Zaterdag 19/09/2020

Interview

"We moeten afstappen van westerse grootheidswaanzin"

Beeld UNKNOWN

Een docu over vluchtelingen op Lampedusa, zit de bioscoopganger daar wel op te wachten? Tim De Keersmaecker: "We kunnen het ons niet veroorloven blind te zijn voor de realiteit."

Hij was al jaren psychiatrisch verpleger voor hij film ging studeren aan het RITS. En je zou kunnen zeggen dat hij als documentairemaker gewoon op een andere manier met mensen bezig is. Tim De Keersmaecker is inmiddels 40 en No Man Is an Island is pas zijn tweede docu, een verhaal over twee jonge mannen die op Lampedusa aanspoelden toen na de Arabische Lente in 2011 de eerste stroom vluchtelingen op gang kwam. Omar en Adam bleven op het eiland hangen, werden er door families geadopteerd, maar helaas moesten ze al snel ondervinden dat ze in die andere wereld opnieuw uit de boot vielen.

Tim De Keersmaecker: "Toen na het uitbreken van de Arabische Lente de eerste vluchtelingen kwamen op een moment dat er een zware crisis heerste in Europa, kon je gaan voorspellen dat de vluchtelingen de paria's van onze maatschappij gingen worden. Zo kwam het idee bij me op om iets te doen over hoe wij naar hen kijken en omgekeerd, zij naar ons. Ik heb ingezoomd op twee jongens die, toen ik eind 2011 aan mijn film begon, eigenlijk in een zekere luxepositie zaten. Ze werden opgevangen door families op Lampedusa en ze zaten niet in een vluchtelingenkamp. Maar echt gelukkig waren ze niet. En dan zie je dat geen enkel verhaal zwart-wit is. De realiteit is grijs."

Er is meer nodig dan wat liefdadigheid.

"Wel, je ziet voortdurend dat ook mensen van goede wil hun beperkingen hebben. Er is zo veel dat tussen mensen komt te staan: religie, cultuur, normen of gebruiken die we niet bespreekbaar willen stellen. Omar bijvoorbeeld kwam terecht bij de familie van dokter Bartolo, die enorm veel doet voor de vluchtelingen. Maar hij en zijn vrouw zijn heel katholiek. Terwijl Omar homo is. Zijn geaardheid was wellicht de reden waarom hij gevlucht is uit Tunesië. Hij wil spreken met mensen die hem begrijpen, wil mannen vinden bij wie hij een soort warmte voelt. Heel veel problemen beginnen bij een gebrek aan communicatie."

Zitten we hier niet met hetzelfde probleem?
"Inderdaad. De mensen die hier aankomen, hebben ook zeer weinig aanspreekpunten. Ze kunnen bij niemand terecht. En dan is de kans nogal groot dat ze ergens elders hun identiteit gaan zoeken. Zo zijn er veel jongens die naar Syrië zijn vertrokken omdat ze daar wel het gevoel kregen dat ze meetelden."

Je zou na het zien van uw film ook kunnen concluderen dat vluchtelingen hier niets te zoeken hebben, dat ze hier toch niet kunnen aarden.
"Ik heb gewoon bepaalde vragen willen oproepen en je kunt daar uiteraard altijd het foute antwoord op geven. Persoonlijk denk ik dat het hoog tijd is voor een mentaliteitswijziging. De vluchtelingen zullen blijven komen. Als er straks geen resultaten geboekt worden op de klimaattop in Parijs, kunnen er hele nieuwe stromen verwacht worden. We moeten de mensen die hier aankomen, ook echte kansen geven. Ze moeten niet overleven, maar ook leven."

Allemaal goed en wel, denkt de doorsnee mens dan, maar we hebben zelf een leven.
"En toch kunnen we het ons niet veroorloven om nog langer blind te zijn voor de realiteit. Die complete lockdown van Brussel van vorige week zegt toch ook iets over hoe wij in de wereld staan, over onze arrogantie. Wij gaan ervan uit dat niets kan misgaan in ons leven. Zodra we geen controle meer hebben, is er paniek. Terwijl de rest van de wereld dit soort situaties gewoon is. Misschien moeten we hier in het Westen eens gaan afstappen van onze grootheidswaanzin. De manier waarop we reageren op alles wat anders is, of het nu huidskleur, religie of seksualiteit is, is naar de verkeerde kant aan het overhellen."

No Man Is an Island is te zien in Antwerpen Cartoons, Brussel Aventure, Brugge Lumière, Gent Sphinx, CC Heist-o/d-Berg, Koersel Roxy Theatre, Kortrijk Budascoop en vanaf 8/12 in Leuven Cinema Zed.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234