Dinsdag 15/06/2021

Opinie

We hebben nood aan een Minister van Samenleven

Voor voorzitter Lutz Bachmann (l.) en zijn Pegida-beweging zijn vluchtelingen verkrachters en niet welkom in Duitsland. 'Meer dan ooit is het tijd voor politici die de boel bij elkaar kunnen houden', stelt Loobuyck. Beeld getty
Voor voorzitter Lutz Bachmann (l.) en zijn Pegida-beweging zijn vluchtelingen verkrachters en niet welkom in Duitsland. 'Meer dan ooit is het tijd voor politici die de boel bij elkaar kunnen houden', stelt Loobuyck.Beeld getty

Patrick Loobuyck is moraal-filosoof en hoogleraar levens-beschouwing aan de Universiteit Antwerpen. Hij is ook auteur van Samenleven met overtuiging(en).

Migratie en samenleven in diversiteit zijn al langer dan vandaag voer voor een intens en gepolariseerd maatschappelijke debat. Het zijn thema's waarover we moeilijk de juiste toon en nuance vinden. Nu we opnieuw met een grote hoeveelheid asielzoekers en vluchtelingen geconfronteerd worden, is dat niet anders. De terreur en de gebeurtenissen in Keulen zetten de zaken nu helemaal op scherp. Elke vorm van politieke correctheid moet het ontgelden en expliciete xenofobie en neonazi's steken de kop op. De maatschappelijke angst wordt overal voelbaar.

Bepaalde politici reageren onwennig, afwachtend, onmachtig. Anderen spelen handig populistisch op die angst in door ze te bevestigen en te cultiveren.

Patrick Loobuyck. Beeld Thomas Sweertvaegher
Patrick Loobuyck.Beeld Thomas Sweertvaegher

Er is nu evenwel vooral behoefte aan leiderschap door politici die de bestaande angst en onrust serieus nemen, maar ze ook proberen te kaderen, te duiden en in perspectief te zetten. Angst voor migratie en diversiteit is niet automatisch een uiting van onverdraagzaamheid, racisme of xenofobie, maar bij gebrek aan een goede begeleiding en een sterk tegenverhaal zal die angst daar wel in uitmonden. En dan zijn we nog verder van huis.

Want wie denkt dat diversiteit en migratie te stoppen zijn, dwaalt. We kunnen een en ander proberen te managen, maar omgaan met migratie, nieuwkomers en diversiteit is in allerlei maatschappelijke domeinen 'part of the game' geworden. De vraag of we dat nu graag willen of niet is al lang niet meer ter zake.

Meer dan ooit staan we voor de uitdaging om naar het woord van de toenmalige burgemeester van Amsterdam Job Cohen "de boel bij elkaar te houden". We moeten inzetten op de inburgering, integratie en emancipatie van nieuwkomers. Ze moeten kansen krijgen om te participeren en er moet nagedacht worden over strategieën die maken dat ze zich snel met onze samenleving en onze politieke waarden kunnen identificeren. Maar we moeten ook dringend meer investeren in de gastsamenleving zodat ze zich kan gaan verzoenen met het statuut van een diverse immigratiesamenleving.

Er is nood aan een Marshall-plan waarin middenveld, onderwijs en overheden, autochtonen en allochtonen, arbeidsmarkt, communicatie en media gecoördineerd aan de slag gaan. Voor een stuk zal het begrip voor reële problemen en angsten van mensen als startbasis moeten dienen om mensen over de streep te kunnen trekken.

Goed dat we ministers en staatssecretarissen hebben voor inburgering, asiel en migratie, maar we hebben ook nood aan een coördinerend Minister van Samenleven. Deze kan als verbindende en bemiddelende instantie op allerlei terreinen mee helpen zoeken hoe we ondanks diversiteit, nieuwkomers, ontzuiling, secularisering, individualisering en globalisering een gemeenschap kunnen blijven vormen. Het is tekenend dat Barack Obama voor zijn laatste State of the Union gisteren inzette op het concept together. Zijn verhaal vertrekt vanuit wat zijn bevolking bindt en als gemeenschappelijke basis kan dienen om hoopvol en constructief naar de toekomst te kijken.

Te lang is het thema gemeenschapsvorming quasi exclusief een rechts thema geweest, door links schromelijk verwaarloosd omdat het niets van nationalisme en eigen identiteit wilden horen. Wie echter een samenleving wil bouwen op basis van vrijheid, gelijkheid, verdraagzaamheid en solidariteit kan niet zonder een maatschappelijk bindmiddel en zoveel mogelijk mensen die zich met onze samenleving identificeren. Zonder een vorm van sociale cohesie en wederzijdse betrokkenheid is er geen draagvlak voor solidariteitsmechanismen en samenlevingsopbouw.

Politiek en maatschappelijk ligt hier ontzettend veel werk op de plank. Dat weten we al langer, maar de tijd begint nu echt te dringen en falen is geen optie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234