Vrijdag 25/06/2021

Griekse crisis

Wat wil Tsipras nu eigenlijk?

Grieks premier Alexis Tsipras. Beeld REUTERS
Grieks premier Alexis Tsipras.Beeld REUTERS

De Griekse premier Alexis Tsipras verscherpt de politieke chaos met een tegenstrijdig signaal. Eerst lekt uit dat hij nieuwe toegevingen wil doen aan zijn kredietverleners, vervolgens roept hij de Grieken opnieuw op om zondag bij referendum nee te stemmen tegen hun eerdere kredietvoorwaarden. "Een strategie moet je hier zeker niet achter zoeken."

"Komende maandag zal de Griekse regering na het referendum aan de onderhandelingstafel zitten, met betere voorwaarden voor het Griekse volk", maakte de Griekse premier Alexis Tsipras zich sterk in een televisietoespraak. Daarin riep hij zijn volk opnieuw op nee te stemmen tegen de kredietvoorwaarden van de schuldeisers, "want het is onaanvaardbaar dat in het Europa van solidariteit banken worden gesloten als antwoord op onze beslissing om het Griekse volk te laten beslissen".

Luttele uren eerder klonk er nog een verzoenender signaal. Er lekte een brief uit aan het Internationaal Monetair Fonds, de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank waarin Tsipras aangaf bereid te zijn toch een groot deel van de kredietvoorwaarden te aanvaarden die hij eind vorige week nog heftig verwierp. De brief doet uitschijnen dat Tsipras ook bij een neestem opnieuw wil onderhandelen, hetzij met een sterker mandaat van zijn volk. Maar de schuldeisers reageren koel. Zowel de Eurogroep als de Duitse bondskanselier Angela Merkel zegt de uitslag van de volksraadpleging af te wachten voor verdere stappen worden besproken.

Lees ook

In de zuidelijke landtong van Griekenland is vechten voor onafhankelijkheid haast een traditie. Lees hier waarom Sparta nee zegt tegen Europa.

Het referendum blijft, de geldschieters zijn 'afpersers' en toch toont Tsipras zich bereid mee te gaan in de hervormingen. Een bizar pokerspel dat zich tegen hem keert.

Grieks premier Tsipras vroeg de Griekse bevolking gisteren opnieuw om op 5 juli nee te stemmen zodat hij verder kan praten met een sterker onderhandelingsmandaat. "De volksraadpleging is vanuit democratisch idealisme perfect verdedigbaar. Maar vanuit politiek en economisch realisme bekeken is een referendum over kredietvoorwaarden op dit moment een slag in het water", schrijft Maarten Rabaey in zijn standpunt.

Mislukt pokerspel

Hoe de premier in enkele uren tijd warm en koud blaast, typeert de politieke vertwijfeling die in Athene met het uur groter wordt. "Een strategie moet je hier zeker niet meer achter zoeken, hoogstens een poging", zegt Grieks Europa-analist Janis Emmanouilidis van de Brusselse denktank European Policy Centre. "Met zijn brief hoopte Tsipras misschien alsnog dat de schuldeisers over de brug zouden komen maar dat is naïef gebleken."

Volgens Emmanouilidis maakten Tsipras en financiënminister Varoufakis eind vorige week "een grote fout" door het referendum als pasmunt op de onderhandelingstafel te leggen. "Ze dachten dat de kredietverleners het noodprogramma zouden verlengen en waren verrast toen niemand daartoe bereid was. De huidige situatie, met kapitaalcontroles en gesloten banken, zagen ze niet aankomen. Er zal nu zondag zelfs worden gestemd over een voorstel dat achterhaald is. Dat houdt eigenlijk geen steek."

Ook binnen de Syriza-regering is niet iedereen opgezet met het mislukte pokerspel van Tsipras en Varoufakis. Vicepremier Yiannis Dragasakis opperde dinsdagavond nog dat het referendum mogelijk zou worden geschrapt als er nieuwe onderhandelingen kwamen. Ook economieminister Giorgos Stathakis vond een volksraadpleging te riskant, meldde het politieke vakblad Macropolis. Beiden werden teruggefloten.

Emmanouilidis noemt de interne verdeeldheid betekenisvol. "Voor zondag kan er in de Griekse politiek nog veel bewegen. De vraag is niet alleen of zijn regering bijeen blijft maar vooral of alle Syriza-kiezers het stemadvies van hun premier gaan volgen. Velen stemden vroeger voor de (uitgesproken pro-Europese) sociaal-democratische regeringspartij PASOK. Hen zie ik Tsipras zondag niet noodzakelijk volgen."

Machtsvacuüm

Tsipras liet al uitschijnen een stap opzij te zetten als de Grieken zondag zijn advies niet volgen. Er zijn dan twee opties. Nieuwe verkiezingen eind deze maand, met het risico op een machtsvacuüm en verdere politieke fragmentatie tijdens een polariserende campagne, of een regering van nationale eenheid die vanuit het huidige parlement wordt gevormd waarin ook de grootste oppositiepartij Nieuwe Democratie van ex-premier Antonis Samaras, PASOK en het links-liberale To Potami gaan zetelen. Deze partijen worden de komende dagen de drijvende kracht van een 'ja-platform', al is het nog onduidelijk of ze in gespreide slagorde of onder gemeenschappelijke vlag campagne voeren.

Zelfs bij zijn gewenste neestem is Tsipras volgens Emmanouilidis niet zeker dat hij zijn slag thuishaalt. "Met een nee heeft hij weer een onderhandelingsmandaat maar of de kredietverleners nog met hem zullen willen praten, is maar de vraag. Het vertrouwen is echt helemaal zoek." De vraag wordt dan of Griekenland nog in de eurozone blijft of niet, de echte inzet van het referendum.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234