Maandag 14/10/2019

'We moeten ons wapenen tegen superstormen'

Met de huidige ruimtelijke ordening in Vlaanderen zijn we een vogel voor de kat. De zeespiegel stijgt, er valt almaar meer neerslag en zonder extra bescherming dreigt het wassende water onze steden en havens weg te spoelen. Er is nú actie nodig, zeggen onderzoekers van de Universiteit Gent.

U mag geloven dat de klimaatverandering ver van uw bed plaatsvindt. Maar wanneer op een stormachtige dag in de nabije toekomst uw bed meedrijft met de baren, moet u niet gaan klagen bij Georges Allaert, professor ruimtelijke ordening aan de UGent. Samen met twintig andere vorsers van het onderzoeksteam CcASPAR boog Allaert zich over de effecten van de klimaatverandering in Vlaanderen. Na vier jaar hebben ze hun aanbevelingen klaar. Hun boodschap voor de overheid en de burger is er één van urgentie. Vandaag presenteren ze hun bevindingen op een congres in Gent.

Komen de effecten van de aardopwarming zo snel aan de deur kloppen?

Georges Allaert: "Enkele jaren geleden waren er al een paar signalen, maar die zijn nu veel sterker. We zijn ons veel bewuster van het fenomeen van de klimaatverandering en de effecten ervan voor Vlaanderen. Ten eerste zal de zeespiegel stijgen - tot 2 meter tegen 2100. Tegelijk valt er meer neerslag, vooral in de winter. Ten derde neemt het aantal superstormen toe. Ten slotte krijgen voornamelijk de Kempen te maken met toenemende droogte, waardoor de rivieren en het grondwater opdrogen. We moeten iets doen om die evoluties het hoofd te bieden. Hoe langer men wacht, hoe moeilijker én duurder het zal zijn om met veerkrachtige oplossingen te komen. Daarbij is een gebiedsgerichte aanpak nodig, want de kust en de Kempen, die amper 150 kilometer van elkaar liggen, ervaren heel andere effecten van de klimaatverandering."

Wat moeten we dan doen? De dijken verhogen?

"Dat is geen oplossing meer, tenzij misschien op de korte termijn. Door de stijging van de zeespiegel zullen we grotere vloedgolven kennen. Daarom kijken we naar de duinen: die moeten breder en hoger. De technologie om dat te doen bestaat. Daarnaast moeten we in de polders meer water kunnen opvangen, door slikken en schorren bijvoorbeeld. We kunnen de natuur gebruiken om ons tegen natuurgeweld te beschermen.

"Wij hebben als wetenschappers ons onderzoek geleverd, het is nu afwachten of de politiek haar nek zal uitsteken en onze bevindingen zal omzetten in beleid. De politiek zal moeten beslissen om steden en havens tegen overstromingen te beschermen. Ik denk aan Antwerpen. De stad blijft groeien, over twintig jaar wonen er 700.000 mensen. Daarom moeten we de structuur van de stad herbekijken. Men zegt nu: we groeien vooral aan het zuiden van de stad. Maar daar bevinden zich wel enkele grote rivieren, zoals de Rupel en andere zijrivieren van de Schelde."

Is Antwerpen zo kwetsbaar?

"In de havengebieden op Linker- en Rechteroever bevinden zich enorm veel bedrijven. Als de Schelde overstroomt, zal dat een gigantisch economisch verlies met zich meebrengen. De klimaatverandering is niet alleen een ecologisch probleem, maar heeft ook maatschappelijke en economische gevolgen. De stad Antwerpen en de regio errond zullen door de klimaatverandering anders ingericht moeten worden. Ook Gent, Brugge en Oostende zijn kwetsbaar door hun ligging."

Er is geen tijd meer?

"Tegen 2030-2050 zullen de problemen beginnen, maar we moeten nu al iets doen. Duinen bieden een robuuste bescherming tegen overstroming, maar een duin aanleggen en laten groeien neemt al snel tien tot twintig jaar in beslag. Daarom moeten we nu in actie schieten. Als alles weggespoeld is, kun je het probleem niet meer oplossen."

Dat klinkt zeer onheilspellend.

"De steden zijn zich nog niet echt bewust van het probleem. Daar is het nog business as usual, terwijl het tijd is voor een sense of urgency. Toch willen we geen doemscenario verkopen. We hoeven geen schrik te hebben voor het water, maar we zullen het wel moeten kunnen opvangen. Ik ben optimistisch, want het is nog niet te laat. De herinrichting van Vlaanderen zal iets kosten, maar dat zal zichzelf terugverdienen. De zaken op hun beloop laten, is veel duurder door de schade en het economische verlies."

Vlaanderen is nu slecht ingericht?

"Vlaanderen is zeer klein en bezaaid met dorpen. Er is een enorme versnippering van de ruimte. Daardoor is watersnood niet meer beheersbaar. Er is een andere ruimtelijke ordening nodig. Dat zie je nu al: vorig jaar waren er in de Denderstreek grote problemen. Dat kan zich herhalen. Gelukkig hebben we hier nog geen Katrina en Sandy meegemaakt, maar dat zal nog komen. Superstormen zullen er ook bij ons zijn. En ze zullen even verrassend zijn als in New York. Daar hadden ze ook nooit gedacht dat Sandy zo verwoestend zou toeslaan. We moeten ons daartegen wapenen. De herinrichting van Vlaanderen zou één van de topprioriteiten moeten zijn van Vlaanderen in Actie."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234