Woensdag 06/07/2022

Bellen metHoofdredacteur Bart Eeckhout

‘We varen blind de nieuwe golf in’

Steven Van Gucht en Alexander De Croo. Beeld Photo News
Steven Van Gucht en Alexander De Croo.Beeld Photo News

Terwijl de omikronvariant dag na dag nieuwe besmettingsrecords laat optekenen, beslist het Overlegcomité van de regeringen om geen extra veiligheidsmaatregelen in acht te nemen. De ministers hopen dat de variant, zoals voorspeld, minder ernstige ziektes veroorzaakt, zonder dat bijkomende regels van doen zijn. Hoofdredacteur Bart Eeckhout evalueert wat beslist is.

Redactie

Wat is er beslist?

“Niet zo gek veel, eigenlijk. Het Overlegcomité heeft beslist om geen extra maatregelen af te kondigen. De experten van de GEMS-adviesraad hadden in een nieuw rapport nochtans gevraagd om toch enkele verstrengingen te overwegen. Ze stelden voor om thuiswerk verplicht te maken, de bezetting op het openbaar vervoer te beperken en om in de privésfeer terug te grijpen naar contactbubbels. Die ideeën hebben het dus niet gehaald. In de persconferentie achteraf gaf Sciensano-viroloog Steven Van Gucht wel een omstandige, pedagogische uitleg over de omikronsituatie. Nuttig, maar toch vooral een politiek-symbolische interventie vanwege de regering om de kritiek te ontzenuwen dat politici en experts elkaar tegenspreken.

“De regeringen hebben ook een blik geworpen op de zogenaamde coronabarometer – een systeem dat voor politiek en publiek helder moet maken wanneer ingegrepen dient te worden en wanneer de teugels losser kunnen. Over die barometer is al anderhalf jaar sprake, maar hij is er tot dusver nooit gekomen, omdat politici beducht zijn voor een te rigide stelsel. Omdat het beleid de voorbije maanden nogal van de ene naar de andere kant schokte, lijkt hij er nu toch te gaan komen. Dat gezegd zijnde: op dit moment hebben we daar niet veel aan. De besmettingscijfers gaan van dagrecord naar dagrecord: deze week hebben we al dagen gehad met 27.000 en meer geregistreerde besmettingen. Zulke cijfers zagen we nog niet eerder in de pandemie. Op weekbasis spreken we van een explosieve groei van 80 procent. Om dat vast te stellen heb je geen barometer nodig.”

Vanwaar komt die afwachtende houding?

“We weten nog altijd niet wat omikron precies te weeg gaat brengen. Andere landen tonen dat de besmettingspiek zeer steil kan worden. Dat wil zeggen: hoog, maar ook snel weer voorbij. Wat dat betekent voor de druk op het zorgsysteem is onduidelijk. Er zijn nog geen modellen die een voorspelling maken van die druk, precies omdat omikron zo onvoorspelbaar blijft. Er is wel goede reden om aan te nemen dat een besmetting met omikron een minder groot risico op ernstige ziekte meebrengt. In andere landen heeft omikron voorlopig niet geleid tot fel verhoogde bezetting op de afdelingen intensieve zorg.

Lees ook

Het is lang niet zeker of de aangekondigde coronabarometer er dit keer wel komt. Coronacommissaris Pedro Facon kreeg de opdracht om verder aan de barometer te sleutelen, maar politiek wordt opnieuw het nut ervan in vraag gesteld.

Ondanks de exploderende besmettingscijfers houdt het Overlegcomité vast aan de huidige koers. Dit was vooral een gelegenheid om kennis over het virus uit te wisselen, zegt biostaticus Geert Molenberghs (UHasselt/KU Leuven). ‘Omikron heeft het speelveld volledig veranderd.’

De scholen maken zich intussen klaar om hun deuren vanaf maandag weer te openen. Zelftests en een bredere inzet van CO2-meters moeten omikron uit de klaslokalen weren, maar binnen het onderwijsveld is niet iedereen overtuigd dat de maatregelen zullen volstaan.

“Toch blijft er reden tot ongerustheid. Het aantal covidziekenhuisopnames is toch alweer aan het stijgen. Ook als dat niet per se leidt tot meer drukte op de IZ-afdelingen, zet dat het zorgsysteem onder druk. “Misschien worden voor het eerst in deze pandemie de diensten intensieve zorg niet het knelpunt, maar net de andere afdelingen van het ziekenhuis”, zegt Frank Vermassen, hoofdarts van het UZ Gent in onze krant. “Zij kunnen onder druk komen te staan door de grote volumes aan patiënten, maar ook omdat heel wat personeel wellicht besmet zal worden.”

Is afwachten toch niet logisch, als we zo weinig zeker weten?

“Ja en neen. Ja, in de zin dat niemand, of bijna niemand, vandaag pleit voor een harde lockdown, zoals in Nederland. Er is consensus, ook bij de meeste experts, dat dat niet nodig zal zijn.

“Maar helemaal niets extra doen, betekent toch wel een fiks risico. Want er staat wel degelijk een en ander te veranderen. Maandag gaan de scholen weer open. Dat is vanuit pedagogisch en maatschappelijk opzicht een goede zaak, maar dat blijft hoe dan ook een nieuw besmettingsfront dat geopend wordt. In de vierde ‘deltagolf’ zagen we dat scholen bij de aanjagers waren van de besmettingscijfers: leerkrachten moesten veel meer besmet of ziek thuisblijven dan de gemiddelde Belg. Dat extra risico wordt niet gecompenseerd door meer voorzichtigheid elders.

“Er is meer. Noodgedwongen wordt ook het test- en quarantainebeleid aangepast. ‘Noodgedwongen’, omdat het aantal mensen met een potentiële besmetting of risicocontact zo hoog oploopt dat de testcapaciteit tegen zijn limiet zit. Ook de quarantaineregels worden aangepast. Grosso modo komt het er op neer dat wie afdoende gevaccineerd is en zelf geen ziektesymptomen vertoont na een risicocontact niet meer zelf een test moet ondergaan en in quarantaine moet. Ook dat is van moeten: zonder versoepeling van de regels dreigen hele economische sectoren stil te vallen door afwezig personeel. Ook in de cruciale sectoren: zorg, onderwijs, distributie.

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

“Maar versoepeling wil dus opnieuw zeggen: meer risico. Een deel van de besmettingen gaan onder de radar verdwijnen. Met een minder betrouwbaar test- en quarantainesysteem varen we blind de nieuwe coronagolf in. Nieuwe, op zich te verantwoorden risico’s worden niet gecompenseerd door nieuwe voorzorgsmaatregelen. Het grootste risico is dat, door de blindheid, toch nog te veel mensen tegelijk naar het ziekenhuis zouden moeten.”

Maandag gaan de schoolpoorten dus weer open. Hoe zal dat lopen?

“De situatie is grotendeels dezelfde als voor de verlengde vakantie. Mondmaskers blijven dus verplicht, vanaf zes jaar. Elke klas zou nu ook ten minste een CO2-meter moeten hebben, zodat kan gecontroleerd worden of de lucht wel gezond genoeg is. Of al die metertjes er ook effectief zijn, valt nog te bezien. Om te vermijden dat hele klassen en scholen toch weer vanzelf dicht moeten door besmettingen, is het quarantainebeleid ook hier versoepeld: klassen worden niet naar huis gestuurd vanaf twee besmettingen, maar vanaf vier. Ook hier is het opletten voor extra risico’s: een besmetting kan dus langer woeden en mogelijk juist meer mensen ook echt ziek maken.”

Slotconclusie?

“De regeringen maken er zich toch iets te makkelijk vanaf, vind ik. Ik ben het ermee eens dat de pandemie-aanpak in een nieuwe fase is gekomen. Niemand weet wat covid nog voor ons in petto heeft, maar een nieuwe lockdown lijkt me inderdaad niet nodig of wenselijk. Maar dat wil niet zeggen dat je niks extra kunt doen, om de blinde hoeken in je aanpak beter af te dekken. Scholen open? Prima, maar doe het dan met sneltesting en minder toegeeflijkheid voor ongezonde lucht. Dat zou na twee jaar toch al mogen opgelost zijn. Nu wordt de verantwoordelijkheid op de schouders van de gezinnen getild. Hen wordt gevraagd om het kroost meer zelf te testen, wat ook nog eens een dure affaire kan zijn.

“Een GEMS-advies heeft geen kracht van wet, maar er zat wel een logica in. Neem je meer risico, dan compenseer je dat best door even zuiniger te zijn op je contacten, bijvoorbeeld door nog meer thuis te werken en dus ook het openbaar vervoer minder te bezetten. Dat is vervelend, maar het helpt wel om de besmettingspiek toch wat te milderen.”

null Beeld Photo News
Beeld Photo News
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234