Maandag 30/03/2020

Interview

"We moeten weer wat feller durven zijn"

Beeld © Eric de Mildt

Hij wil de voorzitter zijn van de nabijheid en de helderheid. 'Socialisten willen te graag bewijzen dat ze het systeem kunnen beheren', bekent kandidaat-voorzitter John Crombez. "De handrem moet los."

Sinds gisteren weten de Vlaamse socialisten zeker dat ze de keuze hebben tussen twee kandidaat-partijleiders: zittend voorzitter Bruno Tobback en Vlaams fractieleider John Crombez. Uitdager Crombez is met voorsprong favoriet. Dat is geen nieuws maar het blijft wel opmerkelijk. Inhoudelijk zijn er vast wel wat nuanceverschillen tussen beide socialisten, maar de grootste breuk zit toch in de stijl. Anderhalf uur praten met John Crombez en niemand hoeft zich achteraf beledigd te voelen: geen journalisten, geen partijgenoten, geen Wouter Torfs, geen Bart De Wever, zelfs de groenen niet. Dat lukt niet bij Bruno Tobback.

Nabijheid is het eerste woord dat valt als je de oud-staatssecretaris zelf vraagt wat er anders moet bij sp.a. John Crombez wil een 'nabije' voorzitter zijn, dichtbij 'de mensen'. "Wij socialisten moeten werken voor onze stemmen", weet Crombez. "Een goeie quote op tv is meegenomen, maar de mensen willen ons zien in de straten. De sp.a is een partij die alleen inhoudelijk kan overtuigen als ze ook zelf goed marcheert. Wij hebben het slecht gedaan bij de verkiezingen, maar niet overal. In Gent, in Genk, in Borgerhout en in West-Vlaanderen draait de partij, en daar hebben we het juist goed gedaan."

Als de sp.a wat West-Vlaamser wordt, gaat ze weer winnen?
John Crombez: "Er is geen probleem met onze boodschap, wel met onze geloofwaardigheid. Mensen geloven niet dat we ook gaan doen wat we zeggen. Ook al omdat we het vaak al zeggen met de excuses erbij. Die handrem moet los.

"Onze partij heeft veel meer engagement en expertise dan ze zelf beseft. Te veel mandaten zitten geconcentreerd bij te weinig mensen. Daarom wil ik van decumul een eerste punt maken. Onze leden zullen het laatste woord krijgen, maar wat mij betreft moeten een lokaal mandaat als burgemeester en een parlementair mandaat onverenigbaar worden. We moeten onze eigen defensieve houding opgeven: omdat we bang zijn dat vernieuwing kiezers zal afschrikken, zetten we altijd maar opnieuw dezelfde namen bovenaan. En - hoe vreemd toch! - altijd maar opnieuw halen we een beetje minder stemmen."

We onthouden: de partij moet dynamischer en nabijer worden dan ze onder Tobback is.
"Ik ben geen kandidaat tegen Bruno Tobback. Ik ben kandidaat voor de sp.a. Omdat zeker in deze tijden mensen recht hebben op een sterke socialistische partij. We zijn naar de kiezer gestapt in een periode van crisis, terwijl duidelijk was dat er een paar klaar zaten om een stevig rechts-liberaal beleid te voeren. En nu zitten we met een regering die effectief de economie kapotmaakt door het land kapot te besparen. Ons probleem is niet dat de mensen niet inzien dat het zo niet werkt, wel dat ze niet geloven dat wij er wat aan kunnen verhelpen."

Omdat de sp.a er in het verleden niet genoeg aan gedaan heeft?
"De enige belasting die onder de zogenaamde belastingregering-Di Rupo gestegen is, is de belasting op vermogen. Maar ik geef toe dat het te weinig is geweest om het beeld te keren dat er altijd een groepje is dat de dans ontspringt. Wij hebben de tax shift naar vermogenswinst op tafel gelegd onder Di Rupo, en andere partijen hebben die er altijd vanaf gehaald. Ons kun je niet verwijten dat wij nu pas tot dit inzicht zijn gekomen, wel dat we er uiteindelijk geen breekpunt van gemaakt hebben.

"We moeten de zaken op scherp durven zetten. Inkomen is inkomen. Of het nu uit arbeid komt, uit vermogen, uit eigendom zou eigenlijk niet uit mogen maken: iedereen moet zijn rechtvaardige deel bijdragen. Dat is een tax shift die naam waardig. Wij moeten niet mee zitten krasselen aan een kaaimantaks. Dan geef je het signaal: er verandert toch niets, ook niet met de socialisten. We zijn te lang te soft geweest. We moeten weer wat feller durven zijn. En vooral: blijven."

Bent u wel de geschikte woordvoerder van de vernieuwing? U bent ook een ex-regeringslid.
"Mensen in de partij appreciëren me omdat ik rustig blijf onder druk en omdat ik mensen verbind. Het zijn toevallig kwaliteiten waar ik van vind dat je ze nodig hebt om een partij te leiden." (glimlacht)

Heeft een oppositiepartij nood aan een 'rustige' voorzitter? Waar is de verontwaardiging?
"Mijn verontwaardiging is bijzonder groot. Deze regering heeft erg veel moeite om een beetje te luisteren naar een werkzoekende moeder met een kind met kanker, van wie ze de vergoeding wil afschaffen, maar ze staat meteen in de houding als de verzekeraars zeggen dat de gewaarborgde opbrengst op aanvullende pensioenen omlaag moet. Daar word ik boos van, maar ik ga er niet van blaffen. En West-Vlaanderen bewijst: je moet niet blaffen om te winnen."

Beeld Eric de Mildt

Ook mensen die het goed met u voor hebben, menen dat u meer als een politicus moet leren spreken, en minder als een wetenschapper.
"Als ik kijk naar de spontane steun die ik van gewone leden krijg, heb ik niet het gevoel dat ik een spraakhandicap heb. Als ik op huisbezoek ga en met de mensen praat over hun problemen, is er niemand die zegt dat hij een kortere quote van mij had verwacht. Toen wij begonnen met de samenaankoop van elektriciteit voor gezinnen dachten mensen ook dat we alleen maar een ingewikkelde uitleg hadden. Uiteindelijk hebben we wel bij tienduizenden gezinnen de elektriciteitsfactuur met gemiddeld 300 euro verlaagd gekregen. Met een korte stevige quote was dat vast niet gelukt."

Partijgenoten dreigen u als een messias te zien: de man die de verlamde partij weer in beweging zal krijgen.
"Het moet anders, maar daarvoor heb je geen messias nodig. Wat frustreert de leden? Het gevoel dat er een momentum was bij de verkiezingen en dat we er niet alles aan gedaan hebben om dat waar te maken. Nogal logisch dat er nogal wat mensen hopen dat het beter zal gaan. Het zou er nog aan mankeren."

Het kan niet slechter?
"O jawel, het kan wel nog slechter. Maar het kan vooral veel beter. We hebben nu echt wel een paar keer te veel de verkiezingen verloren. In die mate dat mensen zich nu oprecht beginnen af te vragen of er nog wel een plaats voor een socialistische partij is in Vlaanderen. Natuurlijk is er nog een plaats, maar dan wel voor een partij die het systeem uitdaagt. Wij moeten neen durven zeggen tegen dat dominante beeld dat het allemaal wat minder moet zijn en dat de sociale zekerheid het probleem is in plaats van de oplossing."

De financiering van de sociale zekerheid is wel een reëel en acuut probleem.
"Een probleem dat deze regering zelf organiseert. De sociale zekerheid wordt gefinancierd met belastinggeld: als de economie stilvalt, vallen die inkomsten terug. Deze regering vermindert de inkomsten door de lasten voor werkgevers te verlagen. Fair enough, maar ze vergeet wel die minderinkomsten te compenseren met alternatieve financiering. Dat is kwade wil, een voorwendsel om de sociale zekerheid te ondergraven.

"Dat is de rode draad doorheen deze rechtse regeringen: ze organiseren hun eigen problemen. In Vlaanderen doet de regering dat door haar obsessie om het begrotingstekort op nul te houden. Elke investering moet wijken voor die fetisj, zelfs tegen de wil van de werkgevers in. En waarom? Om Uplace te kunnen bouwen, godbetert. Draai het of keer het zoals je wil, deze Vlaamse regering bespaart nu op kinderopvang en hoger onderwijs om straks geld aan Bart Verhaeghe te kunnen geven. De bussen moeten duurder worden, om een busbaan naar Uplace te kunnen leggen."

Wat is uw 'heldere, linkse' repliek op de vaststelling dat we langer moeten werken?
"Als je wilt dat mensen langer werken, dan zul je de hele arbeidsorganisatie moeten herzien. Werkgevers zullen moeten investeren in arbeidsplaatsen waarin oudere werknemers van nut kunnen blijven, in plaats van duur en opgebrand aan de deur gezet te worden. Hier gebeurt het omgekeerde. Bij de NMBS worden investeringen in nieuwe werkplaatsen, zodat mecaniciens niet meer de hele dag gebukt moeten lopen, teruggeschroefd. Tegelijk krijgen die mensen wel te horen dat ze harder en langer moeten werken.

"Natuurlijk zullen we langer moeten werken, maar daarom moeten we toch geen mensen pesten? Show me the jobs. De Vlaamse regering is bevoegd voor de activering van oudere werkzoekenden: 97 procent heeft geen enkele jobaanbieding gekregen. Waarover zijn we dan eigenlijk bezig?"

Beeld Eric de Mildt

Hoe ziet u de verhouding met de vakbond?
"Wij hebben elk onze eigen dynamiek, maar als we tot dezelfde conclusies komen, gaan we ons daar niet over schamen. Samenwerking stopt niet bij de Gemeenschappelijke Actie. Mensen die zich in wijken engageren om hun buurt leefbaar te houden, verdienen ook onze steun. Dat zijn de mensen die wij moeten versterken. De bankiers die komen er wel zonder onze hulp. Al wie onze overtuiging deelt, is een bondgenoot. Ook Groen, ja. We zouden wel gek zijn als we niet zouden samenwerken in de oppositie. We praten zeer veel met Groen, maar we willen elkaar niet achterna hollen of onder elkaars duiven schieten."

Zit er ook structurele samenwerking met Groen in?
"Ik sluit dat absoluut niet uit. Als je elkaar genoeg vertrouwt, kun je veel samen. Voor mij is die structuurdiscussie ondergeschikt aan het samen doen. Een monsterkartel naar Gents model? Eerst moeten we zoveel mogelijk samenwerken zodat we mensen samen kunnen duidelijk maken dat links wel hun dromen kan waarmaken. Dat doen is belangrijker dan de structuur waaronder we het gaan doen."

U bent van bescheiden komaf. Bepaalt dat waarom u zo gevoelig bent voor ongelijkheid?
"Sinds mijn vijftiende ben ik beginnen op zomerkamp gaan met jongeren met een mentale handicap. Dat is voor mij zeer bepalend geweest. Het zijn net die mensen en mensen uit mijn familie die me het hardst met de voeten op de grond houden. Het nuttigst in de politiek zijn de mensen die je erop wijzen als je afdwaalt. Dat is tot op vandaag ook mijn moeder die dat bij mij doet."

Een van uw kwaliteiten is uw achternaam. Die staat nog niet voor een dynastie. Maar kunt u zich voldoende loslaten van uw politieke vader, Johan Vande Lanotte?
"Ik heb eerst de stiel geleerd bij Johan, daarna bij Freya Van den Bossche. Ik ben nog altijd zeer blij dat ik voor hen heb mogen werken. Waarom zou ik Johan moeten laten vallen? Omdat sommigen het nodig vinden om hem zwaar aan te vallen? Ik heb zijn gretigheid en overtuiging gezien, en ik denk dat de wereld er beter zou uitzien, mochten er meer Johan Vande Lanottes zijn."

U bent kandidaat voor de grootste rotjob in de Wetstraat. Waarom wil iemand dat doen?
"Ik zie de partij graag en ik doe graag aan politiek. Als je me twintig jaar geleden zou gezegd hebben dat ik ooit voorzitter zou worden van de socialistische partij in Vlaanderen, zou ik gezegd hebben: dat kan niet. Iemand zoals ik. Dit is een fantastische partij met fantastische mensen. Je mag dat een rotjob noemen, maar er zitten genoeg schone dingen in."

Het jeugdzorgbeleid ligt u na aan het hart. Dat zult u moeten loslaten. Het wordt dagjespolitiek voor u.
"Neen, het zal altijd jeugdzorg zijn voor mij. Als je actief word in de politiek, zullen er altijd dingen zijn die wegvallen. Ik ben moeten stoppen als jeugdtrainer van FC Poezele. Jammer genoeg. En duiven melken ook. Er zijn dingen die wegvallen. Maar er zijn dingen waar je niet los van wilt komen, zoals jeugdzorg. Ik denk niet dat ik het zou volhouden als ik zou weten dat ik dat zou moeten loslaten."

Wordt Bruno Tobback de nieuwe Vlaamse fractieleider als u voorzitter wordt?
"De fractie zal zelf gevraagd worden wie fractieleider moet worden. Maar waarom niet? Hij zou dat zeker kunnen doen. Hij heeft het al gedaan. Als hij geen voorzitter wordt, is het omdat er meer mensen op mij gestemd hebben. Niet omdat hijzelf weggestemd is."

Wie is John Crombez?

- Geboren op 19 september 1973 in Oostende
- Groeit op in apolitiek gezin in Eernegem, tussen Oostende en Torhout
- Is als doctor in de Economie een tijd lang wetenschappelijk medewerker aan de Universiteit Gent; nadien even aan de slag bij consultant KPMG
- Begint in 2003 op het kabinet van streekgenoot en mentor Johan Vande Lanotte
- Wordt in 2005 kabinetschef bij Vande Lanotte en daarna ook
onder Freya Van den Bossche
- Parlementslid sinds 2009, Staatssecretaris voor Fraudebestrijding 2010-2014, wat hem de bijnaam de Rode Ridder oplevert
- Speelt basgitaar in het rockgroepje SevZero, een coverband waarmee hij optreedt tijdens de Gentse Feesten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234