige, menselijke, humoristische man", zegt Denis Potier (54), technicus bij Orange. Hij drinkt een kopje koffie in Bar Tabac Le Caveau aan de markt in Tulle, de plaats waar François Hollande het politieke handen schudden onder de knie kreeg.

Tulle is het bastion van François Hollande. Een stadje van 15.000 inwoners, een lint van drie kilometer in het dal van het riviertje de Corrèze. Zo'n typisch stilstaand plaatsje waar de industrie verdwenen is en veel winkels uitverkoop houden. Liquidation totale! Tulle houdt het hoofd boven water door zijn ambtenaren bij de prefectuur, de rechtbank en het departement Corrèze. Symbool van de ambtenarenstad is de Cité Administrative, een in Sovjetstijl opgetrokken wolkenkrabber van 86 meter hoog.

Van 2001 tot 2008 was François Hollande hier burgemeester. Hij is nog altijd uiterst geliefd. Als hij in Parijs weer eens was vernederd, kwam hij graag terug op de markt van Tulle om weer eens te ervaren hoe populariteit aanvoelt. "In 2012 dachten we allemaal dat hij een goede president zou worden. We werden verleid door zijn briljante geest, zijn enorme werklust. Een man die van mensen hield, zonder vrees op ze afstapte", zegt de socialistische schepen Jean-Louis Soulier (67) in het Hôtel de Ville.

Maar ook in Tulle moeten ze toegeven: het presidentschap van François Hollande is een drama geworden. De doodsklap voor de Parti Socialiste. Morgen kiezen de aanhangers van links de socialistische presidentskandidaat, Benoît Hamon of Manuel Valls. Wie het ook wordt, de socialisten zullen waarschijnlijk worden weggevaagd bij de volgende verkiezingen. De PS bevindt zich aan het einde van een cyclus die in de jaren 70 door François Mitterrand werd ingezet.

De Franse politiek draait om de presidentsverkiezingen. In de tweede ronde blijven de twee sterkste kandidaten over. Het is daarom zaak om een zo groot mogelijk blok achter één kandidaat te vormen. Mitterrand smeedde de PS tot een coalitie van arbeiders en middenklasse, van linkse idealisten en pragmatische bestuurders, het zwaartepunt van links Frankrijk.

Als jonge medewerker van het Elysée werd François Hollande door Mitterrand naar de Corrèze gestuurd om een zetel in de Assemblée Nationale te veroveren. Dat lukte in 1988. Al snel merkte hij dat de socialisten de arbeiders kwijt raakten. De wapenfabriek La Manufacture des Armes, de grootste werkgever van Tulle, werd door de socialistische regering geprivatiseerd. Voor de poort kreeg Hollande het aan de stok met boze arbeiders die vreesden dat hun banen zouden verdwijnen.

Hollande zei dat de regering de fabriek juist gered had door de privatisering.

"Ja, ja, leugenaar! Je verkoopt praatjes. We zullen het ons herinneren bij de verkiezingen", zei een arbeider.

"Dus jij geeft de voorkeur aan rechts", antwoordde Hollande.

"Jij bent rechts!", zei de arbeider.

Hollande vond het verwijt erger dan een klap, schrijft zijn biograaf Serge Raffy. Maar de arbeiders kregen gelijk: de fabriek ging dicht. Van la Manu is slechts een wapenmuseum over, als een treurige metafoor voor de teloorgang van de Franse industrie. Het machtsblok van Mitterrand viel uit elkaar: de PS verloor een groot deel van zijn aanhang onder arbeiders.

Rolling Stones

Nu lijkt de PS ook in ideologische zin te exploderen. François Hollande probeerde 'idealisten' en 'realisten' bij elkaar te houden. In zijn campagne van 2012 neigde hij naar links, onder meer door te zeggen dat "de financiële wereld mijn vijand is", maar als president voerde hij voorzichtige liberale hervormingen door. "Daardoor zijn we nu zo teleurgesteld. Na zeventien jaar rechts, onder Chirac en Sarkozy, hadden we hoge verwachtingen van een linkse president. Maar ik zie geen verschil", zegt docent Aurore (42). De formule van links praten en rechts doen is uitgewerkt. Bij de voorverkiezingen staan de linkse Hamon en de rechtsere Valls tegenover elkaar. De achterban moet kiezen.

Wie in Tulle over de voorverkiezingen begint, ontmoet slechts een meewarige glimlach. Vijf jaar geleden stemde 75 procent van de Tullistes in de tweede ronde op Hollande, in de hoop dat hij Frankrijk zou gaan veranderen. Nu mogen ze de leider kiezen van een partij die straks gedecimeerd zal worden. "Toch vind ik Hamon wel goed", zegt Philippe (57), eigenaar van de enige vinylzaak in de Corrèze. In zijn romantische winkeltje kun je voor 35 euro een gaaf exemplaar van Exile On Main Street van de Rolling Stones kopen. "Ik verdien er niet veel mee, het minimumloon ongeveer, maar ik red me wel. Ik leef mijn passie uit, dat is al iets geweldigs."

Basisinkomen

Het basisinkomen, paradepaardje van Benoît Hamon, zou een uitkomst zijn, zegt hij. Philippe is een exponent van een toekomst die Hamon voor zich ziet. Vaste banen worden schaars, maar dankzij het basisinkomen kunnen mensen een bedrijfje beginnen of parttime werken. Winst voor Hamon zou echter betekenen dat de PS zich verder zal versmallen tot de harde kern van economisch en cultureel links.

"Ik geloof niet in de verhalen van Hamon. Morgen kunnen we allemaal gratis scheren, zeggen ze dan in Frankrijk. Het is niet serieus", zegt wethouder Jean-Louis Soulier. De socialisten van Tulle houden hun hart vast. François Hollande was hier zo populair dat hij eigenhandig het linkse verval heeft tegengehouden. Soulier: "Hollande hield de mensen bij elkaar. Het Front National was hier altijd peanuts. Maar ik vrees dat het allemaal gaat veranderen."

Vorige week stemden in Tulle drie mensen op Hollande bij de socialistische voorverkiezingen, hoewel hij helemaal geen kandidaat was. Ze krabbelden zijn naam met balpen op het stembiljet. Het afscheid van Hollande valt sommige Tullistes zwaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234