Zondag 17/10/2021

We moeten echt af van het brugpensioen

Bart Van Craeynest is hoofdeconoom van vermogensbeheerder Petercam.

Al zolang ik actief ben als econoom in de financiële sector (sinds 1999) hoor en lees ik dat we met zijn allen langer zullen moeten werken om de vergrijzing op te vangen. Op zich is de analyse kinderlijk eenvoudig: we leven alsmaar langer, maar we werken alsmaar minder lang. In 1970 was de gemiddelde levensverwachting 68 jaar en werkten we gemiddeld tot 64 jaar. Vandaag is dat respectievelijk 78 en 59 jaar. We leven gemiddeld tien jaar langer, maar werken vijf jaar minder lang, en dat is op termijn niet houdbaar.

Om een antwoord te vinden op de vergrijzingsuitdaging richtte de regering al verschillende studie- en expertencommissies op, en pakte ze uit met een Zilverfonds en een Generatiepact. Er werden kleine stappen gezet, maar de realiteit blijft dat Belgen opvallend vroeg stoppen met werken. Gemiddeld op 59 jaar. In Nederland is dat 63, in Zwitserland 65. Dat betekent uiteraard dat er in ons land relatief weinig ouderen aan het werk zijn: van de 55- tot 64-jarigen werkt 42 procent. In Nederland is dat 60 procent, in Zwitserland 72.

En dat is niet omdat Belgen het fysiek of mentaal minder goed aankunnen of omdat we intrinsiek luier zijn dan Nederlanders of Zwitsers. En ook niet omdat werken hier zoveel zwaarder zou zijn. En al helemaal niet omdat onze economie er zoveel beter aan toe is. Het feit dat Belgen opmerkelijk minder lang werken dan de meeste andere Europeanen is een louter gevolg van het beleid. Meer bepaald van beleidskeuzes uit het verleden die langer werken hebben ontmoedigd. En dat zijn keuzes die we ons vandaag niet langer kunnen veroorloven.

Ondanks alle statistieken en studies die aantonen dat langer werken ook in België onvermijdelijk wordt, blijkt het telkens weer ontzettend moeilijk om concrete maatregelen te nemen in die richting. Elke aanpassing botst onmiddellijk op heel wat protest, ook nu weer met de aanpassing van het brugpensioen. Dat is een goedbedoelde, maar misplaatste maatregel uit het verleden. Het oorspronkelijke idee was om het voor ouderen financieel aantrekkelijk te maken om vroeger te stoppen met werken zodat er jobs vrijkwamen voor de jongeren. Vergelijkingen met andere landen hebben ondertussen pijnlijk aangetoond dat het zo niet werkt.

Het is nu eenmaal niet zo dat er een vaste hoeveelheid jobs beschikbaar is die kan worden verdeeld tussen ouderen en jongeren. Op een goed functionerende arbeidsmarkt zijn er meer jobs, zowel voor ouderen als jongeren. In een slecht functionerende arbeidsmarkt zijn er minder jobs voor iedereen. Hoewel het brugpensioen een pijnlijk slechte maatregel was, blijkt hij toch populair bij werknemers en werkgevers. Werknemers worden gesubsidieerd om vroeger te stoppen met werken, terwijl het voor werkgevers een relatief goedkope manier is om zonder al te veel problemen van dure oudere werknemers af te raken. Op die manier blijkt het brugpensioen al jarenlang moeilijk af te bouwen.

Het recente debat mist opnieuw de essentie. Mensen die al geruime tijd in het systeem zitten dwingen om opnieuw werk te zoeken, is allicht voor niemand een goed idee. De essentie is evenwel ervoor te zorgen dat er geen nieuwe bruggepensioneerden meer bijkomen. Het brugpensioen kan beter vandaag dan morgen worden afgeschaft. Dat is een belangrijke stap om de Belgen langer aan het werk te houden, maar is lang niet voldoende. Naast mensen niet langer financieel aanmoedigen om vroeger te stoppen, zijn aangepaste jobs en een aangepast loonbeleid vereist en moet er veel meer worden geïnvesteerd in levenslang leren. Een beleid dat mensen ertoe aanzet om vroeger te stoppen met werken, kunnen we ons niet langer veroorloven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234