Zaterdag 25/06/2022

NieuwsGroot-Brittannië

‘We dachten dat de discussie voorbij was. Niet dus’: in het VK staat omstreden schaliegas weer op de agenda

Modeontwerper Vivienne Westwood doet mee aan een demonstratie tegen fracking voor de locatie van exploratiebedrijf Cuadrilla in Preston, oktober 2018. Beeld Getty Images
Modeontwerper Vivienne Westwood doet mee aan een demonstratie tegen fracking voor de locatie van exploratiebedrijf Cuadrilla in Preston, oktober 2018.Beeld Getty Images

Met de geopolitieke wind mee pleit een invloedrijke groep Conservatieven in Groot-Brittannië voor het hervatten van fracken, het boren naar schaliegas waar na een aardbeving een moratorium op kwam. Moeten de activisten in wingebied Lancashire weer aan de bak?

Patrick van IJzendoorn

“Dit is de befaamde blauwe streep. Wie hier overheen stapte, werd gearresteerd.” Claire Stephenson wijst op het asfalt van de afrit die leidt naar het weiland nabij Blackpool waar jarenlang is gedrild voor schaliegas. Op het hek hangt nog een gerechtelijke uitspraak, voor de rest is er weinig meer te zien van de protesten die hier hebben plaatsgevonden. “We dachten dat de discussie voorbij was”, zegt de 43-jarige activist van Frack Free Lancashire. “Dat blijkt niet zo te zijn.”

In Groot-Brittannië is schaliegas weer ter sprake gekomen. Die brandstof is omstreden omdat het gas diep onder de grond vast zit in gesteente. Het wordt gewonnen door het steen met water, zand en chemicaliën te breken. Tegenstanders hekelen dit fracken omdat het vervuilend is en de omslag naar duurzame energie vertraagt. Activisten als Stephenson hebben met succes geprotesteerd tegen deze vorm van gaswinning. Na een aardbeving van 2,9 op de schaal van Richter in dit deel van Lancashire stelde de regering eind 2019 een moratorium in.

Het is een strijd tegen de klok: op last van de regering moet exploratiebedrijf Cuadrilla de boorputten aan de Preston New Road deze week met cement dichtgooien. Zonde, vindt Caudrilla, want er zit 37,6 biljoen kubieke meter schaliegas onder de grond van het Noord-Engelse graafschap. Daarvan is maar 10 procent nodig om het eiland de komende vijftig jaar warm te houden. Ruim veertig parlementariërs van de Conservatieve regeringspartij pleiten dan ook voor het opheffen van het moratorium.

Zelfvoorzienend

Omdat de gasprijzen explosief stijgen, en omdat ze er belang aan hechten zelfvoorzienend te zijn. Het hervatten van de gasboringen zou bovendien voor enkele duizenden banen in dit oude mijnwerkersgebied zorgen. Hun pleidooi heeft de geopolitieke wind mee sinds de Russische invasie in Oekraïne. 6 procent van de Britse gasimport komt uit Rusland. De Energy and Climate Intelligence Unit, een denktank, heeft berekend dat de Britten dit jaar omgerekend 2,7 miljard euro zullen overmaken aan Vladimir Poetin.

Daarom hebben staatssecretaris van ‘Profiteren van Brexit’, Jacob Rees-Mogg, en voormalig brexit-onderhandelaar David Frost de hoop geuit dat premier Boris Johnson zijn oude liefde voor schaliegas terugvindt. “Als onze economie wil bloeien na brexit”, beweert Frost, “moet de Britse industrie een concurrerende en betrouwbare energiebron hebben.” Bovendien importeert het land nu tegen hoge prijzen schaliegas uit Amerika, wat volgens hem juist leidt tot nog meer emissies.

Claire Stephenson voert actie tegen schaliegas namens Frack Free Lancashire.  Beeld
Claire Stephenson voert actie tegen schaliegas namens Frack Free Lancashire.

Aanvankelijk wilde Cuadrilla boren in het rijkere zuiden van het land, maar na protesten daar had het bedrijf de aandacht verlegd naar het armere noorden. Dat kwam als een schok voor de omwonenden. Rijdend in de buurt van het boorterrein laat activist Stephenson zien waarom. “Kijk, dat is de lagere school van mijn dochters. Ik heb ze destijds van school gehaald.” Dan stopt ze bij een boerderij. “Mijn man is melkboer en hier haalt hij de melk. Maar wat als het grondwater hier vervuild raakt door het fracken?”

De gemeenschap raakte verdeeld, zegt Stephenson. Sommige boeren gaven in ruil voor geld toestemming voor proefboringen, anderen waren fel tegen. Susan Holliday, een gepensioneerde ict-manager die tegenover het boorterrein woont, is een ervaringsdeskundige. “Ik stond in de keuken toen de aarde begon te trillen”, zegt ze. Holliday was nauw betrokken bij de strijd tegen fracking, vooral op juridisch gebied.

De beving in 2019 was een keerpunt, omdat huiseigenaren zich zorgen gingen maken over de prijs van hun woning. Dat raakte conservatief Engeland, reden voor Johnson om de stekker eruit te trekken. Enkele jaren daarvoor was hij nog voorstander van schaliegas en zelfs voornemens om in een buitenwijk van Londen te gaan boren. De Britse regering is nog steeds tegen. “Het Verenigd Koninkrijk is geen Utah”, aldus Zac Goldsmith onlangs, de bewindsman voor internationaal milieubeleid.

Daarmee reageerde deze groen-conservatieve politicus op vergelijkingen met de Verenigde Staten. Daar heeft de massale winning van de experimentele grondstof bijgedragen aan lage energierekeningen. De Amerikanen hebben het voordeel dat schaliegas daar minder diep ligt en dat ze reeds beschikken over een goede infrastructuur voor boringen. Bovendien is er simpelweg meer ruimte.

Druk op Johnson

Om Johnson van gedachten te doen veranderen is binnen de Conservatieve Partij de Net Zero Scrutiny Group opgericht. Die bestaat uit leden van een kleine, libertaire groep die relatief veel invloed op het beleid lijkt te hebben. Leden van deze klimaatsceptische groep vormden eerder de European Research Group, die de brexit teweegbracht, en de Covid Recovery Group, die voor elkaar kreeg dat Johnson eind vorig jaar niet opnieuw een lockdown instelde.

Hoewel het wel vaststaat dat fracken de aarde kan doen beven, wijzen voorstanders van de methode erop dat toenmalig NAVO-topman Anders Rasmussen in 2014 beweerd heeft dat Rusland nepnieuws verspreidt over de gevaren van schaliegaswinning. Het doel zou zijn geweest om Europa afhankelijk te laten blijven van Russisch gas.

“Wat? Al dat bezwaar maken heeft alleen maar tijd en geld gekost”, zegt een verontwaardigde Holliday, wanneer ze hoort over mogelijke Russische inmenging, “de gevaren zijn duidelijk. Kwam die beving uit het niets? Die scheuren in de muren?” Het omstreden boorterrein is hermetisch gesloten. Bij de inrit valt Stephenson iets op: een van de twee gasfakkels is opeens verdwenen. “Misschien heeft Cuadrilla de hoop opgegeven.” Ze waakt voor valse hoop. “Ik rust pas als daar weer koeien grazen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234