Woensdag 21/04/2021

'We betalen een hoge prijs voor het wegtransport'

Vervuiling door vrachtwagens kost België jaarlijks 1,3 miljard euro aan gezondheidskosten. Dat komt neer op 4,2 tot 6,7 eurocent gezondheidsschade per gereden kilometer, afhankelijk van de motor. Dat berekende het Europees Milieuagentschap.

België bengelt achteraan het Europese peloton. In amper negen landen zijn de kosten per gereden kilometer hoger. Voor vrachtwagens lopen de ziektekosten in België op tot 1,3 miljard euro per jaar. Reken daarbij ook de schade aangericht door personenwagens en dan kom je al snel aan een hallucinant bedrag van 2,8 miljard euro.

De verklaring is al even onthutsend. Volgens het Europees Milieuagentschap (EEA) sterven er jaarlijks 350.000 Europeanen vroegtijdig door de uitstoot van fijn stof en stikstof. In Brussel verkort luchtverontreiniging de gemiddelde levensverwachting zelfs met zeven maanden. Voor die berekening verwijst het EEA naar een studie van het gespecialiseerde bureau Aphekom uit 2011. Minder ernstig maar ook problematisch is het ziekteverlet. Europeanen nemen maar liefst drie miljoen extra ziektedagen ten gevolge van de luchtverontreiniging.

"De Europese economie is erg afhankelijk van het wegtransport over lange afstanden. Toch betalen we daar een grote prijs voor: jaren van slechte gezondheid en verloren levens", zegt Jacqueline McGlade, directrice van het Milieuagentschap.

Europeanen hebben vooral te kampen met astma en andere chronische ziektes. Mensen die al aan een ziekte lijden, moeten daar bovendien sterkere medicatie voor slikken. Zowel het aantal ziekenhuisbezoeken als de spoedopnames liggen hoger in gebieden met meer uitstoot door vrachtwagens.

Dat België zo slecht scoort, komt vooral door de dichte bevolkingsgraad. "De gezondheidsgevolgen zijn het grootst voor mensen die in de buurt van drukke verkeersassen wonen", aldus McGlade. Anderzijds heeft België het voordeel dat het niet omringd is door bergen. Dat geldt bijvoorbeeld wel in Zwitserland, waardoor de vervuilde lucht er niet weg kan. Ter illustratie: de gezondheidskost van een Zwitserse vrachtwagen 12 cent per kilometer, in Malta een halve cent.

In België komen de zorgkosten neer op 4,2 tot 6,7 eurocent per gereden kilometer, afhankelijk van de uitstoot van de motor. Over het algemeen geldt: hoe ouder de vrachtwagen, hoe groter de uitstoot. Grote boosdoener is de verdieseling van het Belgische vrachtwagenpark. Vorig jaar maakte de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) nog bekend dat dieseluitlaatgassen kanker veroorzaken. De WHO plaatst diesel in dezelfde dodelijke categorie als asbest, arsenicum en mosterdgas.

Het EEA schat de gezondheidskosten in Europa op 43 tot 46 miljard euro per jaar. Volgens het EEA zouden de Europese lidstaten die kosten moeten doorrekenen via de verkeersbelasting. Sinds 2011 geldt er een Europese richtlijn die dat mogelijk maakt. "Met de opbrengsten kunnen we gezondere transportmethodes en schonere technologieën promoten", aldus McGlade.

In 2016 lanceren de drie gewesten in ons land een kilometerheffing voor vrachtwagens. Eind december keurde de Vlaamse regering de definitieve architectuur van de geplande heffing goed. Vrachtwagens zwaarder dan 3,5 ton zullen een prijs per kilometer moeten betalen. Het tarief is afhankelijk van het tijdstip, het soort weg, het type wagen en het rijgedrag.

"Vreemd genoeg worden er haast alleen infrastructuurkosten doorgerekend. Over vervuiling is nauwelijks sprake, laat staan van geluidsoverlast", zegt Mathias Bienstman van de Bond Beter Leefmilieu (BBL). "Nochtans heeft België er alle belang bij om te investeren in groene technologie. In de Vlaamse steden rijdt het vol met olieverslindende karren uit de jaren '80 en '90, zonder roetfilter", aldus Bienstman.

--

Volgens het Europees Milieuagentschap (EEA) sterven er jaarlijks 350.000 Europeanen vroegtijdig door de uitstoot van fijn stof en stikstof. In Brussel verkort luchtverontreiniging de gemiddelde levensverwachting zelfs met zeven maanden.

De maatschappelijke kost van...

chronische bronchitis: 232.000 euro per geval

een dagje thuiszitten: 101 euro per dag

ziekenhuisopname voor ademhalings- of hartproblemen: 2.450 per keer

het gebruik door van een inhalator: 1,2 per keer

longproblemen: 46 euro per dag

plotselinge dood: 1.198.000 euro per geval

dood na chronische ziekte: 63.550 euro per verloren jaar

dood van een kind: 1.833.000 per geval

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234