Maandag 14/10/2019

We leven twee jaar langer dan in 2004

De Vlaming wordt almaar ouder. In tien jaar tijd hebben zowel Vlaamse mannen als vrouwen er twee jaar bijgekregen. Het gaat dus goed met onze gezondheid. Al is longkanker wel aan een opmars bezig. En mogen de zelfmoordcijfers nog een pak lager.

Een verjaardagstaart met honderd kaarsjes hoeft u nog niet meteen te bestellen, maar de kans dat u de eeuw haalt, wordt wel steeds groter. De levensverwachting blijft stijgen, ook in Vlaanderen. In 2004 hadden mannen bij ons een levensverwachting van 77,2 jaar. Vandaag is dat al 79,8 jaar.

Ook vrouwen gaan er flink op vooruit, zij het iets minder stevig. In plaats van 82,5 tellen ze binnenkort gemiddeld 84,3 lentes op hun sterfbed. Twee jaar erbij op één decennium tijd. Dat tonen de nieuwe cijfers van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid, die gisteren voorgesteld werden en over 2014 gaan.

Uit het rapport blijkt ook dat de stijgende levensverwachting de vergrijzing ruimschoots compenseert. In plaats van steeds meer doden stierven er in 2014 een pak minder mensen dan de jaren voordien. 58.301 om precies, te zijn. In 2012 en 2013 ging het nog om 60.385 en 61.063 overlijdens. "Toen stierven er wel uitzonderlijk veel mensen, onder meer door een barre winter en stevig griepseizoen. Die 58.000 ligt in lijn van het gemiddelde", verduidelijkt Anne Kongs van het Agentschap Zorg en Gezondheid.

Het gebeurt wel vaker dat een goed jaar een uitzonderlijk slecht goedmaakt. Als we het sterftecijfer vergelijken met het aantal inwoners, is het in vijftien jaar tijd gedaald met 31 mannen en 16 vrouwen op 100.000 Vlamingen.

Dat zijn resultaten die minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V) tevreden stemmen. "Ze bewijzen dat onze preventie en gezondheidszorg op het goede spoor zitten."

Klopt, want Vlaanderen doet het goed wat betreft vermijdbare sterftes. Dat is een theoretisch concept om te meten op welke vlakken het gezondheidsbeleid nog beter kan. In 2014 kon een kwart van de mannelijke overlijdens en een zesde van de vrouwelijke sterfgevallen vermeden worden. 84 procent kon preventief voorkomen worden - denk aan zelfmoord, ongevallen of longkanker. 38 procent (de twee categorieën overlappen elkaar) was behandelbaar, bijvoorbeeld hersenberoertes of dikkedarmkanker.

In slechts twee Europese landen sterven inwoners minder snel door potentieel behandelbare aandoeningen dan in Vlaanderen. In de preventieranking eindigen we tiende. Veel goed nieuws, al zijn er ook twee opmerkelijke negatieve trends.

Longkanker rukt op

In het lijstje van doodsoorzaken per leeftijdscategorie valt de dominantie van longkanker bij vijftigplussers op. Het is oorzaak nummer één bij mannen tussen 50 en 79 jaar, al dalen de cijfers daar wel. Maar bij vrouwen zit longkanker in de lift. Het is de grootste killer tussen 55 en 64, en tussen 70 en 74 jaar. Vroeger was dat borstkanker.

De hoge longkankercijfers zijn het gevolg van het rookgedrag van de naoorlogse generatie. Mannen hebben veel gerookt en ook steeds meer vrouwen begonnen te roken. "Dat zijn doodsoorzaken waarop we kunnen ingrijpen", zegt minister Vandeurzen. "We moeten roken ontmoedigen en mensen helpen te stoppen. Tegelijk moeten we ook borstkanker vroegtijdig blijven opsporen met het onderzoek voor vrouwen tussen 50 en 69 jaar."

Kanker blijft in het algemeen, samen met hart- en vaatziekten, sowieso de belangrijkste doodsoorzaak in Vlaanderen, maar daalt in tien jaar tijd wel met 15 procent bij mannen en 5 procent bij vrouwen.

Minder zelfdoding

In 2014 pleegden 1.066 Vlamingen zelfmoord, van wie driekwart mannen. Zij zijn altijd al in de meerderheid geweest. "Maar per 100.000 inwoners hebben we wel één zelfdoding minder dan in 2013 en zeven in vergelijking met tien jaar geleden", zegt Gwendolyn Portzky van het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie.

"Die daling is bijzonder positief, zeker in tijden waarin de economische crisis zich nog steeds laat voelen. We halen nu al onze doelstelling voor 2020: 20 procent minder zelfdodingen dan in 2000." Bij vrouwen ging het de goede kant uit, maar in 2014 steeg het aantal zelfmoorden tot 333, tegenover 281 in 2013. Een verontrustende evolutie, "maar door de vele schommelingen geen om conclusies aan vast te knopen", stelt Portzky.

Ondanks het feit dat de doelstellingen voor 2020 al (bijna) bereikt zijn, blijft Vlaanderen het op Europees niveau slecht doen met 30,5 zelfmoorden per 100.000 inwoners tegenover een Europees gemiddelde van 22,5. "Dat is altijd al zo geweest. Ik vrees dat het niet gauw resoluut zal veranderen. Het ligt nu eenmaal in onze aard om niet snel hulp te zoeken. Je kunt van Belgen niet zo snel Nederlanders maken. Die hebben het hart op de tong en plegen dan ook maar half zo veel zelfmoorden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234