Vrijdag 02/12/2022

Wanhoopskreten

"We gaan alles kapot slaan. Er zit gewoon niets anders meer op"

Stakend personeel voor de gevangenis van Doornik. Binnen wordt de situatie stilaan onhoudbaar voor de gedetineerden. Beeld BELGA
Stakend personeel voor de gevangenis van Doornik. Binnen wordt de situatie stilaan onhoudbaar voor de gedetineerden.Beeld BELGA

'We gaan alles moeten kapot slaan en in brand steken wat we kunnen. Er zit gewoon niets anders meer op.' Vanuit de Brusselse en Waalse gevangenissen klinken de wanhoopskreten na dag tien van de cipiersstaking zonder meer luguber. In de gevangenissen van Jamioulx en Doornik vlogen de eerste matrassen al in brand.

Douglas De Coninck

Céline Schoefs is al een dag of vier in hongerstaking tegen de staking. Ze heeft postgevat voor de poort van de gevangenis van Doornik, waar ze is vergezeld van enkele andere vrouwen van wie het vriendje binnen zit. Vanop een muurtje kunnen ze wat heen en weer roepen. Enkele meters verderop somt CSC-vakbondsman Guillaume Olivier nog eens de eisen op: "Volgens het kader moeten er 150 cipiers zijn. Momenteel zijn er 136."

Céline volgde het voorbeeld van de Luikse Josiane, wiens zoon opgesloten zit in de gevangenis van Lantin. De moeder zegt al een week niks meer te hebben gegeten. Céline heeft begrip voor de stakers, maar niet voor de situatie die nu is ontstaan. "Het is niet de regering die wordt gegijzeld, het zijn de gedetineerden."

Explosief

De actie is een uitloper van de 24 urenstaking bij federale ambtenaren van vorige week dinsdag. Justitieminister Koen Geens beloofde de vakbonden woensdag nog bevriezing van de besparingen en 350 aanwervingen. Volgens hem berust het bij de bonden levende idee dat de personeelskaders in de gevangenissen worden teruggebracht tot 90 procent op een misverstand. "Het plan voorziet een flexibeler inzetten van personeel", zegt zijn woordvoerster. In de Vlaamse gevangenissen keerde de rust terug, in Brussel en Wallonië niet.

In de gevangenis van Vorst was de staking gisteren aan dag 10 toe. De malaise zit daar duidelijk veel dieper. Het gebouw dateert van 1910.

"Aan grote delen ervan is sindsdien niets gerenoveerd of aangepast", zegt de Brusselse advocaat Denis Bosquet, die ook voorzitter is van het begeleidingscomité. "Het punt is bereikt waarop de toestand niet alleen volstrekt onleefbaar is voor wie er opgesloten zit, maar ook voor wie er werkt. Als de cipier 's ochtends zijn ijskastje opent, stoot hij op een kakkerlak ter grootte van zijn duim. In vleugels A en B zitten honderd gedetineerden op een afdeling waar niet eens stromend water is. Geen lavabo, geen toilet. We zijn 2016 en die mensen plassen en schijten in emmers die daar nu staan te stinken. Ik heb begrip voor de stakers. Er is een aspect loon, natuurlijk, maar er is ook een aspect gevaar voor eigen leven. De elektriciteit is in strijd met de norm. Ondanks het feit dat in december vleugel D gesloten werd, is de waterfactuur omhoog gegaan. Hoe dat komt? Overal zijn er lekken. Deze gevangenis staat letterlijk op instorten."

De Vorstse burgemeester Marc-Jean Ghyssels (PS) dreigt ermee het gebouw onbewoonbaar te laten verklaren, maar geen mens kan zeggen waar de 400 gedetineerden dan naartoe moeten.

Eén prakje per dag

Advocaat Alexander Hamels dagvaardde woensdag de Belgische staat en kon gisteren heel even de gevangenis van Vorst in. "Ik ben nog altijd niet goed van de stank", zegt hij. "Mijn cliënt leeft met twee anderen in een cel van negen vierkante meter die is bedoeld voor één persoon. Hij heeft de nacht doorgebracht op een matras vol luizen op de grond. De hele nacht door wordt er gegild, ook al is er niemand. Over de gevangenis van Vorst regent het al jaren negatieve rapporten van de Verenigde Naties, Amnesty International, de Raad van Europa... Het is een schande."

De gedetineerden in Vorst krijgen nu één keer per dag wat te eten in plaats van de normale drie keer. Een prakje met wat wortelen dat al improviserend wordt bereid door de directeur en enkele vrijwilligers die het niet meer kunnen aanzien.

"Mensen zitten daar al een week 24 uur per dag in hun cel", zegt Hamels. "Mijn cliënt heeft al twaalf dagen niet meer kunnen douchen. Bij een spoorstaking krijg je na één dag een debat over minimale dienstverlening. Als het over gevangenissen gaat en de basiswaarborgen voor een menselijk bestaan, interesseert het niemand."

Niets te verliezen

In Luik werd de Belgische staat woensdag na een procedure met eenzijdig verzoekschrift veroordeeld tot het betalen van 300 euro aan een groep van 26 gedetineerden in Lantin, Hoei en Paifve. De veroordeling kan nog worden aangevochten, maar lijkt de situatie verder te verhitten. Zowel in Doornik als in Jamioulx staken gedetineerden woensdagavond matrassen in brand.

Aan de telefoon vanuit de gevangenis van Namen verhaalt een oudere gedetineerde hoe ook daar de toestand verslechtert, zeker nadat een zegsman van de Waalse vakbond CGSP heeft aangekondigd dat de staking zeker nog doorgaat tot maandag. Ook bellen kan sinds de staking in principe niet meer, maar in veel gevangenissen wordt dat verholpen met een handeltje in gsm-componenten: "Wij krijgen één kommetje ravioli per dag. Bezoek is niet mogelijk, wandelen is niet mogelijk. Medicatie wordt amper nog verdeeld. We stevenen af op een situatie als in de oude Luikse gevangenis van Saint-Léonard, eind jaren zeventig, en Andenne, een jaar of tien geleden. Wij hebben niets meer te verliezen. We gaan alles kapot moeten slaan en in brand steken wat we kunnen. Het is de enige manier om nog gehoord te worden. In Saint-Léonard hebben gedetineerden destijds alles vernield: het sanitair, de deuren, de radiatoren. Tot er niets anders opzat dan een groep over te plaatsen naar een andere instelling."

Een eerst voor maandag voorzien nieuw overlegronde werd gisteravond verplaatst naar deze ochtend. "Naast federale en lokale politie zijn ook civiele bescherming en het Rode Kruis ingezet voor de beveiliging", zegt het kabinet-Geens. De regering besliste in 2008 al om de gevangenis van Vorst te sluiten, maar de bouw van een nieuw complex in Haren zal drie jaar duren, en de eerste steen moet nog worden gelegd. "Het is nog steeds de bedoeling om Vorst te sluiten", zegt het kabinet. "We zijn ons bewust van de toestand daar."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234