Vrijdag 28/02/2020

'We moeten een haas schieten en plots is hij weg'

Herman De Croo over zijn gehavende Open Vld, zijn geblutste ideologie en de terugkeer van Verhofstadt

Als de liberalen zich niet lekker voelen, is Herman De Croo meestal de enige die nog camera's durft te trotseren. Maar deze week moest ook hij zwijgen van zijn voorzitter. Eén dag dan toch. 'De mensen lopen nu in groten getale bij de alternatieve geneeskunde binnen. Ik zeg hen: als iemand kanker heeft en ge behandelt hem met twee druppeltjes op een klontje suiker, gaat ge meestal iets later naar zijn begrafenis.' Door Ruud Goossens en Filip Rogiers / Foto's Jimmy kets

Wij kenden de Open Vld altijd als een partij van vrijdenkers. Maar deze week werd iedereen, ook u, per sms door de partijtop aangemaand om te zwijgen. U mocht zelfs niet naar de VRT.

De Croo: "Ik ga u, zonder te liegen, uitleggen waarom ik dinsdagavond niet in TerZake zat. Tim Pauwels, die me geregeld belt voor wat achtergrondinformatie, vraagt mij in de voormiddag of ik niet naar de studio wil komen. Ik antwoord dat ik voor twee uur iets zal laten weten. Terwijl ik ga eten in de Villa Lorraine met een vriend, krijg ik een boodschap van de woordvoerder van de partij: de VRT had het ook al bij Somers, De Gucht en Dewael geprobeerd, en die wilden niet. Ik heb tegen de woordvoerder gezegd: mij is het gelijk, maar ik ga niet tegen Pauwels zeggen dat ik last heb van tandpijn, ne scheve voet of een aanval van hondsdolheid. Daarop heeft de woordvoerder mij geëxcuseerd. Meer was het niet."

Heel de partij kreeg van Bart Somers het consigne om te zwijgen.

"(schalks) Bij zo'n sms kunt ge toch niet zien naar wie de boodschap allemaal gestuurd is? Zó slim ben ik niet. Ge weet meer dan ik."

Het is toch duidelijk dat de Open Vld niet goed in haar vel zit. Dat is ook begrijpelijk: deze regering moet tegelijk centrumlinks en centrumrechts zijn.

"Er is binnen de Open Vld géén spanning. Maar als dat het geval is, gelooft niemand ons. Dan denken alle journalisten dat we met geheime miserie zitten. Ach ja, op Patrick (Dewael, red.) zijne nek valt er links en rechts iets, maar hij weert zich als een duivel in een wijwatervat.

"Het probleem is dat we, na vijftien maanden crisis, eindelijk een paar sociaaleconomische maatregelen wilden doordrukken. Al meer dan een jaar zitten we te wachten tot de communautaire mist even optrekt. Maar dan barst - patat - het onweer van de bankencrisis boven ons uit. Plots begint het te stormregenen."

En meteen zitten jullie in de verdrukking. Ook wel omdat het liberalisme zelf dezer dagen klappen krijgt.

"Die analyse klopt niet. In de Kamer heb er vandaag maar ene over de financiële crisis horen tussenkomen en dat was iemand die van de bankwereld naar de politiek is gekomen: Bruno Tuybens van de sp.a. En dan zwijg ik nog over dienen anderen die een prominente rol heeft gespeeld in deze zaak. Een bankier die uit de politiek komt: Herman Verwilst van de sp.a. Dit is dus niet het probleem van de liberalen. Wie zegt dat het kapitalisme gelijk staat aan liberalisme, heeft niets van het liberalisme begrepen."

U kunt toch niet loochenen dat het liberalisme de stroming was die zich altijd verzet heeft tegen een te sterke overheid?

"En daarin hadden we ook gelijk. Maar u zal mij geen enkele liberaal kunnen vinden die ooit heeft gezegd dat bestaande regels maar beter niet worden toegepast. Overigens, ondanks alle ontsporingen van de laatste maanden en jaren leven we wel nog altijd veel beter dan in de tijd van Karl Marx. Het is dus niet zo dat we het hele systeem overboord moeten gooien.

"Weet ge wat volgens mij een cruciale vraag is? Hoe kan een klein landeke als het onze al die spaartegoeden blijven waarborgen? We hebben nu voor 88 miljard euro potentiële borgen lopen: dat is bijna de jaarbegroting van de federale staat. Men heeft het vertrouwen proberen herstellen door te zeggen dat de staat zich garant stelt, in de absolute hoop dat de staat nooit zal moeten optreden. Want als alle borgen bij ons worden opgevraagd, zitten we in de patatten. Dan dreigt ook hier een IJslandisering. Daarom pleit ik ook voor enige voorzichtigheid: soms lijkt het erop dat men vooral ingrijpt om een instelling te redden, dat kan niet de bedoeling zijn."

De regering is te ver gegaan voor Dexia, een bank waarvan het ACW een belangrijke aandeelhouder is?

"Ik vind dat de regering ver gegaan is. Het is logisch dat men faillissementen probeerde te vermijden. Maar volgens mij is de limiet van de waarborgbaarheid die wij als land kunnen geven nu stilaan wel bereikt."

Veel mensen dreigen met een beschuldigende vinger naar het liberalisme te wijzen. Zullen ze niet kiezen voor partijen die meer nadruk leggen op een sterke overheid?

"Indien ge gelijk zoudt hebben, moet de sp.a met champagnekurken haar wederopstanding vieren. Maar als ik zie hoe ongelukkig de Louis Tobbacks en de Luc Van den Bossches van deze wereld er dezer dagen bij lopen, is dat niet het geval. Het is wel juist dat deze crisis ons liberalen nu sociaaleconomisch beperkt. Voor substantiële belastingverminderingen is er plots geen ruimte meer en voor aanmoedigingen van de economie al evenmin. We moeten vechten als leeuwen om een begrotingsevenwicht te behouden."

Bij Caroline Gennez knallen de champagneflessen dan misschien niet, bij Jean-Marie Dedecker wel.

"Dat gaan we moeten uitzweten. Het is gemakkelijk om populist te zijn als ge geen rekenschap moet afleggen over uw verleden. Als ge Jean-Marie Dedecker wijst op wat hij vroeger allemaal heeft goedgekeurd in de Senaat, antwoordt hij: 'Ik stond onder druk van de Open Vld'. Zelfs de kleine brokjes verleden die je van Dedecker kan opdelven, zijn nauwelijks een inkelving op zijn populisme. De mensen die vandaag niet bij de socialisten willen binnenwandelen, die ontgoocheld zijn in CD&V en die zien dat de liberalen in deze crisis geen economische vaart kunnen maken, lopen nu binnen bij de alternatieve geneeskunde. Ik ga niet zeggen: bij de kwakzalvers. Ik zeg wel: als iemand kanker heeft en ge behandelt hem met twee druppeltjes op een klontje suiker, gaat ge meestal iets later naar zijn begrafenis."

Jullie project ligt onder vuur, maar jullie slagen er niet in om het te verdedigen. Uit interviews met De Gucht of Dewael onthouden we dat ze niet doorhebben dat er iets aan de hand is. En Somers horen we niet.

"Als ge eindelijk de gelegenheid krijgt om uw sociaaleconomische haas te schieten, is het ambetant dat er plots donder en bliksem uitbreekt. Dan ziet ge de haas niet meer lopen. Waar is hij naartoe? Da's een beetje figuurlijk uitgesproken - ik heb voor alle duidelijkheid niets tegen de hazen. Het probleem is dat we ons lood niet kwijtraken."

Het probleem is dat er geen kogels in het geweer zitten.

"Ik denk dat het geweer wel geladen is. Maar het stormt, het windt, het regent, het giert. Dan moet ge schuilen. Ik ben niet zo pessimistisch. Het kritische standpunt van Luk Van Biesen, en zijn suggestie om eventueel uit de regering te stappen, wordt niet gedeeld door de meerderheid van de partij. Verre van. (denkt na) Het beste zou zijn dat men eindelijk eens alle verkiezingen tesamen organiseert."

Wie zou in juni het best de kopman van de Open Vld zijn?

"Als het een globale verkiezing zou worden? Als we een vaandeldrager van de partij zoeken? Verhofstadt, zonder enige twijfel. Als hij wil natuurlijk."

Hij staat naar verluidt te trappelen.

"Ik weet het niet. Guy denkt na en Guy werkt. En ongetwijfeld zal hij binnen enkele tijd met iets netjes naar buiten komen. Luc Vanderkelen schreef deze week dat de Open Vld Verhofstadt nodig heeft. Wel, hij zat er niet ver naast. Verhofstadt is misschien niet de redder des vaderlands, maar het lijkt me toch duidelijk dat hij een zeer belangrijke rol zal spelen op het gepaste moment voor de gepaste verkiezing. Ik zie Verhofstadt niet terugkomen zoals twintig jaar geleden toen hij Annemie Neyts opzij schoof. 'Bartje, zet u op kant', gaat hij niet zeggen."

Mist u Verhofstadt?

"Verhofstadt en ik, wij zijn antinomisch. Wij zijn liberalen van dezelfde golflengte, maar temperamentshalve totaal verschillend. Ik zeg altijd: 'Guy, gij zegt iets, gij zegt het drie keer, dan hebt ge u zelf overtuigd, en dan kunt ge niet meer aanvaarden dat de anderen niet overtuigd zijn'. Hij blijft een fenomeen."

Is Verhofstadt nog altijd de toekomst van de Open Vld?

"Hij is in ieder geval niet het verleden. Hij is pas 56 jaar. Ik weet wel waar ge me naartoe wilt, maar daar gaat ge me niet krijgen. Ik zeg alleen maar dat de jonge generatie het uitstekend doet."

Is het trio dat de partij nu leidt sterk genoeg?

"Het zijn meer dan drie mensen. Niet alleen Karel, Patrick en Bart leiden de partij. De top is echt wel breder dan dat. Ikzelf ben ook nog een klankbordje."

Wat vindt u van de affaire-Dewael? Hij heeft toch een probleem?

"Ik heb elf jaar in een regering gezeten, en ik had heel strikte regels voor mijn kabinet. Mijn belangrijkste medewerkers moesten bijvoorbeeld een verklaring ondertekenen waarin ze beloofden dat ze etentjes buitenshuis aan mij zouden melden. Op een dag word ik uitgenodigd bij Comme Chez Soi, waar ik een topmedewerker van mijn kabinet zie zitten. Ik heb hem gegroet en heb, weer op het kabinet, gevraagd of dat gesignaleerd was. Dat bleek niet het geval. Ik heb die man bij mij geroepen en hem gezegd dat hij moest vertrekken.

"Ik weet niet of dat hier allemaal gebeurd is. Dewael zegt mij: 'Ik wist daar niks van.' Dus ik geloof hem. Het klopt dat dit voor het ogenblik niet het beste is dat de partij kan overkomen. Maar daar laat ik een vriend niet voor vallen."

Hoe zit het eigenlijk met uw eigen opvolging? Gaat uw zoon in uw voetsporen treden?

"Kan zijn. 'Mijn kind, schoon kind', zeggen ze. Maar objectief gezien heeft hij erg veel kwaliteiten: grote onderscheiding aan de Solvay Business School, twee jaar aan de Northwestern University gestudeerd, een van de beste business schools ter wereld. Alexander heeft ook een eigen bedrijf. Hij komt permanent in Michelbeke wonen. Hij is vader van een jongen, Tobias. Voorzitter van de plaatselijke jongeren. Goed ruiter ook. Als hij het echt wil, kan het lukken.

"Het probleem is vooral psykologisch. Misschien wil hij het helemaal op eigen kracht doen, binnen tien jaar, als zijn vader verdwenen is. Misschien doet hij het nu, omdat hij anders binnen tien jaar geen goesting meer heeft. Tegen vrienden die mij dezelfde vraag stellen, zeg ik: 'Overtuig hem, vraag hem om op de Vlaamse lijst te staan.'"

Waarom blijft u toch aan politiek doen?

"Zeer bizar. Iedereen zegt mij: 'Ge hebt toch al genoeg aan het land en de partij gegeven, De Croo.' Ik heb ook al een paar probleempjes gehad op gezondheidsvlak. Mechanische probleempjes - rug, nek - maar ook vermoeidheidsproblemen. Maar nu gaat het weer uitstekend. Ik eet, ik drink, geen enkel probleem. Ik blijf roofbouw plegen op mijn gezondheidskapitaal dat niet onbeperkt is. Ik besef dat ook. Maar mijn drive is nu eenmaal te groot."

Wilt u nooit eens lui in de zetel vallen en gewoon een beetje over het leven nadenken?

"Neen. Ik kan het niet helpen: mijn filosofie is actie. Ik lees alleen maar utilitaire boeken: over geopolitiek, aardrijkskunde, wetenschap, financiën. Ik ben een utilitarist in mijn geestesverrijking, mijn verstrooidheid is te leren. Ik zit ook een beetje met een Zorrocomplex, ik kan niet tegen onrecht. Daarom ben ik zo graag burgemeester. Ik wil altijd bouwen, aan een weg, aan een partij, aan wat ook. Dat gaat er niet uit.

"Soms ben ik verwonderd dat ik om tien uur 's avonds nog dezelfde energie heb als om zeven uur 's ochtends. Vanavond ga ik om acht uur spreken in Enghien. Wat moet ik daar nu gaan doen? Ik heb daar geen kiezers, hé. En morgenvroeg zit ik op de RTBF-radio. (stilte) Misschien zit er wel een kleine nostalgie in naar de eeuwigheid. Als ik stop, met mijn temperament, draai ik een bladzijde om. Dan zal het boek even later dicht gaan. Zo lang ik het graag doe, ga ik dus niet stoppen. Al ben ik al 71."

Bent u ook niet gewoon bang om te stoppen?

"Neen. Als ik niet meer aan politiek zou doen, zou mijn agenda nog altijd vol zitten. Volgens mij blijf je jong als het andere mensen en problemen zijn die je zorgen baren. En je bent oud, onverschillig van je ouderdom, als je enkel met je eigen zorgen bezig bent. Zolang ik geen autobezorgdheid koester, blijf ik jong. Ik heb ook de indruk dat men me niet beschouwt als een passé. Iedereen gaat ervanuit dat ik met de voeten vooruit uit dit parlement zal buiten gaan.

"Verkozen worden is nog altijd een prachtige consecratie. Ik heb niet de mentaliteit van veel jonge mensen die denken dat een parlementszetel enkel een opstapje naar iets anders is. Ik blijf dit een prachtige job vinden. Het is enkel spijtig dat het sprekerstalent in dit huis stilaan dood is. De jonge generatie komt liever op tv. Bon, zo zit het tegenwoordig nu eenmaal in elkaar. Ik heb jaren gehad dat ik 150 keer op tv kwam."

En nooit tijd om te kijken.

"Neen. Mijn kelder ligt vol cassettes, maar ik bekijk ze niet. Een skermenlikker ben ik nooit geweest."

Wie zegt dat kapitalisme gelijkstaat aan liberalisme, begrijpt niets van liberalisme Als ik stop draai ik een bladzijde om. Dan zal het boek even later dicht gaan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234