Zaterdag 24/07/2021

We gaan naar de kloten

'O tempora! O mores!', zeiden de Romeinen. Het Westen is uitgebloeid en 'Der Untergang des Abendlandes' nabij, zei Oswald Spengler. Om kort te gaan: we gaan naar de kloten. Het hellende vlak, het is bekend. We zitten erop en we glijden eraf. De kennis van het verleden, zo wil een kersvers rapport uit Groot-Brittannië ons beleren, neemt "absurde en deprimerende proporties" aan. Wij zouden in dit Hollywood- annex computergametijdperk nauwelijks nog fictie van realiteit kunnen onderscheiden. Koning Arthur - u weet wel: Sean Connery - wordt aangevinkt als een historische figuur en Adolf Hitler als een fictieve. De tijden! De zeden! Nog even, zo suggereert de studie, en we gaan met zijn allen met het vergrootglas in de hand speuren naar Tolkiens Midden-Aarde. Wie draagt schuld voor al die onwetendheid? De geschiedenisleraar! Die op zijn beurt de schuld op zijn leerlingen afschuift ('Ze weten niks meer, meneer'). Ja, de jongeren durven te schrijven, wanneer ze hun leerkracht over '14-'18 horen spreken: Wereldoorlog I: 1418. Neen, het is niet goed dat jongeren het verschil tussen Adolf Hitler en een acteur niet kennen. De geschiedenisleraar zal aanvankelijk groen lachen bij dergelijk geblunder, maar best ook beseffen hoe ver weg de beide Wereldoorlogen achter ons liggen. Een vijftienjarige is in 1989 geboren, 75 jaar na de uitbraak van de Eerste en 49 na de Tweede Wereldoorlog. 75 jaar, dat is dezelfde afstand tussen de Frans-Duitse Oorlog anno 1870 en iemand die in 1945 werd geboren.

Vijftienjarigen hebben het niet meegemaakt. Ze hebben geen ouders en stilaan ook geen grootouders meer die avonden vullen met verhalen over schuilen voor vallende bommen. Vandaag zijn het film- en televisieschermen die de verhalen vertellen, ook over bommen en schieten en vechten. In het nieuws en in reportages zijn die verhalen echt, in de film zijn ze (meestal) verzonnen. Dat jongelui het niet altijd even makkelijk hebben om uit pakweg 57 kanalen werkelijkheid van fictie te onderscheiden, is niet meer dan normaal.

Volgens de cultuurpessimisten gaat het al eeuwenlang de foute kant uit met de wereld, meer bepaald het geschiedenisonderricht. Volgens mij niet. Het is aan ons volwassenen om kinderen en leerlingen wegwijs te maken in de toevloed van beelden. Hen leren dat als Arnold Schwarzenegger op het scherm verschijnt, je hoogstwaarschijnlijk naar entertainment kijkt.

Ward Daenen

Redacteur cultuur

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234