Maandag 24/01/2022

'We diepen de euforie uit'

Zij doet dans, hij de klank. Samen vormen Lisbeth Gruwez en Maarten van Cauwenberghe Voetvolk. Met AH/HA maakte de artistieke siamese tweeling hun eerste voorstelling voor een grote bezetting. 'We werken aan elk stuk samen vanaf minuut één.'

AH/HA is een verbijsterende ervaring. Vijf rare types, in armetierige, schreeuwerige outfits, staan wel twintig minuten te shaken op een dreigende soundscape. Tot ze naar elkaar toe drijven en plots notie van elkaar, en vooral van het publiek, nemen. Kwajongensachtig grijnzen ze de kijkers aan en doen hen opschrikken met plots geblaf en getier. Daarna zijn ze weer met elkaar bezig. Ze leiden elkaar naar een extatische dans in slow motion. Diepe droefenis en uitzinnig lachen wisselen elkaar zomaar af, tot ze afscheid nemen met Lionel Richies 'Hello'. Richies beroemde zin 'I've been alone with you in my mind' past inderdaad precies bij deze vijf gekwetste zielen die elkaar vonden in een lach en een traan.

AH/HA is het voorlopige eindpunt van de lange zoektocht van Voetvolk naar een eigen taal. Die begon in 2006 met Forever Overhead, over een stewardess die een val uit een vliegtuig overleefde. Artistiek was het stuk geen onverdeeld succes, maar dat Gruwez een podiumbeest hors catégorie was ontging niemand.

Gruwez: "Ik zocht naar een geconcentreerde danstaal. Maar een beweging moet voor mij ook iets betekenen. Daarom bracht ik een verhaallijn binnen, maar echt goed werkte dat niet. Ons tweede stuk, Birth of Prey, was abstracter, maar had ook weer zo'n 'verhaal', deze keer over machtsrelaties. In mijn lijf streden de meester en de slaaf, de beul en zijn slachtoffer om de overhand. Maarten zette dat samen met Dave Schroyen (Evil Superstars en Millionaire) zwaar in de verf."

Van Cauwenberghe: "We creëerden een 'wall of sound' rond de beweging. Het was er een beetje over. We hadden toen nog het idee dat het vooral 'veel' moest zijn. Alsof we wilden tonen hoe Lisbeth zich een uur lang zo moe mogelijk kon maken. Ik dacht toen ook meer in volwaardige nummers. Nu zie ik muziek meer als een middel om de dans te laten oplichten."

Nederland viel als een blok voor jullie werk, maar HeroNeroZero (2010), met Rob Fordeyn, kon de verwachtingen niet inlossen. Is de echte klik er met Bart Meuleman als dramaturg of coach gekomen?

Gruwez: "Bart zou dat woord niet gebruiken. Maar ja, dat is zo. We hadden nog steeds geen duidelijk eigen stempel. We hebben allebei school gelopen bij Jan Fabre. Ik denk dat we zijn wereld en methode nog aan het uitzweten waren. Maar ik wist wel dat ik naar een heel geconcentreerde danstaal toe wilde."

Van Cauwenberghe: "Bart was al vaak komen kijken naar ons. We hebben vaak dezelfde kijk op dingen. Zijn donkerheid, maar ook zijn eenvoud liggen ons. Hij vindt dat dingen duidelijk leesbaar moeten zijn, zonder al te veel verpakking."

Gruwez: "Hij komt maar af en toe, maar kijkt heel secuur. Hij zegt zonder omwegen wat hij rommel vindt, maar vist er ook de twee waardevolle seconden uit die we zelf niet zagen. Wij hebben die afstand niet. We zijn altijd, vanaf minuut één; samen bezig. Maarten maakt muziek of draait plaatjes terwijl ik aan het rommelen ben. Zo groeit een voorstelling. Iemand als Bart haalt daar dan de essentie uit."

It's going to get worse and worse and worse, my friend was de uitkomst van de eerste samenwerking met Meuleman. Een onvergetelijke ervaring. Gruwez evolueert er van een zachtaardig wezen naar een razende predikant en eindigt met eindeloze extatische sprongen.

Gruwez: "Ik stond aanvankelijk al in het begin te springen en te schudden. Ik wou weer te veel doen. Bart toonde dat het meer loont om bewegingen uit elkaar te halen, om langzaam op te bouwen, in drie of vier grote scènes. 'Ik moet je eerst zien voordat je opgaat in de bewegingen', zei hij. We gaven de bewegingen dus meer ruimte. Zo werd ook de dans juister, met accenten op de goede plaats."

It's going... sloeg in als een bom. Mensen zagen van alles en nog wat in de delirante woordenvloed van de score en de extatische herhaling van de bewegingen. Waar ging het jullie om?

Gruwez: "Extase is het basisthema. Hoe komt het dat mensen zich zo kunnen laten gaan als ze luisteren naar een spreker die aan het razen gaat? Dat heeft toch meer met zijn lichaam en zijn intonatie dan met de inhoud van zijn woorden te maken? Denk maar aan Hitler, of aan predikant Jimmy Swaggart van wie we de woorden in een loop laten horen."

Van Cauwenberghe: "Het werd buiten onze wil om een politiek stuk. In Hongarije, waar net de rechtse regering aan de macht was, lazen mensen echt een manifest in dat stuk. Maar dat zijn vooral hun projecties. Die ervaring heeft ons wel in staat gesteld om met AH/HA een stap verder te gaan."

Gruwez: "Op het einde van It's going... belichaam ik de overdracht tussen een spreker en zijn gehoor door op en neer te springen. Die euforie wilde ik verder uitdiepen. Zo kwam ik bij lachen uit. Lachen ontstaat als een contractie van het middenrif. Daar hebben we met de dansers eerst op gewerkt."

Van Cauwenberghe: "Het ging al snel niet alleen maar om lachen. Dat was bijna een excuus om een groepsdynamiek te laten ontstaan. Bart had dat meteen door. Hij citeerde de dichtbundel We zagen ons in een kleine groep mensen veranderen van Tonnus Oosterhof uit 1956. De nagel op de kop."

Gruwez: "Je ziet vijf mensen die zonder uitzondering een heel bewogen leven hadden. Ze kenden elkaar van haar noch pluimen maar zijn ondertussen vrienden voor het leven. Dat merk je ook. De bewegingstaal heeft ons samengebracht. We hebben onszelf daar alle tijd toe gegeven. Elke beweging die ze maken heeft een reden en draagt een gedachte. We praten alle vijf constant tegen onszelf. Dat ontroert het publiek. Het zijn echte mensen die je zou willen kennen. Maar net als de titel AH/HA is het stuk ook een spiegel van je eigen emoties als kijker."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234