Maandag 16/12/2019

Klimaatakkoord

Wat zou het Klimaatakkoord nog zijn zonder de VS?

Beeld AFP

De Amerikaanse president Donald Trump maakt over enkele dagen bekend of hij zijn land terugtrekt uit het klimaatverdrag van Parijs. Volgens bronnen in het Witte Huis heeft Trump zijn besluit al genomen en trekt hij de handtekening van zijn voorganger Barack Obama terug. Wat houdt het klimaatverdrag van Parijs in en wat zijn de gevolgen als de regering-Trump niet meer meedoet?

De klimaatconferentie van Parijs vond eind 2015 plaats. Het was de 22e klimaattop van de VN-conferentie UNFCCC. Nadat eerdere toppen waren mislukt, lukte het in Parijs wel om duidelijke afspraken te maken over het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen.

Bijna tweehonderd landen zetten hun handtekening onder het akkoord. Slechts enkele naties zagen daarvan af: Syrië en Nicaragua. De landen spraken af maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de temperatuur deze eeuw niet meer dan 1,5 tot 2 graden Celsius mag stijgen. Verder is besloten dat rijkere landen financiële bijstand gaan geven aan landen die kwetsbaar zijn voor de gevolgen van klimaatverandering. Zo dreigen bijvoorbeeld eilanden onder water te lopen als de zeespiegel stijgt

12 december 2015: klimaatactivisten vallen elkaar in de armen na de ondertekening van het Klimaatakkoord van Parijs. Beeld Photo News

"Niet overschatten"

Als de Verenigde Staten zich nu terugtrekken zal dat een impact hebben, maar die moet niet worden overschat, vinden Joeri Thijs van Greenpeace en professor Ronnie Belmans, ceo van onderzoeksinstituut EnergyVille. "Mocht dit drie jaar geleden zijn gebeurd, was het een ramp. Dan had de houding van de Verenigde Staten een sneeuwbaleffect veroorzaakt in onder meer India, China en Brazilië", zegt Thijs. 

"We leven gelukkig in een heel andere tijd dan een paar jaar geleden." De opkomende economieën hebben de tijd gehad aan elkaar te snuffelen en hebben samen beslist van het klimaat een prioriteit te maken. Van de landen die hun handtekening onder het akkoord zetten, zijn er inmiddels 147 die het verdrag hebben geratificeerd, waaronder ook de VS. Ook grote spelers als China, Australië en de Europese Unie zijn formeel akkoord. 

Het verdrag betreft de periode na 2020 en treedt in werking na ratificatie door 55 landen die gezamenlijk meer dan 55 procent van de broeikasgassen uitstoten. Greenpeace wijst erop dat de VS verantwoordelijk zijn voor circa 15 procent van de uitstoot van broeikasgassen en dat de vereiste 55 procent dus ook zonder de VS wordt gehaald.

VS niet langer voortrekker

De Verenigde Staten zijn dus niet langer de grote voortrekker. Thijs: "Op de klimaattop van Marrakesh, die eind vorig jaar samenviel met de verkiezing van Trump, hebben de nieuwe economieën en de Europese Unie heel duidelijk verklaard dat ze hoe dan ook doorgaan. Het Klimaatakkoord zal dus absoluut niet instorten."

"En ook de Verenigde Staten zelf zijn voorbij het point of no return", voegt professor Belmans eraan toe. "De kosten van hernieuwbare energie zijn dusdanig gedaald dat de technologie op zichzelf rendabel is, ze hoeft niet langer te worden ondersteund door de overheid. Kijk naar het conservatieve Texas, dat is intussen de staat met het hoogste aantal windmolens in de Verenigde Staten."

"De groei van de duurzame industrie heeft zo'n vaart genomen. Die trein is niet meer te stoppen, ook niet in de VS", voorspelt Greenpeace. De organisatie wijst erop dat het Amerikaanse bedrijfsleven los van Washington zal blijven inzetten op duurzame groei. Hetzelfde geldt voor afzonderlijke Amerikaanse steden en voor staten als Californië en New York.

"Wat gaat Trump doen met al dat steenkool?"

Ook voor de technologie van onze eigen hernieuwbare energiesector zijn we niet afhankelijk van de VS. Onze zonnepanelen komen uit China en voor windenergie leunen we op Duitse en Deense technologie. "Trump heeft zich in het hoofd gestopt dat hij opnieuw massa's steenkool wil ophalen, maar wat zal hij er vervolgens mee doen? ", vraagt Belmans. "De Amerikaanse steenkoolcentrales zijn oud en versleten."

De Twentymile-mijn in Oak Creek, Colorado. Beeld BELGAIMAGE

Als Trump deelname aan het klimaatakkoord opzegt, betekent dit tot slot nog niet dat hij er direct van verlost is. Volgens deskundigen duurt het formele proces van terugtrekking zeker drie tot vier jaar en daarmee ongeveer de hele periode van de huidige ambtstermijn van Trump.

Een Amerikaanse terugtrekking uit het akkoord zal er desalniettemin voor zorgen dat de rest van de wereld de riem een gaatje extra moet aanhalen. "Wat de CO2-uitstoot betreft, hebben we nu eenmaal erg weinig marge", zegt Joeri Thijs. Om de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden en te streven naar 1,5 graad, zoals in Parijs werd afgesproken, bestaat geen speelruimte. "Schade zal er dus hoe dan ook zijn", besluit de Greenpeace-expert. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234