Zondag 24/10/2021

'We gaan geen opera van Mozart brengen in Bornem'

muziektheater

guy coolen over de tiende verjaardag van muziektheater transparant

'In 1994 ging Muziektheater Transparant van start met zijn eerste nieuwe productie. Muziektheater Transparant werd geboren uit de reeds bestaande Kameropera Transparant, opgericht in 1987, die op haar beurt voortkomt uit de Vlaamse Kameropera, een instituut met een nog langere geschiedenis.' Zo staat het op de website van Muziektheater Transparant en daarom wordt er gevierd. Maar algemeen en artistiek directeur Guy Coolen heeft niet veel zin in een gesprek over de historiek van zijn muziektheaterhuis. Hij wil vooral vooruitkijken.

Brussel

Van onze medewerker

Stephan Moens

'Toen ik Kameropera Transparant overnam, bestond die niet meer of amper. De eerste jaren moesten we rondkomen met een subsidie van één tot twee miljoen frank (25.000 tot 50.000 euro)." Coolen is meer met de toekomst bezig. Hij is net terug van een seminarie over nieuwe operahuizen van Opera Europa, de vereniging van Europese opera-intendanten.

"Ik ben lid geworden op vraag van Nicholas Payne, de voormalige intendant van Covent Garden, en van Bernard Foccroulle. Ginds zei Payne me dat van al wat hij op de vergadering gezien en gehoord had, Transparant hem het meest interesseerde. Ook Foccroulle deed een oproep voor samenwerking met kleinere huizen als het onze. Hij zag dat als de enige toekomst voor de opera. Het doet goed dat te horen, het zou tien jaar geleden niet gekund hebben. Maar het dwingt ons wel na te denken over onze functie. Tegen 2006 worden er in Europa zes nieuwe operahuizen geopend. Die hebben allemaal ook een kleine zaal, waar nieuw en veeleer experimenteel werk kan plaatsvinden. Ik zie samenwerking met grotere huizen ook wel zitten. Omdat wij andere dingen brengen dan zij, kunnen wij ook een rol spelen in de vernieuwing en verruiming van hun publiek."

Leidt vernieuwing van het repertoire of van de aanpak dan noodzakelijk tot vernieuwing van het publiek?

"Volgens mij is zo'n samenwerking een win-winsituatie. Wij krijgen meer naambekendheid; zij een nieuw en jonger publiek. Ik denk overigens dat het interessanter is om daarvoor samen te gaan zitten met verschillende huizen. Anderzijds moeten wij ook onze eigenheid bewaren. Men heeft van sommige van onze producties gezegd dat ze niet helemaal perfect waren en ik ben me daar ook van bewust. Maar wij moeten zulke risico's nemen. Grote operahuizen kunnen dat veel minder. Neem bijvoorbeeld Triumph of Spirit over Matter van Wim Henderickx. Dat is gemengd onthaald maar inmiddels staat regisseur Johan Simons, die aanvankelijk weigerachtig stond tegenover opera, wel in Parijs. En nog altijd vraagt hij aan ons om zijn operaproducties te begeleiden, omdat onze manier van werken nauwer aansluit bij de zijne dan die van een groot huis. Iets soortgelijks is het geval met Gerardjan Rijnders, die bij ons met Antigona van Traetta zijn eerste opera heeft geregisseerd."

Moet Transparant dan evolueren naar een soort 'experimentenbühne'?

"Ja en nee, dat is maar één van onze functies. Eén zo'n project per jaar volstaat. Ik geef een voorbeeld: aan Caroline Petrick, die voor ons in samenwerking met de Munt Weisse Rose van Udo Zimmermann heeft gedaan, heb ik Jakob Lenz van Wolfgang Rihm aangeboden. Daarnaast wil ik ook een circuit uitbouwen met vaste speelplekken, bijvoorbeeld met een aantal culturele centra maar ook in het buitenland."

Er is nochtans de laatste jaren in de culturele centra, zowel hier als in Nederland, een tendens om eerder commerciële operaproducties uit het Oostblok in te huren dan de eigen productiehuizen, die zogezegd 'moeilijker' stukken brengen, een kans te geven.

"In Nederland klaart die situatie zich uit. Tien grote stadsschouwburgen hebben zich daar verenigd in een convenant voor muziektheater en opera en hebben daar een aparte subsidie voor gevraagd en gekregen. Zij maken eigen producties en zoeken naar een ander publiek. Wij kunnen daar misschien aan de bak komen omdat we avontuurlijker zijn dan de Nederlandse aanbieders, zoals de Reisopera of Opera Zuid. Wij doen dus voorstellen. Maar ook hier zijn er gesprekken aan de gang met een achttal kunsten- en culturele centra. We zijn er nog niet uit maar ik ben ervan overtuigd dat een toegankelijke productie zoals onze Enoch Arden, zeker doordat ze ook een topacteur (Dirk Roofthooft, SM) brengt, voor zo'n circuit geschikt is, net als onze jongerenproducties. Maar we gaan geen opera van Mozart brengen in Bornem, dat niet."

Is publieksverruiming voor u dan geen doel? "Ik wil dat de mensen ons kennen, en met al die samenwerkingen weten de mensen vaak niet eens dat wij er ook bij zijn. En ik wil wel een breed publiek, ja. Er zijn al genoeg aanbieders met een klein publiek. Daarvoor zijn die samenwerkingen dan vaak weer wel goed: wij kunnen aan bepaalde partners een nieuw publiek geven. Dat is ook een neveneffect van onze jongerenwerking: naar die producties komen ook de ouders kijken, en misschien komen die later wel eens naar een andere voorstelling. Van het publiek voor Drift is 10 à 15 procent naar andere voorstellingen komen kijken. Dat zijn zeshonderd potentiële nieuwe toeschouwers. Bij ons is zestig procent van het publiek jonger dan dertig, bij de Munt is maar ongeveer tien procent jonger dan veertig! Ik geloof dus dat er een toekomst is voor ons, met een ruim publiek."

U hebt wel geen eigen huis.

"Een groot huis willen we ook niet. Maar een kleine speelplek in Antwerpen, die ook als repetitieruimte zou kunnen dienen en die ons wat meer zichtbaarheid zou geven, die zouden we wel willen. De stad zou ons daarbij mogen helpen."

Transparant lijkt goede relaties te hebben in het buitenland.

"Dat willen we zelfs verder uitbouwen. We plukken nu de vruchten van het gedane werk. Sommige van onze producties, zoals Men in Tribulation van Eric Sleichim met Bl!ndman, dat we samen met het KunstenFESTIVALdesArts en het Holland Festival maken, worden in het buitenland - Barcelona, Melbourne, Parijs - blind geboekt. Ook jongerenproducties lopen goed in het buitenland. Dat is een apart circuit. Een niet-talige voorstelling als Radio Ping Pong gaat naar Lissabon, New York en Japan.

"Ook ons Institute for Living Voice (ILV) is een bij uitstek internationaal project. Dat is gestart als een workshop maar is nu veel meer een experimenteerruimte geworden, een broeiplaats. We kunnen de vraag van festivals naar het ILV bijna niet meer bijhouden. Er is zelfs al een wachtlijst: Berlijn, Buenos Aires, New York. Zowel op het Holland Festival als in Melbourne staat dit jaar de stem centraal. Wij organiseren daar dus een soort ILV-sessie, waar we een aantal mensen van hier kunnen mee naar toe nemen maar waar we ook samenwerken met grote namen die ginds aanwezig zijn, in Melbourne bijvoorbeeld de bariton Simon Keenlyside (die kort geleden in de Munt Don Giovanni zong, SM).

"Uit ILV zijn ook nieuwe projecten voortgekomen, een samenwerking met Fabrica in Italië bijvoorbeeld. Die internationale waardering verwondert mij bijna. Misschien moet we dat allemaal in de toekomst weer dichter naar ons toetrekken."

'Gevaar voor commercialisering? Misschien moeten we ook naar de mogelijkheden kijken'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234