Zondag 20/09/2020

OpinieHeidi De Pauw

We moeten de wereld van onze kinderen een pak beter en veiliger maken

Heidi De Pauw.Beeld BELGA

Heidi De Pauw is CEO van Child Focus

15 terabyte seksuele misbruikbeelden van minderjarigen. Als u weet dat dit overeenkomt met, hou u vast, alle teksten uit vijftien grote universiteitsbibliotheken, dan is de vreselijke realiteit dusdanig dat we moeten spreken over miljoenen foto’s en video’s van weerloze kinderen. Miljoenen misbruikbeelden, van elke categorie (pasgeboren baby’s tot gewelddadige inhoud) en waarvan een groot aandeel nieuw materiaal betreft. Ze werden op kerstmarkten met elkaar uitgewisseld, maar ook via sociale media, privéberichten, chats, teamviewer, het darkweb en andere communicatiemiddelen.

De feiten waarvoor de verdachten in Dendermonde terechtstaan en waarvoor Child Focus zich burgerlijke partij stelde, tarten elke verbeelding. Er is niet alleen sprake van het maken en verspreiden van materiaal. De mannen die terechtstaan, benaderden minderjarigen via sociale media zoals Omegle, zetten andere volwassenen aan tot seksueel misbruik van kinderen en maakten zich zelf schuldig aan grof hands-on misbruik waarbij er, naast de gekende, ook veel ongeïdentificeerde slachtoffers te tellen zijn. Maar ook hier bleef het niet bij. Ze zouden zich verder schuldig hebben gemaakt aan een meedogenloze en georganiseerde kinderhandel, een crimineel netwerk. Zonen werden aan elkaar ‘uitgeleend’ en reisjes geboekt, om ook via deze wegen het misbruik en het maken van de beelden te faciliteren.

Kortom, de daders gingen geen enkele uitdaging uit de weg om hun lusten en fantasieën te laten botvieren. We hebben het hier niet over de stereotype zedendader waar onze maatschappij nog altijd een beeld over vormt. Dit gaat over jonge mannen, vaders en succesvolle ondernemers. Personen met een bevoorrechte positie die reeds in het verleden gelijkaardige misdrijven pleegden en hiervoor veroordeeld werden, maar blijkbaar nog steeds niet tot inkeer kwamen en ongestoord verdergingen op het misdadige pad.

De feiten zijn bijzonder ernstig en vormen slechts het topje van de ijsberg. Aangezien daders in alle anonimiteit op het internet kunnen opereren, blijft het misbruik en de identiteit van veel slachtoffers en potentiële daders grotendeels verborgen. Het darkweb en de versleuteling van berichten met end-to-end encryptie hebben ervoor gezorgd dat ieder zijn gang kan gaan en dat het verzamelen van bewijs verre van een sinecure is. En dan spreken we nog niet eens over de beperkingen die de regels rond data retentie opleggen bij de opsporing en vervolging. Desondanks zijn de speurders erin geslaagd om dit breed vertakte netwerk bloot te leggen.

Dit complexe dossier toont op een pijnlijke manier aan wat de immense uitdagingen zijn in de strijd tegen de seksuele uitbuiting van kinderen, zowel online als offline. Hoog tijd dus om onze huidige aanpak onder de loep te nemen en hervormingen door te voeren.

Enerzijds is het nodig om expertise uit te bouwen en technische vooruitgang te boeken voor de strafrechtelijke onderzoeken naar zware dossiers van problematische sexting, grooming en sextortion. Hetzelfde geldt voor dossiers over seksuele misbruikbeelden. Er kan niet genoeg gehamerd worden op het belang van het in kaart brengen van de volledige netwerken rond producenten, verspreiders en bezitters van beelden van seksueel misbruik van kinderen. Anderzijds moeten we opteren voor een automatisering wanneer het gaat over gekend beeldmateriaal zodat er bij de analyse van beeldmateriaal voornamelijk ingezet kan worden op niet gekend materiaal én de identificatie van slachtoffers.

Uiteraard speelt ook de geldende regelgeving een belangrijke rol. Het gebruik van end-to-end encryptie (een systeem dat berichten versleutelt) door bedrijven zoals WhatsApp en Facebook blijft problematisch, zeker als je weet dat vorig jaar alleen al 45 miljoen beelden gedeeld werden via deze fora. Hetzelfde kan gezegd worden over de beperkende regels rond data retentie. Momenteel hebben providers de verplichting om bijvoorbeeld Identificatie- of locatiegegevens slechts 12 maanden bij te houden, wat het onderzoek sterk bemoeilijkt. Soms loopt er een aanzienlijke termijn tussen het moment van de feiten en de start van een strafrechtelijk onderzoek. Gegevens die dan meer dan één jaar oud zijn, kunnen niet meer worden opgevraagd. Bovendien liggen deze regels ter vernietiging voor bij het Grondwettelijk Hof wegens het schenden van de privacy. Als dit gebeurt, zijn we nog verder van huis. Nochtans moeten de data retentie regels, alsook het gebruik van encryptie dringend geëvalueerd en bijgestuurd worden, zodat onderzoeksrechters en procureurs op een snelle, adequate en volledige manier strafonderzoeken kunnen voeren waar minderjarige slachtoffers van seksuele uitbuiting bij betrokken zijn. Samen met experts hopen we een goede balans te vinden, tussen enerzijds het recht op privéleven en anderzijds de rechten van seksueel misbruikte en uitgebuite kinderen. Zonder te belanden in een staat van massasurveillance of een maatschappij waar seksueel misbruik ongekend en/of onbestraft blijft.

Natuurlijk kunnen de autoriteiten deze strijd niet alleen aan. Momenteel worden ze overstelpt door meldingen en wordt er met een systeem gewerkt om te bepalen welke meldingen en onderzoeken prioriteit krijgen. Dit kan eigenlijk niet, want élk slachtoffer verdient dezelfde aandacht en bescherming. Child Focus is bereid om de autoriteiten verder te ondersteunen door bijvoorbeeld rechtstreeks contact op te nemen met service providers om een illegaal beeld ontoegankelijk te maken en door internationaal mee te werken aan een databank dat het opsporen van gekend materiaal automatiseert. Samen met de politie kunnen we zo bergen verzetten.

Er ligt daarnaast een verpletterende verantwoordelijkheid bij andere sectoren in onze samenleving. Zo zouden providers en bedrijven, zoals sociale media, verplicht moeten worden om proactief op zoek te gaan naar deze vormen van seksuele uitbuiting waarvoor hun platformen worden misbruikt en deze ook te melden.

Last but not least, blijven preventieve maatregelen nodig en dat begint voor ons bij de daders. Er moet in ons land toegankelijke, betaalbare en vertrouwelijke zorg en ondersteuning voorzien worden voor daders met een juridische maatregel, maar ook voor potentiële daders, die met pedofiele gevoelens, fantasieën of impulsen rondlopen en niet gekend zijn bij het gerecht. Daarom blijven we pleiten voor een maximale bekendheid van en meer middelen voor de Stop It Now-lijn in Vlaanderen, maar ook voor een Franstalige hulplijn voor mensen met pedofiele gevoelens die daders en potentiële daders kan doorverwijzen naar een ruimer hulpaanbod.

Kinderen en jongeren moeten nog verder gesensibiliseerd worden, online veiligheid zou zowel in het basisonderwijs als in het secundair onderwijs meer en diepgaander aan bod moeten komen in het curriculum van leerlingen en ook een duidelijke plaats krijgen binnen de lerarenopleidingen, nascholing en permanente vorming van leraren.

Een 360 graden-aanpak is dus van prioritair belang. We hopen dan ook dat we deze aanpak samen met de beleidsmakers en andere cruciale partners verder vorm kunnen geven. De wereld veranderen kunnen we niet, maar we zijn zeker en vast in staat om de individuele wereld van onze kinderen en volgende generaties beter en veiliger te maken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234