Woensdag 27/01/2021

'We hebben ons doelpubliek niet verdedigd'

Ooit was de Partij van de Arbeid een vlaggenschip van het Nederlandse poldermodel. Vandaag houden de sociaaldemocraten 9 Kamerzetels over, van de politieke kaart geveegd na vijf jaar besparen met de liberale VVD. 'We moeten opnieuw durven rode lijnen te trekken.'

"Het is een echte klap. Ik heb altijd gestemd voor de Partij van de Arbeid, ook woensdag, maar ik ben niet verbaasd over het slechte resultaat", zegt Marjana El Abdellaoui, een jonge moslima met trendy hoofddoek, die ons hartelijk de hand schudt terwijl ze een Hollands kroketje eet. "Als er geen verkiezingen zijn, komen hun nationale politici hier zelden met de mensen praten of naar ze luisteren."

We zijn in de superdiverse Schilderswijk van Den Haag, waar de uittredende regeringspartij van Lodewijk Asscher net zoals in de rest van het land een historische nederlaag heeft geleden. De PvdA is hier, in het politieke hart van het land, gekrompen tot 6,5 procent, terwijl de sociaaldemocraten hier in 2012 nog de grootste partij waren met 29,2 procent. Nu zijn ze de zesde formatie. Ze eindigden zelfs achter DENK, waarvoor de Nederlandse Turken massaal stemden. De PvdA verloor kiezers aan iedereen. Zo stemde El Abdellaoui's collega voor de links-liberale D66, kozen stedelijke jongeren voor het hippere GroenLinks en verhuisden arbeiders naar de PVV of de SP. Eenzelfde drama speelde zich voor de partij af in bolwerken Rotterdam, Amsterdam en Utrecht.

El Abdellaoui is een van de 'Schilderswijkmoeders', een wijkorganisatie die zich inzet voor gezinnen in moeilijkheden. Meer dan de politici worden zij dagelijks geconfronteerd met de redenen waarom kiezers afhaken bij partijen aan de macht, waar het volgens El Abdellaoui fout liep. "De besparingen van de voorbije vijf jaar, door de coalitie van VVD en PvdA, hebben hard ingehakt in achterstandswijken zoals de onze. Er is bespaard op jeugdzorg en jobcreatie, terwijl ons grootste probleem de jeugdwerkloosheid is."

Onderschat

Abderrahim Kajouane, PvdA-gemeenteraadslid in Den Haag, knikt instemmend als we hem wat later die bevindingen voorleggen. "Er zijn in 2012 fatale fouten gemaakt. Het wordt ons erg kwalijk genomen dat de partij toen snel een regeerakkoord sloot met de VVD, zonder de onderkant van de arbeidsmarkt te verdedigen, een van onze hoofdtaken. De malaise die daar heerst sinds de crisis wordt onderschat. In de voorbije campagne werd wel gezegd dat er weer banen bijkomen, maar men zei niet dat het gaat om slechtbetaalde flexcontracten zonder jobzekerheid. Ook de crisis in de zorg wordt ons verweten."

Tegelijk kwamen de PvdA-kopstukken tijdens de verhitte integratiedebatten op ramkoers met de minderheden - een belangrijk stemmenreservoir. "De PvdA heeft een aantal pijnlijke standpunten ingenomen, waardoor ons respect bij de Nederlandse Turken en Marokkanen fel is aangetast", zegt Kajouane, beroepshalve adviseur emancipatie en diversiteit.

Zo steunde Asscher als minister een wet om de pensioenen te halveren van Marokkanen die op hun oude dag terugkeerden naar hun moederland en drukte hij zijn ongerustheid uit over een twijfelachtig rapport dat acht op de tien Turkse jongeren IS zouden steunen. "Zulke zaken zetten kwaad bloed, net zoals de pleidooien om het salafisme te verbieden maar andere ultraorthodoxe religies niet. Intussen vinden minderheden dat de PvdA te weinig doet om het racisme van de PVV tegen te gaan."

Bij sommige moslims zit de onvrede over de partijhouding zo diep dat het hun radicalisering in de hand werkte. Kajouane kreeg op Facebook de vraag 'waarom hij als moslim lid is van een partij die homo's en zionisten steunt'. "Tegelijk geeft de PVV ons op sociale media ook de schuld van alles".

Jonge leider

De polarisering waarin zijn partij nu vastzit, raakt hem diep. "Ik voer campagne sinds 1992, maar nog nooit maakte ik op straat zo'n venijn en verharding van de standpunten mee", zegt Kajouane. "Daarom vrees ik dat de PvdA ook het slachtoffer is geworden van een tijdsgeest, waarbij linkse partijen die mensen willen verbinden het lastiger krijgen dan partijen die 'ik' op de eerste plaats zetten. Je ziet dat ook aan het algemene resultaat, dat rechtse partijen een meerderheid van de stemmen halen."

Wel vindt het Haagse gemeenteraadslid dat ze kunnen leren uit het succes van GroenLinks. "Zij slaagden erin om strategische stemmen op links bij ons weg te halen, door met Jesse Klaver een jonge leider met frisse ideeën op pad te sturen. Bij ons kwam de leiderschapswissel (Diederik Samsom gaf de fakkel aan Asscher pas afgelopen december door, MR) te laat.

"We zijn er vervolgens niet in geslaagd een heldere boodschap te brengen. Nu moeten ook wij de tijd nemen om te verjongen en ons te bezinnen over de betekenis van sociaaldemocratische waarden vandaag. Ik verlang naar het politiek fatsoen van vroeger, over inhoud, niet over emoties met betrekking tot identiteit, die onze aandacht afleiden van de echte uitdagingen. Wij moeten weer durven rode lijnen te trekken, over de bescherming van onze zorgsector bijvoorbeeld. Over je basisprincipes mag je nooit te veel onderhandelen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234