Zaterdag 14/12/2019

'We hebben al vier jaar geen klootzak meer ontmoet'

De mooiste zeven minuten van Rock Werchter, en bij uitbreiding van de rest van het concertjaar, werden opgetekend tijdens het optreden van Elbow. En kijk, toeval bestaat niet, want ook de jongste plaat van de groep, het huiveringwekkend mooie Build a Rocket Boys!, werd door de verzamelde rockredactie van De Morgen verkozen tot plaat van het jaar.

Guy Garvey en Pete Turner lopen door de catacomben van Vorst Nationaal. Ze hebben net vernomen dat de zaal niet alleen is uitverkocht, maar dat ook voor het extra concert in de Lotto Arena alle kaartjes de deur uit zijn gevlogen.

Het nieuws maakt indruk. Na twintig jaar brak Elbow met hun vorige cd op grote schaal door in Groot-Brittannië. De nieuwe heeft de groep ook bij ons naar de top gekatapulteerd. De twee genieten zichtbaar van het succes, maar de verwondering over het feit dat hen dit na al die tijd nog overkomt, is nog niet weggeëbd. "Je kunt een zaal als Vorst Nationaal niet binnenwandelen en niet onder de indruk zijn van de omvang, zeker niet als ze tjokvol mensen zit", stelt Guy Garvey wanneer we later bij een biertje terugblikken op het jaar. "De laatste keer dat we hier waren, stonden we nog in het voorprogramma van dEUS. Ik vind het dus niet vanzelfsprekend dat we een arena als deze zomaar uitverkopen. Dat went nooit."

Staat Elbow nu op het punt dat jullie van meet af aan met de groep voor ogen hadden?

Garvey: "Het heeft ons zo veel tijd gekost om een grote groep te worden dat we het idee eigenlijk al een beetje hadden opgegeven. Ik had me niet ongelukkiger gevoeld als we de rest van ons leven in de Ancienne Belgique zouden zijn blijven spelen. Ik ga er trouwens van uit dat we daar vroeg of laat wel opnieuw zullen belanden. Maar nu vallen we van de ene nieuwe ervaring in de andere, en dat is ook spannend. Want laat ons wel wezen: het is niet dat we hard moeten werken. We hebben een geweldige baan, en het is ons niet ontgaan hoeveel mensen een kaartje gekocht hebben voor het concert van vanavond. We zijn het dus aan onszelf verplicht om het beste van onszelf te geven."

Binnen de groep is na de doorbraak vast niet zoveel veranderd, maar merk je dat mensen uit jullie omgeving zich nu anders gedragen?

Garvey: "Ik heb al vier jaar geen klootzak meer ontmoet. Iedereen laat zich van zijn beste kant zien, en probeert zijn onbeschofte karaktertrekjes zo goed mogelijk te verstoppen. Dat voelt wel wat bizar aan, soms. Maar tegelijk denk ik: geniet ervan, want dit zal niet eeuwig bijven duren. En als je, zoals ik, een herkenbaar gezicht hebt, komt het er gewoon op aan je dagelijkse routines aan te houden. Ik word zelden aangesproken in de pub, want daar zat ik vroeger ook al altijd. Ik val er nauwelijks op tussen de rest van het meubilair.

"Op die manier slaag ik er toch nog altijd in een tamelijk normaal leven te leiden. Goed: heel occasioneel is er wel eens iemand die een handtekening komt vragen, of graag wil dat ik even mee op de foto ga. Onlangs zat ik in een pub en werd ik op de schouder getikt. Een vent had me de hele tijd zitten aankijken, en kwam me vragen waar hij me van zou kunnen kennen. Dus leg ik hem uit dat ik in een plaatselijk bandje speel dat tegenwoordig tamelijk succesvol is en ook wel eens op televisie komt. Maar hij had nog nooit van Elbow gehoord. Bleek dat we nog samen in de klas hadden gezeten (lacht). Zo bekend ben ik dus."

Ik zag jullie op Pinkpop, waar het optreden door een technische storing even werd stilgelegd. En prompt ontpopte jij je tot een echte volksmenner die - weliswaar met een ik-kan-niet-geloven-dat-ik-dit-echt-ga-doen-uitdrukking op het gezicht - de jongens en meisjes in het publiek tegen elkaar uitspeelde voor zo'n typisch vraag-antwoordspelletje. De rest van de band plooide zowat dubbel op dat moment.

Garvey: "Dat was een noodgeval. Bedankt om me daar nog even aan te herinneren, trouwens (lacht). Het heeft me jaren gekost om te beseffen dat als de mensen je muziek mooi vinden, je letterijk overal mee weg komt. In het begin probeerden we het publiek ertoe aan te zetten fan te worden door tussen de songs wat ongein te verkopen. Het gevolg was dat geen enkele grap van de grond kwam. Het kon niemand wat schelen wat ik zei omdat onze songs niet deugden. Maar als je mooie nummers maakt, vergeven ze je alles."

Turner: "Ik las net een interview met Alex Turner van Arctic Monkeys. Het had hem jaren gekost om als frontman te groeien, en in eerste instantie stond hij altijd heel schuchter op het podium. Maar nu geniet hij ervan om de frontman te zijn en met het publiek te communiceren. En hij geneert zich er niet meer voor om het publiek te laten meeklappen. Ik denk dat zijn verhaal op dat vlak ook een beetje het onze is."

De tijdens Rock Werchter opgenomen liveversie van 'Lippy Kids' is zowat de meest onvoorspelbare hit van het jaar geworden, wegens lang en traag en nauwelijks een refrein. Wist je op het podium al dat er magie in de lucht hing?

Garvey: "Bij sommige nummers is het heel makkelijk om jezelf erin te verliezen. 'Lippy Kids' behoort bovendien tot onze meest persoonlijke nummers. Als ik de luisteraar adviseer om, zoals ik daar zing, zijn eigen raket te bouwen, is dat eigenlijk mijn manier om duidelijk te maken dat je altijd je dromen moet volgen. En dat je er zo lang als mogelijk aan vast moet houden. Het succes van Elbow is het levende bewijs dat het loont om niet op te geven."

Vandaag krijgen bands nog nauwelijks de tijd om zich te ontwikkelen. Wie vandaag een platencontract tekent, moet er haast meteen staan. Elbow is, net als The National, een uitzondering op de regel.

Turner: "Dat is waar. Vroeger - kijk naar U2 en R.E.M. - hoefden bands niet meteen te renderen, konden ze rustig aan een eigen geluid bouwen en ondertussen wat podiumervaring opdoen. Ik ben blij dat het voor ons ook zo gelopen is. Ik vind dat 'Lippy Kids' trouwens heel dicht aanleunt bij R.E.M.

"Het is zonde dat bands die dergelijke songs schrijven vaak niet de kans krijgen om door te groeien naar een breed publiek, omdat lange, trage nummers zelden op de radio worden gedraaid. Het is geen vanzelfsprekende single, geen voor de hand liggende hit. En het klimaat wordt er zeker niet beter op. Als Radiohead vandaag 'Paranoid Android' zou uitbrengen, dan zou het nummer door geen enkele zender meer worden opgepikt, wegens te moeilijk en te anders. Terwijl het een van de beste singles aller tijden is."

Even terugblikken op 2011, met als grootste dieptepunt de dood van Amy Winehouse. Hadden jullie dat zien aankomen?

Garvey: "Niet meer of minder dan iedereen. Maar dat maakt haar dood er niet minder treurig om. Ik heb haar twee keer te gast gehad in mijn programma op Radio 6, en ik vond haar een schattig meisje dat erg hard werkte. De man die veertien jaar lang haar manager was, is toevallig een goede vriend van me, en die blijft ontroostbaar. Ik zag hem onlangs en hij voelde zich alsof hij zijn eigen dochter verloren had. Ik kon mijn eigen hart horen breken, toen.

"Maar wat ik nog erger vind, is al die onzin over de zogenaamde Club 27. Als ik iemand daarover uit zijn nek hoor lullen, heb ik zin om zijn keel dicht te knijpen. Amy is geen publiek bezit waarmee je kunt jongleren. Dat is iemands dochter, iemands lief. Dat je iemand op zo'n leeftijd moet verliezen, is dieptriest. Luister naar 'Back to Black', en je hoort dat iemand haar hart in kleine stukjes heeft gescheurd. Ze keert echt haar ziel binnenstebuiten in die songs.

"(op dreef) De Britse tabloids moesten zich schamen omdat ze dat meisje mee om zeep hebben geholpen, maar ik durf te wedden dat niet één journalist zich mee verantwoordelijk voelt voor jaar dood. Dat geen enkele fotograaf die haar koste wat het kost wilde betrappen terwijl ze om vier uur 's nachts over straat waggelde om dope te scoren zich nu afvraagt of dat nu écht getoond moest worden. Terwijl: ze hebben er allemaal een hand in gehad."

Nog iets: de split van R.E.M. De band doet wat geen enkele grote rockgroep ooit heeft voorgedaan: als goede vrienden uit elkaar gaan.

Garvey: "Ik werd er niet vrolijk van toen ik hoorde dat ze gestopt waren, maar tegelijk verraste het me ook niet echt. Het is waar dat ze artistiek nooit meer het niveau van Green, Out of Time en Automatic for the People konden halen, maar het bleef wel een geweldige liveband. En dat ze autonoom beslist hebben om de band te ontbinden zonder elkaar in de haren te zitten, vind ik wel enorm cool. Dat is du jamais vu. Van de meeste groepen besef je niet eens dat ze uit elkaar gaan. Die brengen gewoon vijf jaar geen plaat meer uit en dan zijn ze sowieso vergeten. Als Elbow ooit stopt, zal het zijn omdat we onze houdbaarheidsdatum bereikt hebben. Maar ik durf te denken dat we los van de muziek altijd een hecht vriendenclubje zullen blijven."

Turner: "Ik kan me niet eens voorstellen dat we ooit ruzie zouden maken. We zijn al sinds onze kindertijd heel close met elkaar, allemaal. En ik kan de meningsverschillen op één hand tellen."

Denk je dat je het zelf zou merken als Elbow minderwaardige platen zou beginnen te maken?

Garvey: "Ik vrees ervoor. Twintig jaar geleden, toen we echt nog een kutgroep waren, waanden we ons ook al de beste band ter wereld. Dat stemt dus tot nadenken. Weet je wat ik echt mooi zou vinden? Dat Elbow mettertijd zou uitgroeien tot een soort familiebedrijfje, waar onze kinderen het kunnen overnemen. Zodat wij op onze oude dag rustig van een biertje kunnen genieten. Ik bedoel maar: als INXS Michael Hutchence kan vervangen, en Queen nog altijd op tournee gaat zonder Freddie Mercury, zal het publiek er ook niet om treuren als plotseling iemand anders onze nummers zingt. Desnoods gaan ze via een televisieprogramma naar een vervanger zoeken."

De meeste muzikanten die plotseling succes hebben, schaffen zich bij wijze van eerste exces een jacht aan, of een villa in het zuiden van Frankrijk. Ik vond het wel passen dat jullie in plaats daarvan een eigen bier lanceren.

Garvey: "Goed, hè. Het is een hele goede Britse ale, die inmiddels zeer lovend werd beschreven door Benjamin Franklin, een zeer gerespecteerd kenner ter zake. In principe moet je er twintig na elkaar kunnen drinken voor je dronken wordt. Ik schat trouwens dat dat ongeveer ons gemiddelde verbruik is op een dag. Uit noodzaak. Een van ons zal vroeg of laat wel een levercirrose krijgen, maar het is gewoon plezierig om te drinken op tournee. Ik kan me de laatste keer niet meer herinneren dat we nuchter op een podium hebben gestaan."

Nog een hoogtepunt: Peter Gabriel, een van jullie helden, heeft onlangs 'Mirrorball' gecoverd. Verrast?

Garvey: "Ja, omdat ik het pas vernam toen de opnamen al achter de rug waren. Ik ben dit jaar naar Gabriel gaan kijken in Londen toen hij daar met een honderdkoppig orkest optrad. Een toen ze ons nummer speelden, was ik tot tranen toe bewogen. Ik ben van kindsbeen af een enorme fan, en het is een beetje surrealistisch dat we inmiddels vrienden zijn geworden."

Turner: "Onlangs zaten we in New York toevallig in hetzelfde restaurant als Thom Yorke. Radiohead is een van onze favoriete bands, en uiteraard durfden we hem niet aan te spreken. Maar hij stapte verdorie spontaan op onze tafel af om te zeggen dat hij ons erg goed vindt. We waren sprakeloos. Het is een misvatting dat je stopt een muziekfan te zijn als je eenmaal zelf in een band zit."

Garvey: "Dat is waar. Ik raak nog elke keer de kluts kwijt als ik PJ Harvey tegenkom. En dan moet ik flink mijn best doen om me enigszins normaal te gedragen. Ik ben echt haar grootste fan. Alleen: dat kan ik haar moeilijk met zoveel woorden zeggen."

Geen nood: dat heb ik een paar maanden geleden in jouw plaats gedaan.

Garvey: "(kijkt paniekerig) Echt? En wat zei ze?"

Ze vond je een schatje.

Garvey: "Man, ik ga zo goed slapen vannacht! Onlangs zag ik haar terug bij de uitreiking van de Mercury Prize, waar ze als winnares naar huis ging, uiteraard. Ik vroeg haar hoe het komt dat ik altijd maar ouder word terwijl zij er altijd even fantastisch blijft uitzien. Ik schaamde me dood achteraf omdat ik dat er zomaar had uitgeflapt."

Nog even terugblikken: wat is jullie plaat van het jaar?

Turner: "Het debuut van Anna Calvi. Dat draai ik voortdurend in de auto. Geweldige stem, goeie teksten, en live staat ze er. We hebben afgelopen zomer een paar keer op hetzelfde festival gestaan, en ik vond het ongelofelijk dat ze met zo'n kleine band zo veel lawaai kon maken."

Garvey: "Ik ga voor A Creature I Don't Know van Laura Marling. Ik heb haar onlangs geïnterviewd tijdens mijn radioshow, en ze weet dat ik een bewonderaar ben. Dat meisje heeft het allemaal: ze is pas tweeëntwintig, ziet er geweldig uit, zingt alsof de hemel bestaat, en op die nieuwe plaat heeft ze niet alleen nieuwe plekken in haar stem gevonden, maar ook in haar ziel. Ik kan je in primeur trouwens vertellen dat we samen iets gaan opnemen. Na ons gesprek zijn we samen de pub in gedoken, en daar kwam ze toevallig een vriendin tegen. Weet je hoe ze me voorstelde? 'Dit is Guy. Hij richtte zijn band op in het jaar dat ik geboren werd.' Een weinig subtiele manier om te zeggen dat ik een geweldig oude zak was. Maar goed: ik vergeef haar alles."

Nog één ding: de optredens in Vorst Nationaal en de Lotto Arena worden getaped met het oog op een live-cd. Waarom net hier?

Garvey: "Ah, daar was ik me niet eens van bewust."

Turner: "Oei, ik ook niet."

Garvey: "(na wat over en weer gepraat) Bijna vergeten! Zo zie je meteen hoe intens we ons daarmee hebben beziggehouden. (met een vette knipoog) In landen die ons na aan het hart liggen brengen we een speciale versie van onze laatste plaat uit, met als extra een tweede cd met liveopnamen. Leuk voor de mensen die erbij waren. We hebben het altijd al leuk gevonden om het publiek zoveel mogelijk te betrekken bij wat we doen. Op Cast of Thousands zingt de hele mensenmassa van Glastonbury mee. In de meeste Europese landen spelen we nog steeds in clubs, maar België, Nederland en Groot-Brittannië hebben ons echt in de armen gesloten. Dat zijn onze beste landen, dus het leek ons vanzelfsprekend om daar iets extra's voor te doen."

De Belgische editie van Built a Rocket Boys! is uit bij Universal.

Elbow maakt plaat van 2011

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234