Maandag 23/05/2022

'We staan zij aan zij met u'

Tijdens de genocide-herdenking maakte de Rwandese president Paul Kagame duidelijk wie zijn vrienden zijn en wie zijn vijanden. De Fransen werden collectief 'persona non grata' verklaard en de Belgische premier Verhofstadt zorgde er zelf voor dat de relaties met Kigali opperbest blijven. De kritiek dat de Belgische diplomatie te dicht aanschurkt bij een regime dat van misdaden tegen de mensheid wordt verdacht, werd opnieuw weggewuifd.

Kigali / Brussel

Eigen berichtgeving

Koen Vidal

Of de overlevenden van de genocide er een boodschap aan hadden, valt te betwijfelen, maar feit is wel dat de Rwandese president Paul Kagame van de genocide-herdenking gebruik heeft gemaakt om Frankrijk aan te vallen. Tijdens de plechtigheid van woensdag in het Amahoro-stadion verklaarde Kagame voor 25.000 mensen dat Frankrijk de uitvoerders van de genocide heeft opgeleid en bewapend. De Rwandese president, die na de volkenmoord aan de macht kwam, vond het ook onaanvaardbaar dat er een Frans regeringslid aanwezig was op de herdenkingsplechtigheid zonder dat Frankrijk excuses had aangeboden voor de fouten uit het verleden.

De reactie van Parijs was er een van verontwaardiging. Onderminister van Buitenlandse Zaken Renaud Muselier, die aanwezig was op de plechtigheid in Kigali, keerde eerder dan gepland terug naar Parijs. Enkele uren later verspreidde de Quai d'Orsay, het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken, een perstekst waarin Kagame's beschuldigingen als "zwaar en in strijd met de waarheid" werden omschreven." Ook Alain Juppé, buitenlandminister in 1994, verklaarde dat Frankrijk het genocidaire regime niet heeft gesteund. "Integendeel, Frankrijk was het enige land dat de genocide probeerde te stoppen."

De verdediging van Parijs was niet enkel obligaat, maar vooral zwak. Rwanda-experts zijn het er al jaren over eens dat Frankrijk sinds oktober 1990 militaire opleidingen en wapens gaf aan het toenmalige Rwandese leger, dat in 1994 aan de genocide deelnam.

Maar Kagame's uithaal moet niet beschouwd worden als een poging om de geschiedenis recht te zetten, wel als een daad van zelfverdediging. Twee weken geleden pakte de Franse krant Le Monde immers uit met de resultaten van het verslag van onderzoeksrechter Louis Bruguière, dat Kagame aanwijst als de opdrachtgever voor het neerhalen van het vliegtuig van de toenmalige Rwandese president Juvénal Habyarimana op 6 april 1994. Enkele uren na die aanslag begonnen Hutu-milities met het vermoorden van Tutsi's en gematigde Hutu's. Het Franse rapport bevestigt een VN-rapport van 1997 dat in maart 2000 uitlekte en waarin drie Rwandese ex-officieren toegaven dat zij de aanslag hadden uitgevoerd in opdracht van Paul Kagame. Diezelfde hypothese werd daarvoor al naar voren geschoven door de Antwerpse professor Filip Reyntjens.

Dat er steeds meer aanwijzingen zijn over Kagame's betrokkenheid bij de aanslag op Habyarimana, was voor België geen beletsel om als enige westerse land een vierkoppige delegatie, onder wie premier Verhofstadt, naar Kigali te sturen. Kagame's uitlating, dat België "als kolonisator de zaden van de haat heeft uitgestrooid", verhinderde niet dat Verhofstadt woensdag veel lof had voor het huidige Rwandese regime. "Vandaag staan we zij aan zij met u in uw pogingen om tot verzoening en wederopbouw te komen. (...) Sinds tien jaar bouwt u geduldig uw land opnieuw op. Er is een nieuwe grondwet, u hebt uw volksvertegenwoordigers gekozen en nieuwe instellingen gecreëerd." Waarmee Verhofstadt meteen aangaf dat de Belgische Afrika-koers ongewijzigd blijft. Ondanks de aanwijzingen tegen Kagame over de aanslag van 1994 en ondanks Rwanda's betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen in Oost-Kongo blijft België zaken doen met Kigali.

Rwandese genocide-herdenking verscherpt Belgische risicodiplomatie

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234