Dinsdag 19/10/2021

Wat wilt u doen voor u sterft?

TAZ#2013 zit er bijna op, met vanavond de prijsuitreiking voor het Jong Theaterwerk. Uit de 19 creaties van jonge makers dringt zich het beeld op van een generatie die grip tracht te krijgen op de eigen biografie, te midden van een verwarrende veelheid aan mogelijkheden. Wat is De Hoofdzaak?

Denk je te veel? Dan is de aan- en uitknop iets voor jou. Beetje depri? Koop een optimuts! De Hoofdzaak is het winkeltje waar Lisa Verbelen en Judith de Joode concrete oplossingen verkopen voor complexe problemen die zich afspelen in je hoofd. Maar het zoeken naar de hoofdzaak is de motor achter nog heel wat voorstellingen uit het Jong Theaterwerk.

Neem nu BOG, de voorstelling die Verbelen en De Joode samen met Benjamin Moen en Sanne Vanderbruggen maakte. In een grappige en intelligente tekst beschrijven de vier een levensboog van wieg tot graf. Een sjabloon is het, want het leven verloopt voor iedereen ongeveer hetzelfde, en toch anders. In BOG herkent iedereen het zijne. Verandering. Herhaling. Verlangen - veroveren - hebben - kwijtraken. En opnieuw verlangen. Aangekomen op het punt waar hun eigen jonge levens voorlopig stoppen, in het nu-nu-nu, rest alleen de optie om te speculeren over het vervolg. BOG is niet wereldschokkend nieuw, maar ontroert in zijn frisse onbevangenheid.

Hetzelfde geldt voor de Sabam-laureaten van vorig jaar, die terugkeren met Heimat - een theatervoorstelling. Alleen gingen Rebekka de Wit en kompanen te rade bij zij-die-het-wel-al-doormaakt-hebben: hun (groot)ouders. Zij zien het grotere plaatje, trekken die lijnen die voor hun (klein)kinderen nog verhuld zijn. Soms gebeurt dat in videogesprekken vol confronterende vragen: 'Is het leven geworden wat u ervan verwacht had?' 'Wat wilt u nog doen voor u sterft?' Soms, en dat zijn de mooiste momenten, bestaat de hoofdzaak uit het zoeken zelf. Heimat is intiem, maar niet sentimenteel, persoonlijk, maar niet anekdotisch. Voor die generatie, die overal tegelijk is, versplinterd tussen virtueel en reëel, haakt één aansporing zich in het geheugen: 'Wees waar je moet zijn.'

Schoonheid en waanzin

In deze editie hebben programmatoren Liv Laveyne en Sophie De Somere geprobeerd om waar mogelijk meerdere creaties te tonen van eenzelfde maker. Een fijne beslissing, want het drieluik dat auteur en theatermaker Michael Bijnens presenteert, werpt een veelkleurig licht op zijn autobiografische zoektocht - al zijn de tinten stuk voor stuk variaties op gitzwart. Bijnens gebruikt een verlaten ziekenhuis als macabere achtergrond voor zijn vragen rond goed en kwaad. Twee live performances (Bloedspoor en Iris) dompelen de toeschouwer onder in een dantesk inferno van geweld en prostitutie, in eigen land net zo goed als in de drugskartels van Mexico. De film O falso profeta verhaalt over Bijnens' tocht naar de sloppenwijken van Rio de Janeiro. Steeds zindert de vraag: hoe blijft een mens op het rechte pad wanneer hij beproefd wordt? Schuilt het kwaad in de mens of in de context? Het gevecht van het bestaan, maar dan in een grimmiger context dan BOG of Heimat, want homo lupus homini.

Documenteren, exploreren, heroriënteren, grip krijgen. Deze generatie worstelt met de decision points in het eigen leven, gelukkig zonder hun vormen te beperken tot dat kleine ikje. Maar voor de strijdbare blik naar buiten moeten we een generatie afdalen, naar de jongste makers van dit festival. Compagnie DeSnor gaat de politieke toer op met Ideale plaats - een letterlijke verbeelding van een opblaasbaar kapitalistisch paradijs waar op ironische wijze het gebrek aan utopie wordt aangekaart. Nu eens hilarisch, dan weer flauw, wankelt Ideale plaats voortdurend tussen iets en niets - om uiteindelijk met een postmodern plofje aan de verkeerde kant van de lijn te belanden. Maar de gulzige overdaad waarmee dit gezelschapje zich smijt, belooft grootse daden.

In het parcours van de Mononomaden steekt vooral dans en performance, waarbij veel jonge lichamen niet gespaard blijven van geweld. Soms wordt de beproeving uit vrije wil opgelegd (de uitputtende performance van Erik Eriksson), soms lijkt het lichaam onderworpen aan krachten die van elders komen. Sabine Molenaar slaat met That's it het publiek met verstomming. Molenaar neemt je mee in een artificiële wereld van vergane glamour. Haar lichaam is een speelbal van krachten die het verwringen, vervormen, uitputten, plooien. Molenaar brengt schoonheid en waanzin bijeen op een manier die fascineert en doet huiveren tegelijk.

Tal en Thee brengt de kortste voorstelling van TAZ: vier minuten duurt de figurentheatervoorstelling Uit een doosje. Het leven vliegt erin voorbij als een zuchtje wind, of zoals de makers van Heimat zouden zeggen: als een lome zaterdag die nochtans eindeloos leek. Wie moeite heeft met deze vluchtigheid (en de bijbehorende vragen over zingeving) moet het Archief van Troost bezoeken. In het kabinet van Laura Groeneveld denk je na over wat jou troost, om vervolgens te ontdekken dat troost ook een verantwoordelijkheid betekent. De verantwoordelijkheid om, zoals een van de ouderen in BOG het samenvat, gewoon je armen open te doen, en ze daarna weer te sluiten. Dat is misschien wel De Hoofdzaak.

De KBC TAZ Jongtheaterprijs en de Sabam Jongtheaterschrijfprijs worden vanavond om 19u uitgereikt in de Panoramazaal van De Grote Post, Oostende, www.theateraanzee.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234