Donderdag 25/02/2021

Opinie

We kunnen niet verder blijven leuteren over migratie alsof het probleem bij onze grenzen begint

François De Smet, directeur  Myria Beeld Photo News
François De Smet, directeur MyriaBeeld Photo News

François De Smet is directeur van migratiecentrum Myria 

Wie zich verzet tegen een kordate aanpak van irreguliere migratie is voor het openzetten van de grenzen, en dus het einde van onze welvaartsstaat, aldus Bart De Wever onlangs in een opiniestuk in De Morgen (DM 24/1). In realiteit is haast niemand voorstander van open grenzen. Maar goed, laten we even meestappen in de logica.

Beeld je even in

Beeld je in dat het strenge beleid van vandaag wordt verdergezet en zelfs versterkt. Dat Europa erin slaagt zichzelf als een fort op te werpen. Dat alle migranten die zonder papieren op ons grondgebied vertoeven systematisch worden teruggestuurd. Dat ons land voldoende gesloten centra en politiemensen heeft om dat alles zeker te stellen.

Beeld je meteen ook in dat Afrika haar bevolking in dertig jaar ziet verdubbelen en economisch niet van de grond komt. Dat we, terwijl we de grenzen van onze geglobaliseerde wereld dichttimmeren, toch nog kunnen blijven genieten van alle voordelen die het vrije verkeer van goederen ons oplevert. Dat onze smartphones betaalbaar blijven dankzij het zweet dat Congolese arbeiders laten in de kobaltmijnen en waarvoor ze een infinitesimaal deeltje krijgen van de miljardenwinsten van Apple of Samsung.

Onze grenzen hermetisch afsluiten druist in tegen de grondrechten en vloekt met onze Europese waarden. Dat begrijpen de honderden mensen die transitmigranten een slaapplek bieden maar al te goed. Zij redeneren niet in geopolitieke termen, maar handelen uit menselijkheid, vanuit het vermogen om zich in te leven in hun gasten en het besef dat ze misschien wel dezelfde keuzes zouden maken. Is het niet bijzonder cynisch en onrechtvaardig te doen alsof men tegelijk Europa wil beschermen tegen migratie en de rest van de wereld verder vierkant laat draaien, met ongeziene verschillen in inkomen en hoop?

In het migratiedebat worden zij die de harde aanpak in vraag stellen doorgaans weggezet als naïef. Naïever is het echter te denken dat men mensen kan tegenhouden die snakken naar een beter bestaan, die radeloos genoeg zijn hun leven te riskeren op een gammel bootje, wars van muren, zeeën, grenzen of ontradende berichten. De geschiedenis toont dat geen enkele barrière mensen tegenhoudt die niets te verliezen hebben.

Camus

"Het doel heiligt de middelen,” schreef Albert Camus, “maar wie heiligt het doel? Het evenwicht tussen doel en middelen staat of valt met het respecteren van grondrechten. Het gaat om onze visie van rechtvaardigheid. Van het terugsturen van Sudanezen, over humanitaire visa tot woonstbetredingen, telkens stelt zich de vraag: waar trek je de grens? Het debat laait telkens op omdat deze grenzen onduidelijk zijn.

Maar de echte ‘olifant in de kamer’ is de economische migratie. Ook hier is onduidelijkheid troef. De vraag of onze Europese economieën morgen al dan niet meer nood zullen hebben aan buitenlandse arbeiders en hoe migranten een troef zijn voor de samenleving is complex en de antwoorden zijn uiteenlopend en soms lacunair. Toch is de demografie onverbiddelijk: sinds 2015 sterven er in alle landen van de Europese Unie meer mensen dan er geboren worden. Met andere woorden: zonder migratie zat Europa reeds drie jaar lang met een demografisch tekort.

Meer en meer mensen buigen zich over deze kwestie, maar we moeten het debat zo breed mogelijk voeren en opentrekken naar de bevolking die zich sinds de zomer van 2015 zorgen maakt over migratie. Het is tijd om de taboes te laten varen en een langetermijnvisie over migratie te ontwikkelen, niet alleen wanneer een nieuwe crisis ons ermee om de oren slaat. De eindeloze stellingenoorlog, het opbod tussen waarden en belangen heeft zijn tijd gehad. Nu moeten we oplossingen hard maken.

Myria wil dit najaar een diepgaand debat organiseren over economische migratie. Sociale partners, ngo's, onderzoekscentra, vakbonden en ondernemers mogen niet ontbreken. We willen ook graag dat de wereld van de ontwikkelingssamenwerking mee aanschuift.

De bestrijding van illegale migratie is een legitiem doel voor elke staat. Deze strijd houdt moreel alleen steek wanneer die staat tegelijk ook helpt om de conflicten, ongelijkheid en armoede uit de wereld in te dijken zodat migratie een perfect legale levenskeuze wordt en geen overlevingsnoodzaak. We kunnen niet verder blijven leuteren over migratie alsof het probleem bij onze grenzen begint, alsof we geenszins verantwoordelijk zijn voor de situaties die mensen op de vlucht doen slaan.

We hebben een kans om van het migratievraagstuk een constructieve uitdaging te maken in plaats van een niet aflatende bron van spanning. Never waste a good crisis, zoals Theo Francken onlangs Churchill citeerde.

Indeed.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234