Vrijdag 27/01/2023

'We beleven onze kindertijd opnieuw'

Vandaag beleeft Brussel de wereldpremière van The Adventures of Tintin: The Secret of the Unicorn, de langverwachte verfilming van de strip Kuifje en het geheim van de Eenhoorn van Hergé. Met Steven Spielberg en Peter Jackson tekenden twee reuzen van de hedendaagse cinema voor de prestigieuze verfilming. Ze vonden elkaar dankzij een gemeenschappelijke passie: hun liefde voor het werk van een Belgische striptekenaar.

Regisseur Steven Spielberg en de Belgische striptekenaar Hergé hebben elkaar nooit ontmoet, maar spraken elkaar wel aan de telefoon in het begin van de jaren tachtig. Spielberg liet toen weten dat hij de avonturen van Kuifje wilde verfilmen, Hergé meldde hem het blijde nieuws dat de regisseur van Raiders of the Lost Ark wat hem betrof zijn gang kon gaan.

Het heeft heel lang geduurd, maar de verfilming is er uiteindelijk toch gekomen. En het wordt zeker een nieuwe franchise. Dat Steven Spielberg en Peter Jackson (van onder meer The Lord of the Rings) besloten samen te werken, is opmerkelijk. Beiden kunnen schaak spelen met alleen maar hun respectieve Oscars op het bord. Spielberg regisseerde en Jackson produceerde The Secret of the Unicorn. Voor de volgende Tintin-film worden - als Jackson klaar is met zijn dubbele The Hobbit-verfilming - de rollen omgedraaid. Wat daarna gebeurt, dat zien ze dan wel.

Twee monumentale Holywoodego's die toch niet botsen, hoe kan dat? "Eigenlijk heeft Peter onze samenwerking onvrijwillig opgestart, zonder dat hij het zich realiseerde", grapt Steven Spielberg. "Het begon in feite met een grapje van hem. Jaren geleden zocht ik contact met WETA, het bedrijf van Peter in Wellington, met de vraag of zij een digitale versie van Bobby konden maken. Ik wist op dat moment nog niet precies hoe ik de verfilming van de Kuifjealbums zou aanpakken. Als ik het niet als een animatiefilm zou doen, maar wel met acteurs en 'live-action', dan wilde ik wel eens zien hoe de interactie met een geanimeerde versie van Bobby zou verlopen. Voor die test moesten ze bij WETA een acteur gebruiken om samen met zo'n digitale hond in beeld te verschijnen. Toen ik het resultaat toegestuurd kreeg, zag ik plotseling een 'acteur', verkleed als Haddock en met een volle baard, in beeld komen. En die acteur was... Peter Jackson!"

Peter Jackson: "Ik had wat gedronken voor ik voor de camera moest verschijnen, ik was op dat moment dus echt een beetje tipsy."

Spielberg (onverstoorbaar): "Dat was net de bedoeling van die scène! Kortom, Peter begint te waggelen en te brabbelen als Kapitein Haddock. En op de achtergrond kan Bobby de aandacht van de camera niet vast krijgen, want Peter steelt als het ware het beeldkader. Dus begint Bobby allerlei kunstjes te vertonen. Hij springt op en neer, gaat op zijn achterste poten staan om Peter toch maar naar de achtergrond te verwijzen.

"Dat gebeurt allemaal op een soort pier. Op een bepaald moment valt Bobby in het water. Peter ziet dat, verontschuldigt zich en springt op zijn beurt in het water om Bobby te redden. Dat was het einde van de test. Volgens mij kon Peter dus niet écht verbaasd geweest zijn toen ik hem opbelde met de vraag of hij voor dit Kuifjeproject mijn partner wilde worden, hoewel we op dat moment nog niet beslist hadden op welke manier we het zouden doen."

De definitieve beslissing over de aanpak viel toen Spielberg de eerste volledige test van WETA kon bekijken. "Toen wist ik dat de 'motion capture'-technologie voldoende op punt stond om The Adventures of Tintin helemaal te maken zoals ons dat voor ogen stond. En dat was nog vóór we Avatar gezien hadden. Dat was het moment waarop ik me realiseerde dat er bij WETA sprake was van een belangrijke doorbraak."

Hardop lachen om Kuifje

Peter Jackson is al een Kuifjefan van toen hij een snotneus van een jaar of zeven was. "Maar ik heb toch even moeten nadenken voor ik ja zei. Toch minstens twee of drie seconden." WETA is zijn digitale cinemabedrijf. "Het bestaat alleen maar omdat we indertijd bij Jurassic Park(geregisseerd door Spielberg, JT) gezien hadden wat er allemaal mogelijk was met de digitale technologie. Dát was onze inspiratie. De cirkel is nu rond."

"Ik wist meteen dat de samenwerking heel leuk zou worden", vervolgt Jackson. "Het is heerlijk om je te kunnen onderdompelen in de verhalen en het universum van een personage waarvan je al zo lang houdt. Dat is een van de grote geneugten die het filmmaken te bieden heeft, want het brengt je ook opnieuw in contact met je eigen kindertijd. Ik was enig kind, in Nieuw-Zeeland. Maar bij het lezen van die Kuifje-albums werd ik totáál meegesleept door al die avonturen. Hardop lachend om de grappen, hoewel ik toen wellicht niet alle ironie of parodie begreep. De kans krijgen om 40 jaar later opnieuw met die avonturen aan de slag te gaan, is echt alsof je opnieuw je kindertijd binnenstapt."

Spielberg van zijn kant was al volwassen toen hij de avonturen van Kuifje ontdekte. "Het sprak me meteen aan. Als volwassene, maar óók als iemand die altijd zeer sterke en levendige herinneringen aan zijn kindertijd gekoesterd heeft. Als volwassene kon ik de hardnekkigheid en de volharding van Kuifje appreciëren, maar ook het verbazingwekkend hoge gehalte aan slapstickhumor. Het was duidelijk dat Hergé heel erg beïnvloed was door Charlie Chaplin, Buster Keaton en Mack Sennett."

Net als Jacques Tati

Bij Hergé vond Spielberg ook de geest van Jacques Tati terug, nog zo'n persoonlijke held. "Een genie, die de gevoeligheid van de stille film teruggebracht heeft naar de periode van de klankfilm, zonder het gebruik van dialogen. Hij kon een verhaal vertellen in beelden. Toen ik in 1981 mijn eerste Kuifjealbum in handen kreeg, was dat de Franse versie. Ik sprak of las nauwelijks Frans, en toch kon ik het hele verhaal perfect verstaan en kon ik elk personage volgen en bijna alles begrijpen wat ze zegden, gebaseerd op hun attitude, de positie van hun lichaam, de kadrering. Net als Jacques Tati kon Hergé me een heel verhaal vertellen zonder één woord gesproken dialoog."

Spielberg raakte geïnteresseerd in Kuifje na de release van Raiders of the Lost Ark, de eerste Indiana Jones, die met name in Europa gretig vergeleken werd met Kuifje. Dat zinde de grote regisseur eerst niet helemaal. "Ik vroeg me af waarom ze me ervan leken te beschuldigen iets gekopieerd te hebben waarvan ik nog nooit gehoord had! Ik las de Kuifjealbums en stelde vast dat er inderdaad veel gelijkenissen waren tussen de avontuurlijke globetrotter Indiana Jones en de journalistieke globetrotter van Hergé. Ik heb me toen ook gerealiseerd dat Kuifje iets heel hedendaags uitstraalde, iets wat vandaag nog altijd relevant is.

"Toen ik aan Raiders of the Lost Ark begon, wilden de studio's me geen geld geven, omdat ze het een anachronisme vonden. Zelfs George Lucas, die meegeschreven had aan het scenario en die de film gecoproduceerd heeft, was die mening toegedaan. Wie zou zich in de jaren tachtig nog interesseren voor een hoofdpersonage met een vilten hoed op zijn hoofd en een zweep in zijn hand? En die ook nog eens schrik heeft van slangen? Een man die op zoek gaat naar de verdwenen Ark des Verbonds. En trouwens, zo'n Ark des Verbonds, wat was dat eigenlijk (lacht)? Dat soort avonturenfilms was misschien populair in de jaren dertig, maar wie zou zoiets in de jaren tachtig willen gaan bekijken? Wel, George en ik wilden dat.

"Uiteindelijk hebben we één Hollywoodstudio, Paramount Pictures, bereid gevonden ons wat geld te geven. Alle andere studio's hadden neen gezegd. We draaiden Raiders voor zo'n 20 miljoen dollar - niet zoveel geld, zelfs niet in 1980 - en hebben er de best mogelijke B-movie van gemaakt. Want dat was het: een B-movie. Om er een A-movie van te maken, hadden we nog eens 20 miljoen nodig gehad. Maar misschien had die film dan maar de helft opgebracht.

"We waren natuurlijk bang dat iedereen die neen gezegd had misschien toch nog gelijk zou krijgen, maar het publiek bleek dol op de film en bewees dus dat al die Hollywoodstudio's het bij het verkeerde eind hadden. Het publiek ging uit de bol.En dat kwam onder meer doordat het met Raiders of the Lost Ark een filmgenre ontdekte waarmee het nooit opgegroeid was.

"In Amerika worden we nu geconfronteerd met een publiek dat vóór deze film waarschijnlijk nog nooit van Kuifje gehoord had. Maar als we deze avonturenfilm opwindend genoeg hebben gemaakt, hopen we dat zij nu ook Kuifje en de albums van Hergé zullen ontdekken. Die zijn weliswaar populair in Europa en in de rest van de wereld, maar niet in Amerika. Waarom niet? Dat heeft volgens mij niets met het personage te maken, maar met marketing. In Amerika waren de mensen wél geïnteresseerd in de comics van Batman en Superman, maar de strips van Tintin zijn daar nooit op een degelijke manier in de markt gezet."

Dat ligt ook aan de Engelse vertaling van de oorspronkelijke strips, meent Jackson: "Dat is toen gebeurd door twee Engelse schrijvers, wat zorgde voor een soort anglocentrisme. De humor was ook Engels gekleurd. Voor landen met een achtergrond als Britse kolonie, zoals Nieuw-Zeeland, Australië en India, was dat minder een probleem, en daar zijn de albums dan ook zeer populair geworden. Als er in de jaren vijftig en zestig, toen Kuifje zowat de hele wereld veroverde, een Amerikaanse vertaling was gemaakt, dan was het wellicht anders gelopen."

Geen geknoei met het DNA

Toch is de eerste Tintin geen introductiefilm geworden om Kuifje voor te stellen in die delen van de wereld waar hij niet zo bekend is. Jackson: "Het moest eerst en vooral een film worden waarvan genoten kon worden door mensen die vertrouwd zijn met het werk van Hergé. De albums zijn in ruim vijftig talen vertaald. Er moet dus wel een reden zijn waarom Kuifje zo populair is.

"En als het een goede, onderhoudende film zou worden, dan zou hij ook wel opgepikt worden door mensen die Kuifje niet kenden. Voor hen zou het een originele film zijn, net zoals Toy Story en Monsters, Inc. indertijd ook originele films waren. Als we wanhopig geprobeerd hadden Kuifje aantrekkelijk te maken voor een moderne markt, dan hadden we er wel een update van gemaakt naar 2011. Dan hadden we hem een gsm gegeven en een Amerikaans vriendinnetje (lacht). Maar we hadden voldoende vertrouwen in de originele creatie van Hergé. Want daar zijn wij, op verschillende tijdstippen in ons leven, verliefd op geworden. Waarom zouden we dan met het DNA van Kuifje beginnen te knoeien"

Voor Spielberg was dat ook gewoon kwestie van respect. "Iedereen weet dat Hergé zijn hele leven aan Kuifje gewijd heeft. Hij heeft bijna niets anders gedaan. Hij las bijvoorbeeld National Geographic om locaties te vinden die hij zelf nooit bezocht heeft. De avonturen van Kuifje waren zijn manier om naar verre plaatsen en verre landen te reizen. Hij deed research over andere culturen: het voedsel dat ze aten, de kleren die ze droegen. Hij maakte er een kunstvorm van. Voor elke kleine verandering, elke aanpassing, hebben we trouwens de toestemming van de Hergé Foundation gevraagd."

Jackson: "De mensen hebben er altijd al behoefte aan gehad naar verhalen te luisteren en te kijken die ze waarschijnlijk nooit in hun eigen leven zullen meemaken. Dat was al zo bij de mythes van de oude Grieken. Dat waren óók avonturen. Je mag het gerust escapisme noemen, maar dat is net de reden waarom ik zo van film hou. Ik weet dat ik de avonturen van Kuifje nooit zelf zal beleven en dat ik nooit door al die 'bad guys' achtervolgd zal worden. Dat hoop ik tenminste (lacht). Maar als dat toch het geval zou zijn, dan hoop ik dat ik even goed zal kunnen schieten als Kuifje."

Controversieel oorlogsverleden

Spielberg en Jackson zijn zich ervan bewust dat, zeker in zijn vaderland België, ook een ander en minder rooskleurig beeld van Hergé bestaat. Het is het beeld van de Hergé die tijdens de Tweede Wereldoorlog gewoon strips bleef publiceren in de collaboratiekrant die Le Soir toentertijd was.

Jackson durft de verdediging van Hergé tijdens die oorlogsjaren op zich te nemen: "Toen de oorlog uitbrak, was Hergé al meer dan tien jaar bezig met die strips. En Tintin was al heel populair. Is het dan een misdaad dat Hergé - een makkelijk doelwit, want hij is er zelf niet meer om zich te verdedigen - die strips bleef publiceren om zijn landgenoten wat ontspanning te bieden, ook al gebeurde dat via een krant die gecontroleerd werd door de bezetter? Volgens mij heeft hij niet geprobeerd de nazi's aan het lachen te brengen. Hij deed het om zijn landgenoten te plezieren, op een ellendig moment in de geschiedenis van hun land."

"Natuurlijk hebben we weet van die controverse", bevestigt Spielberg. "Het was een heel ander verhaal geweest als die avonturen plotseling van toon waren veranderd en de Duitsers de helden waren geworden. Dat er bij wijze van spreken interactie was gekomen tussen Kuifje en de nazi's. Dat hij bijvoorbeeld met flesjes Vichywater in de weer was geweest. Als Hergé daar zijn vingers aan verbrand had, dan waren we misschien nooit aan dit project begonnen."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234