Dinsdag 19/01/2021

We verkrachten de rechtsstaat, maar we hebben toch sorry gezegd

Advocaat Hugo Lamon vindt het hallucinant hoe politici omgaan met de verhouding gerecht-politiek.

Vlaams Parlementslid Veli Yüksel schrijft als politicus een brief naar een vrederechter in een lopende zaak. Hij zet daarbij de argumenten uiteen van een van de procespartijen en eindigt zijn brief met de hoop dat de vrederechter dat "in overweging wilt nemen". De Morgen pakte er gisteren mee uit, samen met de eerste commentaar van de betrokkene dat dit een gewone zaak is van dienstbetoon en dat hij enkel reageerde omdat de advocaat van zijn beschermeling er niets van bakte. Hij had de betrokkene ook een andere advocaat kunnen aanbevelen, maar dat was schijnbaar te eenvoudig. Een advocaat weet dat je argumenten op een andere manier aan de rechter meedeelt. Yüksel is dus niet enkel een slecht politicus, maar een nog veel slechter advocaat van de zaak die hij denkt te behartigen maar vakkundig in de gracht heeft gereden. Het is dienstbetoon van een harakiri-piloot.

Wat later op de dag kwam er dan toch een verontschuldiging voor zover hij met zijn brief de indruk zou hebben gewekt de rechtsgang te hebben willen beïnvloeden. Hij scheen daar dus nog aan te twijfelen. Zijn fractieleider in het Vlaams Parlement kwam met de dooddoener dat Yüksel wel een deontologische fout had gemaakt, maar er verder geen vuiltje aan de lucht was nu hij zich had verontschuldigd.

Sorry volstaat niet
Iedere rechtgeaarde jurist weet niet wat hem overkomt wanneer hij dit leest. Als de Raad voor Europa dit onder ogen krijgt, zijn ze nog in staat een waarnemer naar dit land te sturen om na te gaan of we hier nog wel in een democratie leven. Een land waar parlementsleden rechters benaderen en er vanaf komen met een voorwaardelijke sorry neigt naar een scheefgegroeide democratie. In een normale rechtsstaat houden de drie staatsmachten (regering, parlement en rechterlijke macht) elkaar in evenwicht, waarbij zowel de wetgevende en de uitvoerende macht de plicht hebben om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht met alle middelen te waarborgen. Een onafhankelijke rechter betekent dat hij in alle vrijheid zijn beslissing moet kunnen nemen, zonder druk te aanvaarden van de overheid (en dus van politici), zijn korps (zijn collega's), zijn hiërarchie en zelfs van zijn eigen passies en overtuigingen.

Het strafste aan het Yüksel-incident is wel dat de politieke wereld het er over eens lijkt dat een brief schrijven naar een rechter absoluut niet kan, maar er verder niets mee lijkt te doen. Artikel 9 van de deontologische code van de Vlaamse volksvertegenwoordigers verbiedt het, maar er is geen sanctie. Los daarvan en veel erger is dat met dergelijke tussenkomsten de schijn wordt verwekt dat rechters beïnvloedbaar zijn. Dat tast het rechtssysteem aan, dat zo al onder druk staat en door zijn soms manke organisatie moeite heeft om het vertrouwen van de burger te winnen. Vergelijk het met de sport: wie doping neemt (en daarmee een van de essentiële regels van de sport overtreedt) speelt vals. Zouden we het als samenleving aanvaarden dat die sportman er vanaf komt met een eenvoudige sorry? De sportlui die clean zijn zullen zich onbehaaglijk voelen en de supporters zullen afhaken.

Voor de werking van justitie is het nog veel erger wanneer een politicus een magistraat benadert. Maar nog dramatischer is dat het blijkbaar volstaat dat er daarna een verontschuldiging komt. Steven Samyn schrijft dan wel dat patsers als Yüksel niet thuishoren in de politiek, hij blijkt zich te vergissen. De manier waarop ook andere politici (zoals Ludwig Caluwé) het incident afdoen, geeft aan dat er iets fundamenteels mis is met de politieke zeden in ons land. Overigens mag het niet als een excuus gelden dat eerder ook andere politici (zoals de passionaria Anne-Marie Lizin) eerder ook al en eveneens door onkunde uit de bocht gingen.

Oncomfortabel
Het valt dus sterk te betwijfelen of de politici een sterk signaal zullen geven. Men zou kunnen verwachten dat de Hoge Raad voor de Justitie dan aan de alarmbel trekt. Het zou een mooi beeld zijn: voormalig CD&V-politicus Tony Van Parijs (tot voor kort gemeenteraadslid in Gent voor de partij waarvoor Yüksel nu de lijst trekt) spreekt als nieuwbakken onafhankelijk voltijds bureaulid van de Hoge Raad en wijst op de onaanvaardbare tussenkomst van een parlementslid in de werking van het gerecht en vraagt strenge sancties. Of nog beter: hij kondigt een ambtshalve bijzonder onderzoek aan naar de manier waarop politici de rechtsgang proberen te beïnvloeden, nu volgens Yüksel hij enkel doet wat ook anderen zouden doen. Ik droom allicht.

En tot slot: heeft iemand zich al de vraag gesteld in welke weinig comfortabele positie de rechter gedwongen werd? De brief zit in het dossier. Als hij de beschermeling van de politicus ongelijk geeft, zal dat gepercipieerd worden als een afrekening. Als hij die gelijk geeft, denken sommigen dat de rechter zich heeft laten beïnvloeden. Maar ook als hij de zaak uit handen geeft, blijft rond het dossier een kwalijk geurtje hangen. Die burger was beter niet naar de politicus gestapt en die laatste had beter niets gedaan. Het ergst is wel dat er niet meer verontwaardiging is rond deze misplaatste poging tot beïnvloedingsjustitie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234