Zaterdag 25/05/2019

Biobrandstof

We rijden massaal op plantaardige olie (en dat is bijzonder schadelijk)

Een arbeider verzamelt palmvruchten, nabij Kuala Lumpur. Beeld REUTERS

Diesel aangelengd met palm-, soja- of koolzaadolie lijkt meer ecologisch dan gewone diesel, maar is eigenlijk net schadelijker. Toch plant de Europese Commissie nu wettelijke achterpoortjes voor die vervuilende biobrandstoffen. ‘Ons land moet zich verzetten’, menen milieuorganisaties.

Bij palmolie denken steeds meer consumenten aan koekjes en chocopasta waarin een olie zit die grootschalige ontbossing en dode orang-oetans betekent. Het resultaat is dat fabrikanten duidelijker op verpakkingen zetten dat er palmolie in hun producten zit en dat het aandeel van die olie in lekkernijen stilaan wat afneemt.

Maar terwijl we palmolievrij shoppen, rijden velen in een auto die bolt op diesel met palmolie in. Dat is sinds 2008 namelijk de bedoeling. Europa besloot toen dat tegen 2020 10 procent van de benzine en diesel ‘bio’ moest zijn, om zo het klimaatprobleem te tackelen. Om dat te halen, worden benzine en diesel ook in ons land vermengd met biobrandstoffen zoals palm-, soja- of koolzaadolie. Vandaag is dat aandeel al 7 procent.

Oerang-oetans

En ondertussen gaat de meeste palmolie vandaag naar brandstof in Europa. Autobestuurders hier zijn nu goed voor 51 procent van de Europese palmolieconsumptie. “Dat gaat over flink grotere hoeveelheden dan wat in voeding zit, en dat aandeel neemt toe. Maar mensen weten het niet”, zegt expert Laura Buffet van de gespecialiseerde ngo Transport & Environment.

Zo toonde een enquête van het onderzoeksbureau Ipsos al dat bijna negen op de tien Belgen niet beseffen dat er palmolie in hun diesel zit.

Dat terwijl de natuur- en klimaatschade groot is. De productie is energie-intensief en deze brandstoffen zorgen net voor meer CO2-uitstoot. Want voor de teelt van biobrandstof is veel grond nodig die dan niet naar voedselproductie gaat – waar ook steeds meer landbouwgrond voor nodig is. Resultaat: meer ontbossing en dus meer uitstoot.

Zo ging de laatste drie jaar zo’n 130.000 hectare ongerept regenwoud tegen de vlakte in Indonesië. Daardoor is de biodiversiteit er vernield en is het aantal oerang-oetans er de laatste zestien jaar gehalveerd.

Vooral palmolie in biodiesel is een probleem. Een onderzoeksrapport van de Europese Commissie wees uit dat diesel met palmolie drie keer meer klimaatschade veroorzaakt dan ‘gewone’ fossiele diesel. Brandstof met soja-olie is twee keer schadelijker.

Twaalf miljoen extra auto’s 

Ook de minder problematische koolzaadolie heeft toch nog altijd een meer nefaste impact dan fossiele brandstof. En in totaal zouden biobrandstoffen de CO2-uitstoot van de transportsector zelfs met 4 procent doen stijgen, vergelijkbaar met 12 miljoen auto’s extra op de weg.

Net daarom besloot Europa in 2018 dat de meest vervuilende biobrandstoffen vanaf 2023 dan toch weer afgebouwd zullen worden tegen 2030 en doet de Europese Commissie nu een concreet voorstel in die zin. Daarin erkent ze de schadelijke rol van palmolie en heft ze voor lidstaten de verplichting op om er steeds meer van in brandstof te mengen.

Transport & Environment noemt dat ‘een mijlpaal’ die toont dat de Commissie de bezorgdheden van wetenschappers, het middenveld en 600.000 Europeanen die hierover een petitie ondertekenden serieus neemt.

Toch zijn de groene organisaties niet blij met het nieuwe voorstel, want onder druk van de biobrandstoffenlobby zijn er meteen handige uitzonderingen voorzien die zouden betekenen dat alles bij het oude kan blijven.

Zo mag palmolie wel nog in de diesel als ze werd geproduceerd op kleine plantages of op grond die voordien niet gebruikt werd. Dat zijn volgens T&E “wel erg doorzichtige achterpoortjes”.

Meer soja-olie

Want kleine plantages zijn net een klassieker in de palmoliebusiness en verminderen op geen enkele manier het risico op ontbossing. En of land eerder ‘ongebruikt’ was, blijkt in de praktijk moeilijk te checken. “Bovendien is die ongebruikte grond misschien cruciaal voor de biodiversiteit of zou er voedsel op geteeld worden waarvoor nu elders een lap grond moet worden ontbost”, zegt Buffet.

Ook staat in het voorstel niets over soja-olie. Dat terwijl die nefaste biobrandstof aan terrein wint. Belgische tanks bevatten sinds vorig jaar bijvoorbeeld wel minder palmolie maar meer soja-olie.

“Dit voorstel garandeert dus helemaal niet dat schadelijke biobrandstoffen niet meer in onze tank terechtkomen”, zegt Lien Vandamme van 11.11.11. Samen met T&E en andere ngo’s roept die organisatie burgers dan ook op om tegen het Europese voorstel in te gaan tijdens de publieke consultatieronde de komende maand. Dat kan via de internationale coalitie #NotInMyTank.

Daarna kunnen lidstaten en het parlement ingaan tegen het voorstel. “Dat moet België doen”, zegt Vandamme. “Zeker nu de Commissie lidstaten vanaf 2021 niet meer verplicht om hieraan mee te doen, heeft ons land geen enkele reden meer om hier mee door te gaan. Frankrijk nam die beslissing al.”

De ngo’s vragen dat België dat voorbeeld volgt en in het finale Nationaal Energie- en Klimaatplan dat eind dit jaar klaar moet zijn niet langer rekent op deze biobrandstoffen. Want het ontwerp voorziet net om het volume biobrandstoffen in de mix te laten stijgen tot 14 procent in 2030, waarvan 7 procent op basis van voedsel. 

In een reactie zegt een woordvoerder van energieminister Marie Christine Marghem (MR): “Wij zijn op de hoogte van de schadelijke impact van palmolie en het kan niet de bedoeling zijn dat we daarmee doorgaan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.