Zaterdag 16/10/2021

'We moeten vooruit, niet terug naar de couture'

Anita Evenepoel blijft gefascineerd door de nieuwe mogelijkheden van textiel

'Als je kleding degradeert tot variaties op twee mouwen, een sluiting en een zoom, dan ben je rap uitgepraat, he', zegt Anita Evenepoel. Het is iets waar zij zelf geen last van heeft. Uren kan ze doorgaan, over materialen, vormen, en technieken. Een jas van neopreen maakte zij allang voordat Vuitton ermee uitpakte en rubber dat bestemd was voor antisliphandschoenen krijgt bij haar een decoratieve functie. Dit weekend exposeert ze haar wonderbaarlijke knippatronen.

Op een kledingrek hangen jassen, dat is de collectie Prêt-à-partir. Op de grond ligt iets wat ik houd voor een artistiek vilten tapijt, maar dat - wanneer ik er al met mijn laarzen bovenop sta - het patroon blijkt te zijn van een van de jassen. Zo'n stuk of veertien heeft Evenepoel speciaal nageknipt, voor de tentoonstelling Dimensie 2 naar 3. Vorig jaar werden ze in Amsterdam geëxposeerd, in de galerie Binnen, en nu mag het publiek een kijkje nemen in haar showroom in Antwerpen. "Ik heb zoveel fans die eens met me willen praten, dit is een goede gelegenheid", zegt de ontwerpster zonder valse bescheidenheid.

Het patroon van de jas is geknipt uit donkergrijs vilt en vertoont allerlei boogvormige insnijdingen, maar geen enkele naad. Evenepoel neemt een jas van het rek, trekt hem aan en gaat naast het patroon staan. "Dit is 'm" zegt ze, "het patroon is met wiskundige zekerheid berekend, maar als je de jas aantrekt, merk je dat het toch iets heel organisch is." Ze showt nog enkele andere modellen, telkens met ingenieuze of verrassende fronsen, naden of uitstulpingen.

"Ik zit wat te spelen met een materiaal", verklaart ze haar werkwijze, "maar het is gericht spelen. Ik draai bijvoorbeeld een stuk stof in een bepaalde vorm en denk, ach, da's een leuk hoedje." Het hoedje hangt er, ze zet het op, trekt het scheef, en neemt het in haar hand. "Kijk, dat vierkantje hier vanboven vond ik zo leuk, dat ik het ook in een jas wou verwerken. Daar heb ik nogal op moeten werken." Een zwarte jas, met inderdaad boven- en onderaan eenzelfde knipoefening. Daar geniet ze van. Ze demonstreert een sluiting - met magneten - draait een jas binnenstebuiten - tweezijdig te dragen - toont een herenjasje van vilt, in twee lagen. Een snee in de buitenste laag: hier is een zak. Een tweede snee hoger in de binnenste laag: een binnenzak.

"Ik ben heel roekeloos en helemaal niet bang om te knippen", verklaart ze. "Ik maak mijn prototypes meteen in het goede materiaal, nooit eerst in baalkatoen. Het is de stof die me inspireert, en dus moet ik er meteen ook mee werken, anders valt het resultaat toch nooit uit zoals je had gedacht. Natuurlijk heb ik dan al geëxperimenteerd. Maar ik denk dat daar mijn talent ligt: m'n wiskundige geest (ze is regentes wiskunde van opleiding, AG) gekoppeld aan het zoeken naar elegantie." Want inderdaad, de ontwerpen van Anita Evenepoel mogen soms wel bizar en theatraal zijn, ze doen het lichaam nooit onrecht aan. Een van de successtukken is een sjaal, geknipt uit één stuk, als hij plat ligt lijken het de gekrulde hoorns van een dier. Anita maakt deze sjaal uit een tweezijdige stof, zodat je met de kleuren kunt spelen. Naar believen een platte donkerpaarse kraag of een licht-en-donkere kurkentrekkersjaal. Dat soort dingen vindt ze interessant in de mode. Geheel verrukt is ze bijvoorbeeld over het werk van Issey Miyake. "Wat die man doet met plissé, dat blijft verrassen. Onlangs zag ik een jurk met vooraan een soort waaier van plooitjes, onvoorstelbaar hoe mooi uw lijf daarin wordt, veel mooier dan in een strakke jurk."

Anita Evenepoel maakt wel kleding, maar ze staat aan de rand van de mode. Aan trends doet ze niet mee, haar grote drijfveer zijn materialen, vormen, volumes. Ze is ruim twintig jaar geleden als autodidact begonnen met het ontwerpen van sieraden. Rubber en plexi waren toen geen voor de hand liggende materialen. De sieraden groeiden. Ze werden kragen, of hoeden, en bijna-kledingstukken, parures. Anita Evenepoel werd gevraagd om theater- en filmkostuums te maken. Ze werkte in New York, maakte jurken voor de tournee van Paula Abdul, kostuums voor de Red Rubber Opera, voor kindertheater Blauw Vier, voor de film Sprong...

"Voor mezelf heb ik ook altijd wel kleding gemaakt, maar daar kwam ik niet mee naar buiten. Een vriendin van me, Greet Lenaerts, kocht wel eens iets bij me. Op een bepaald moment wou zij een eigen zaak. We begonnen te praten en zo kwamen we uit bij jassen. Dat past wel bij mij, er zitten veel vormmogelijkheden in. Zo ontstond Prêt à Partir, intussen zijn we aan het dertiende seizoen en begint het heel druk te worden." Aanvankelijk waren het enkel regenjassen, maar nu zijn het jassen voor alle weer.

Er hangt een dun, bedrukt katoenen jasje voor volgende zomer. De ontwerpster zucht. "Neen, geen prints, roept iedereen." Dit hebben we dus niet goed verkocht. Het wordt ook niet herkend als een regenjas, het voelt te licht aan. Maar het is gecoat en dus absoluut bestand tegen water." Ernaast hangt een zwart-wit-grijze gespikkelde jas. "Die jacquardstoffen laten we zelf weven, en geen twee jassen zijn identiek. Bij de ene zit het wit bovenaan, bij een andere het zwart, het is verrassend hoe verschillend ze er dan uitzien. Ik heb er een verkocht aan een dame die haar 50ste huwelijksverjaardag vierde. Ze heeft mooi spierwit haar, opgestoken in een knot, met nog een beetje zwart achteraan. Als zij die jas aan had, bovenaan wit, en dan geleidelijk donkerder wordend naar beneden toe, was dat gewoon prachtig. " En er is nog iets met deze jas: "Doordat ze hier in België worden geweven, kunnen wij ook over de draden beschikken. Daar kan ik dan weer mee gaan breien, iets geassorteerd met de jas."

Ik krijg een hele uiteenzetting over computergestuurd weven en verven, en hoe die machines voor een ommekeer zorgen in de textielwereld. "Eén man kan nu veertig weefgetouwen bedienen. Dat maakt dat de productie opnieuw naar België komt, dat men niet meer uitwijkt naar lageloonlanden." De computergestuurde verfprocessen zijn ook veel schoner geworden voor het milieu. Er komen geen verfbaden meer aan te pas, geen liters rommel die in de riool terechtkomen. De kleuren worden met fijne buisjes rechtstreeks op de stof in fijne stippen aangebracht.

Als kind van de jaren zestig is Anita Evenepoel gepassioneerd door die vernieuwingen. "Wat je nu in de mode ziet, het opnieuw gaan handwerken, dat is een stap achteruit, dan keren we terug naar de couture. Als je prêt-à-porter maakt, moet je ook alle mogelijkheden uitputten die daarvoor bestaan."

Dat is ook wat ze probeert over te brengen op haar studenten aan Sint-Lukas in Brussel, waar ze textieltheorie onderwijst en workshops geeft. "In Nederland is de textielindustrie volledig verdwenen, er is geen enkele weverij meer. Wij moeten dat hier gaande houden, ik wil die bagage doorgeven." Zelf loopt Anita Evenepoel graag beurzen van machines af, om te zien wat er zich aandient, en op de stoffenbeurs Première Vision, waar zowat elke ontwerper zich bevoorraadt, laat ze nooit na om de afdeling te bezoeken waar stoffen liggen voor sport- of veiligheidskleding. Als ze iets in haar hoofd heeft, is ze niet te beroerd om in de garage van een machinefabrikant te experimenteren, of ze verhuist met al haar wolken stof naar een technisch salon, tot verbazing van de bezoekende ingenieurs.

Haar collectie Prêt-à-partir is door de aard van het beestje 'braver' dan haar vrije werk. "Maar toch zien we dat het vaak de spectaculairste stukken zijn die er het eerst worden uitgepikt." Het geeft haar ook voldoening: "Met vrij werk kun je enkel exposeren. Als de tentoonstelling is afgelopen, stop je alles weer in een kartonnen doos en ga je ermee naar huis. Dat is heel eenzaam. Op de jassen krijg ik meer respons. De twee voeden elkaar, en dat is prettig."

Anita Evenepoel 6.6 jaar 13 collecties, installatie tot en met maandag 11 november van 12 tot 20 uur (maandag tot 17 uur). Showroom F.D.S., IJzerlaan 54-56, 2060 Antwerpen. Ingang poort 1, 12 + belteken. Info 014/67.80.39, e-mail: greet.lenaerts@pretapartir.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234