Zaterdag 06/06/2020

Wat zal er worden van het historische pensioenrapport?

Een gesprek uit de verre toekomst tussen Alexander De Croo (65) en zoon (31)

Wat is er geworden van de voorstellen van de Croomissie uit 2014? Ik vraag opheldering aan de vader van de missie, tegelijk ook mijn vader, Alexander De Croo, die dit jaar 65 jaar wordt.

Pa, we zijn nu in 2040, jullie zagen die vergrijzing toch wel aankomen? Waarom heeft het dan zo lang geduurd vooraleer afdoende maatregelen genomen zijn?

"Joh, het heeft me jaren van mijn leven gekost. We wilden beter doen dan Zweden. Daar deden ze er in de jaren negentig tien jaar over. Wij dus twaalf. Maar dan hadden we wel onze P-app, onze nieuwe PensioenApplicatie. Die zag er wel iets anders uit dan die van mijn commissie."

In vijftien jaar kan er veel veranderen.

"Zeg dat wel. Neem het klokhuis van de commissievoorstellen toen: het puntenpensioen. Frank Vandenbroucke kon, als 's lands hoofdonderwijzer die hij was, wel uitleggen wat daar goed aan was: simpel, één punt per gewerkt jaar, hoe meer je verdient en bijdraagt, hoe langer je werkt, hoe hoger je pensioen. Maar het lukte hem gaandeweg minder om de pijnpunten weggemasseerd te krijgen."

Punten of pijnpunten?

"Pijnpunten. Letterlijk: de overheidspensioenen werden midscheeps geraakt. Een puntenpensioen gaat immers over de hele loopbaan, zowel gewerkte jaren als verdiende lonen. Gewone ambtenaren moesten al wel vijfenveertig jaar hebben voor een vol pensioen, maar het bedrag werd berekend op het loon van hun laatste tien jaar.

"Betere ambtenaren kregen echter ook hun studiejaren na twintig jaar gratis meegeteld. En nog betere ambtenaren moesten niet eens vijfenveertig jaar op de teller halen: professoren en magistraten bijvoorbeeld, kregen al vol pensioen na zesendertig jaar. Parlementariërs idem dito.

"Dat moest voor iedereen vijfenveertig worden. De professoren in mijn commissie konden daar niet rond, maar de sloebers bedachten wel een slimmigheidje: geef ons wat hogere punten voor een jaar. Al vlug werd er dan ook gesmaald: hoe minder lastig werk, hoe meer pensioenpunten!"

Pijnpunten dus weg?

"Nee. (Neemt een slok van zijn Westvleteren) Het puntenpensioen raakte helemaal verdacht toen duidelijk werd dat ervoor gekozen was omdat vlot met de parameters kon worden geschoven. Blijven gepensioneerden langer leven, verleng dan de loopbaan of doe de pensioendeur later open. Komen er meer oudere werklozen of invaliden, beperk hun pensioenrechten dan een beetje. Gaat het niet best met de competitiviteit, bevries het referentieloon of verminder de puntwaarde. Mogelijkheden zat."

Maar die verschuivingen beletten mensen toch niet om voor zichzelf keuzen te maken: lager of later pensioen, vroeger stoppen of langer werken?

"Ja, dat is zo - maar dan wel vooral voor mensen met passionerend werk en het eeuwige leven. Professoren, economen, politici, opiniepenners... Mensen zijn echter niet gelijk voor het leven. Arbeiders leven nog altijd zo'n zeven jaar minder dan kaderleden. Veel mensen hebben ook eerder sloop- dan loopbanen. En vijftigplussers deugen nog altijd niet op de arbeidsmarkt.

"Regeringen hebben wel veel gesensibiliseerd ten gunste van oudere werknemers. En ook de leeftijd voor vroeger uitloggen verhoogd. Lager loon? Van mij moesten CEO's geen loonsverlaging aanvaarden, waarom oudere werknemers dan wel? Nee, regeringen hebben nooit veel geïnvesteerd in verbetering van arbeidsomstandigheden. Zoals Zweden nu al vijfenzeventig jaar doet."

Waarom niet?

"Het meest terechte verwijt tegen mijn pensioencommissie was dat er eerst een loopbaancommissie had moeten komen. Juist ja, maar dan hadden we er toen veel meer ministers bij moeten betrekken en was het mijn commissie niet meer geweest. Ik heb daarna voorgesteld om pensioen en werk onder één minister te brengen. Maar er waren al drie regionale ministers van Werk en die wilden niet meteen met pensioen - of gereactiveerd worden (lacht). Ik heb het dan gehouden bij een Kenniscentrum voor Langer Werken."

Dat doen wij toch allang vanzelf!

"Ook weer zo'n mooi verhaal! Ik stelde een Kenniscentrum Langer Werken voor. Links wou 'Minder' en Groen 'Beter'. Je kunt al raden wat het geworden is?"

Het Kenniscentrum voor Langer Minder en Beter Werken?

"Ik heb al mijn proffen navenant beloond. Ik heb ze ondergebracht in het Kenniscentrum. Ze wilden allemaal graag langer blijven werken. Wel, ze mochten dat voortaan voor een vol pensioen: vijfenveertig jaar zoals iedereen."

Lekker rechtvaardig.

"Die gelijke loopbaan was de opstap naar het alom geprezen Pensioenpact van daarna - een uitruil, een groot compromis dat ik gesloten heb met John Crombez (sp.asap - sociale partij as soon as possible). Eén: meer gelijkheid in de eerste pensioenpijler, via convergentie tussen de wettelijke pensioenstelsels van werknemers, zelfstandigen en ambtenaren. Te beginnen met een verlenging van de loopbaan naar vijfenveertig jaar voor iedereen en pensioen op basis van de vijfentwintig beste jaren.

"Daartegenover stond en staat: meer vrijheid in de tweede pijler. Meer individuele flexibiliteit : loonbonussen, maaltijd-, eco- en dienstencheques, plus firmawagens, het moest allemaal omgezet kunnen worden in aanvullend pensioen. Ook indexeringen en aanvullend vakantiegeld. Altijd op afgesproken en vrijwillige basis.

"En goeie compromissen bestaan nog altijd uit drie: loopbaanpensioen in plaats van leeftijdspensioen. Mensen die vroeg zijn beginnen werken, zijn opgelucht. En mensen die graag blijven doorwerken, zijn monter. Sommigen zelfs zo monter en pronter dat we intussen een maximumleeftijd hebben moeten invoeren."

Het heeft hen en u geen, maar ons wel windeieren gelegd.

"Ja, we hebben nooit echt bevroed dat beleggingen in aandelen en obligaties en vastgoed, ook van groepsverzekeringen en pensioenfondsen, zo lang zo weinig zouden blijven opbrengen. Onze voorvaderen dachten ook nog dat opeenvolgende generaties het telkenmale beter zouden hebben dan de vorige. Dat de economie na 2008 veel minder snel zou groeien dan tussen 1960 en 2000 bevroedden we toen wel. Maar we zijn er toch resoluut - liberale optimisten die we waren - met veel lastenverlagingen, investeringsstimuli en zelfs overheidsuitgaven tegenaan gegaan."

Met als gevolg dat de regering van de twee Clercqen nu grondig moet saneren. (Bedoeld is de regering-Mathias De Clercq (Open N-VA)-Felix De Clerck (D&V, zonder C), GDS)

"Ja, dit land kent nu eenmaal zoiets als een begrotingscyclus: tien jaar fors saneren, tien jaar feestelijk uitgeven. Ontlasten, ontlasten, daarna belasten, belasten. Dit zijn nu jullie kwaaie jaren. Maar jullie hebben wel veel langer kunnen studeren en jullie gaan zeker ook langer leven. Je kunt niet alles hebben."

Oké pap, dan zorgen we wel dat uw kleinkinderen het beter hebben dan wij.

"Je zou me geen groter plezier kunnen doen."

Afgesproken. Zou ik dan wel 100.000 euro kunnen lenen van je, pap? Ik zou me eindelijk een penthouse willen kopen, maar die Clercqs-bezuinigingen hakken er wel in. Nu ook geen woonbonus meer!

Dit gesprek is woordelijk opgetekend door Gilbert De Swert, 94 jaar in 2040.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234