Vrijdag 18/10/2019

Medisch onderzoek

“We hopen dat het CLB niet met een checklist zal vragen: ben je hetero of homo?”

Beeld Hollandse Hoogte / Sabine Joosten

Vanaf volgend jaar moet het verplichte medisch onderzoek op school meer aandacht besteden aan het mentale welzijn van jongeren, waaronder hun geaardheid. Maar moet je jongeren niet de ruimte geven om alles zelf uit te pluizen?

Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) steekt het medisch onderzoek op school in een nieuw jasje. Leerlingen moeten er geen zeven keer meer naartoe, maar slechts vijfmaal: in de eerste kleuterklas, in het eerste, vierde en zesde leerjaar en in het derde middelbaar.

Daarnaast worden ouders aangemoedigd om drie onderzoeken bij te wonen en komt er meer aandacht voor de mentale gezondheid van leerlingen. Ze kunnen vragen stellen als ze zich zwaarmoedig voelen of worstelen met hun geaardheid.

Dat werpt vragen op. Jongeren zijn doorgaans niet vertrouwd met de medewerkers van het Centrum voor leerlingenbegeleiding (CLB). Hoe kunnen die hen dan helpen in hun zoektocht naar hun seksuele voorkeur, zeker als het aantal contactmomenten wordt teruggeschroefd? "Je kan moeilijk spreken van een vertrouwensband", zegt Jeroen Borghs, woordvoerder van de holebi- en transgenderbeweging Çavaria. "Jongeren krijgen een wildvreemde voor zich."

Borghs vraagt zich vooral af hoe dat gesprek in zijn werk zal gaan. "We hopen dat het CLB niet met een checklist zal vragen: 'Heb je al eens gedacht aan seks met iemand van hetzelfde geslacht? Ben je hetero of homo?' Dat werkt bruuskerend. Het moet een open gesprek zijn."

"Forceren heeft geen zin", beaamt kinderpsychiater Lieve Swinnen. "Het is belangrijk dat CLB-medewerkers aangeven dat alles bespreekbaar is, maar jongeren moeten de ruimte krijgen om hun eigen proces te bepalen."

Gissen naar geaardheid

Het CLB is blij met de ruimte die vrijkomt doordat het aantal medische onderzoeken wordt verminderd. Met de vrijgekomen tijd en middelen kunnen de gesprekken dieper gaan dan nu het geval is. Wel zal het de komende maanden moeten bekijken hoe ze die verhoogde aandacht voor het mentale welzijn zal vormgeven.

Stefan Grielens, directeur van de vrije CLB-koepel: "Gissen naar geaardheid lijkt me niet verstandig. Als koepelorganisatie gaan we nu bekijken hoe we die gesprekken het best zullen aanpakken. Het belangrijkste is dat jongeren zich veilig voelen: als ze erover willen praten, moeten ze daartoe de kans krijgen."

Kinderpsychiater Swinnen is vooral benieuwd naar de opvolging: wat zal er gebeuren met jongeren die aangeven dat ze effectief met hun geaardheid worstelen? "Heeft het CLB dan de nodige ondersteuning voor handen", vraagt ze zich af. "Het heeft weinig zin om te screenen als ze geen antwoord hebben op wat ze daarna gaan doen. Is er iemand in het team van CLB-medewerkers die zich in seksuele identiteit en geaardheid verdiept?"

Als de jongere in kwestie maar vijf keer een CLB-medewerker ziet, dan zal het volgens Borghs belangrijk zijn dat de link met de school heel sterk is. "In deze hervorming moeten vertrouwenspersonen op school evenzeer betrokken zijn. Zijn zij voldoende op de hoogte over vragen rond seksualiteit? Çavaria biedt vormingspakketten aan."

Ook Grielens wijst op de niet te onderschatten rol van scholen om deze hervorming te doen slagen. "In het ontwerp van het decreet leerlingenbegeleiding staat duidelijk dat scholen in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor leerlingenbegeleiding. Zij moeten nadenken over hoe signalen van problemen op tijd herkend kunnen worden. Dan hoef je niet te wachten op dat onderzoek."

Binnenkort organiseert onderwijsminister Crevits nog een overlegmoment tussen scholen, psychologen en CLB's om de samenwerking te stroomlijnen. "Het is goed dat het onderwijs en het CLB beseffen dat jongeren naast een buitenkant ook een binnenkant hebben", besluit Swinnen. "Als kinderpsychiater juich ik elke extra aandacht voor de mentale gezondheid van jongeren toe."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234