Vrijdag 21/02/2020

'We moeten van hel naar hel'

In Griekenland loopt de spanning onder vluchtelingen over een gedwongen terugkeer naar Turkije hoog op. Op diverse plaatsen protesteerden vluchtelingen afgelopen weekend tegen de 'deportaties' die volgens het EU-akkoord met Turkije vandaag moeten beginnen.

"Als ik word teruggestuurd, gooi ik mezelf en mijn gezin in de zee. We worden van hel naar hel gestuurd", zei Mustafa, een Syrische vluchteling op Chios tegen een Frans persbureau. Op dat eiland waren vrijdag al honderden vluchtelingen door de prikkeldraad van het detentiekamp gebroken en naar de haven getrokken om te eisen dat ze verder konden reizen naar Athene. "Vrijheid, vrijheid", scandeerden ze.

Ook in de haven van Piraeus in Athene, waar duizenden vluchtelingen zijn gestrand, was het onrustig. Onder anderen Syriërs en Afghanen raakten er met elkaar slaags. In Idomeni, aan de grens met Macedonië, weigeren 11.000 vluchtelingen al weken categorisch naar opvangkampen in de regio te worden vervoerd. Met onder meer wegblokkades eisen ze dat de Balkanroute weer opengaat.

'Zachte aanpak'

De Griekse autoriteiten houden bij de uitvoering van het EU-akkoord rekening met fors verzet en geweld en zeggen voor iedere migrant die wordt teruggestuurd een politieagent in te zetten. Volgens het Griekse persbureau ANA vertrekken vandaag 250 migranten vanuit Lesbos naar de Turkse havenstad Dikili, op schepen die het Europees grensbewakingsagentschap Frontex heeft gecharterd. Tot en met woensdag zullen in elk geval 750 vluchtelingen worden teruggestuurd vanaf de Egeïsche eilanden.

Op de eilanden Lesbos, Chios, Kos en Samos zitten naar schatting zesduizend migranten vast in overvolle opvangkampen, die sinds 20 maart, na het akkoord met Turkije, zijn omgedoopt tot detentiekampen. De omstandigheden in de kampen zijn volgens hulporganisaties erbarmelijk. Ook zou onvoldoende mankracht beschikbaar zijn om de migranten ook maar de vraag voor te kunnen leggen of ze vrijwillig naar Turkije willen terugkeren of asiel willen aanvragen in Griekenland.

Volgens een Griekse migratiewoordvoerder hebben de EU-lidstaten pas 200 van de beloofde 2.300 deskundigen gestuurd. "We wachten op tolken en advocaten, ik heb zelfs nog geen mensen van Frontex hier gezien", zei Giorgos Kyritsis tegen de Britse zondagskrant The Observer. Hij benadrukte dat Griekenland kiest voor de "zachte aanpak". "Mensen die wanhopig zijn neigen tot geweld. Maar we moeten ze niet als criminelen behandelen, deze mensen zijn de oorlog ontvlucht."

Ook de burgemeester van Lesbos, Spiros Galinos, toonde zijn menselijke gezicht. "Niet de vluchtelingen zijn het probleem, maar de bommen op hun huizen", zei hij tegen lokale media.

Piek achter de rug?

In Duitsland liep minister Thomas de Maizière van Binnenlandse Zaken al vooruit op het succes van de Europees-Turkse deal, nu het aantal migranten dat de Duitse grens passeert is geslonken van duizenden tot 140 per dag. "Ik durf te zeggen dat we de piek van de migratiecrisis achter de rug hebben", zei hij tegen Der Tagesspiegel am Sonntag.

De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken Sebastian Kurz vindt dat zijn land "een belangrijke rol heeft gespeeld in het vinden van de oplossing van de migratiecrisis", zo citeerde persbureau AP hem. Door de sluiting van de Balkanroute zijn 52.000 vluchtelingen gestrand op het Griekse vasteland. Onduidelijk is wat Europa met deze groep voor ogen heeft. Van de beloofde herverdeling van 160.000 vluchtelingen vanuit Griekenland en Italië naar andere lidstaten is zo goed als niets terechtgekomen.

Naar verwachting zullen vluchtelingen andere routes kiezen, vooral vanuit het instabiele Libië. Volgens vluchtelingenorganisatie UNHCR is het aantal vluchtelingen daar in drie maanden tijd bijna verdubbeld, tot 18.000, ten opzichte van een jaar eerder. Een Europese deal met Libië is onwaarschijnlijk zolang het land onbestuurbaar is. De onrust in Libië is afgelopen week verder toegenomen nu de VN een nieuwe eenheidsregering naar het land hebben gestuurd. Die wordt door de meeste partijen in Libië niet erkend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234