Zaterdag 15/08/2020

aanslag Berlijn

"We laten een zot deze stad niet opnieuw verdelen"

Vlak bij de getroffen kerstmarkt en de historische Gedächtniskirche worden de slachtoffers herdacht met bloemen en kaarsen.Beeld AFP

De stad Berlijn staat in een moeilijke spreidstand. Ze rouwt om de slachtoffers en jaagt op de dader, maar tezelfdertijd moeten er cadeautjes gekocht. “Ik ga mijn leven niet laten veranderen door één zot”, zegt een voorbijganger, terwijl de tranen over zijn wangen rollen.

Een jongen speelt gitaar op enkele meters van de plek waar een vrachtwagen zich door de kerstmarkt heeft geboord. Het getroffen deel is afgezet door politielint, maar ook afgeboord door honderden bloemen en kaarsen. Het brengt het Brusselse beursplein na de aanslagen bij ons in herinnering.

Dat denken ook de zussen Maria en Anna, die om de hoek wonen. Een derde zus woont in Brussel. “We hebben haar meteen gezegd dat we nu pas beseffen hoe verschrikkelijk het voelt”, vertelt Anna met een kaars in de hand. “We hebben deze straat al zo vaak overgestoken, maar nu is ze anders. Het was te surrealistisch om dit op televisie te volgen, ik moest het met mijn eigen ogen zien. Het is echt gebeurd.” Ze lijkt er zichzelf nog van te overtuigen dat hier, op een steenworp van haar woning, 12 doden en 48 gewonden vielen. Een blauwe verplegershandschoen op de grond geeft de ultieme bevestiging.

Na de aanslagen in Brussel lichtte de Brandenburger Tor op in de Belgische vlag. Nu zijn het afwisselend de Duitse en Berlijnse kleuren. Maar dé plaats om bijeen te komen is rond de Gedächtniskirche en de kerstmarkt waar de aanslag plaatsvond.

De kerk is te klein voor de herdenking. De duizenden mensen die buiten blijven, staan arm-in-arm naast elkaar. Via luidsprekers aan het gesloten Glühweinkraam horen ze bisschop Markus Dröge erop wijzen dat deze plek al meermaals door haat getroffen is. Sinds Wereldoorlog II staat enkel de toren van de kerk nog recht. Er is na de oorlog een nieuwe gebouwd, maar de kapotte toren bleef staan, als een gapende wonde.

Lees verder onder de foto

Beeld AFP

Leven hervatten

Ook Achim Voigt, een vijftiger uit de andere kant van de stad, kon het niet laten om na zijn werk naar hier te komen. En ook hij kan niet vatten wat er is gebeurd. “Hoe kun je nu een kerstmarkt aanvallen, een teken van vrede en samenhorigheid? Maakt niet uit welk geloof je hebt, afkomst of politieke ideologie. Zoiets kun je enkel als er iets mis is in de bovenkamer.”

Voigt kan de tranen niet bedwingen. Hij houdt van zijn stad en van de kerstmarkten. Berlijn telt er meer dan twintig. Het is voor Duitsers een van de belangrijkste sociale evenementen van het jaar, dat wist de aanslagpleger ongetwijfeld ook. Het valt des te meer op dat tussen de rouwende mensen ook kerstshoppers passeren.

“De Berlijners gaan hun leven snel hervatten”, zegt Voigt, ook al zijn de tranen nog niet droog. “We mogen niet laten gebeuren dat een zot er opnieuw in slaagt deze stad te verdelen. Daarvoor ben ik te lang een Ossie geweest.”

Lees verder onder de foto

Beeld AFP

Dag des oordeels

Er zijn veel moslims naar de wake afgezakt. Een groep Pakistanen is er naar eigen zeggen omdat zij ook Berlijners zijn en dus slachtoffers. Ich Bin ein Berliner, maar dan anno 2016. Toch willen ze ook een statement maken, ook al zoekt de politie nog volop de dader en zijn motieven. “We moeten tonen dat de islam een godsdienst van vrede is”, zegt Ahmed Iftihkar. “Dit soort aanslagen maakt daar geen deel van uit.”

Iftihkar is bang dat de rechterzijde in Duitsland garen zal spinnen bij de gebeurtenissen. Rond de Gedächtniskirche vinden we niemand die met de vinger naar Merkel wijst, maar Alternative für Deutschland, de rechtspopulistische partij van Frauke Petry, deed dat wel. Ze noemden de slachtoffers 'Merkels doden'.

En daarmee zijn we opnieuw bij de haat die de Gedächtniskirche heeft verwoest. Ooit noemde een essay die buurt te kosmopolitisch en voorspelde ze de 'dag des oordeels'. Het is een tekst van Joseph Goebbels uit 1928 met de titel 'Rond de Gedächtniskirche'.

Beeld Getty Images
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234