Zaterdag 26/11/2022

AnalyseItalië

Wat wil Mario Draghi? Dat is de vraag die na de dramatische donderdag in Rome voorligt

null Beeld ANP / EPA
Beeld ANP / EPA

Premier Mario Draghi diende donderdagavond zijn ontslag in omdat hij de steun van de Vijfsterrenbeweging verloor. President Sergio Mattarella accepteerde dat niet. Hoe moet het verder met de Italiaanse regering?

Rosa van Gool

Wat wil Mario Draghi? Dat is de vraag die na de dramatische donderdag in Rome voorligt. Er is geen meerderheid van nationale eenheid meer, constateerde de oud-voorzitter van de Europese Centrale Bank, nadat de Vijfsterrenbeweging weggelopen was bij een vertrouwensstemming.

De woorden waarmee Draghi zijn poging tot ontslag donderdagavond toelichtte, lieten weinig ruimte voor een doorstart. Toch is dat wel de koers waarop president Sergio Mattarella aanstuurt, door het ontslag te weigeren en hem terug te sturen naar het parlement, waar hij woensdag verschijnt. In de tussenliggende dagen zullen politici overuren maken, koortsachtig overleggend om een nieuw onderling evenwicht te vinden.

Maar heeft Draghi wel oren naar zo’n lijmpoging? “Er zal geen tweede Draghi-regering komen”, waarschuwde hij dinsdag zonder omhaal, in een uiterste poging de Vijfsterrenbeweging weer in het gareel te dwingen. Voordat hij zijn ontslag indiende, bedankte hij zijn ministersploeg voor hun werk met een verklaring die afscheid leek te nemen van het premierschap.

Toch heeft Draghi, ook zonder de Vijfsterren, nog altijd een numerieke meerderheid in het parlement. Hij overleefde de vertrouwensstemming, maar oordeelt zelf dat het politieke draagvlak niet meer volstaat. Kunnen een paar dagen achterkameroverleg dat veranderen?

Draghi toonde zich de afgelopen weken niet bereid tot grote concessies aan de partijen. Dat zou een schadelijk precedent scheppen. Als de Vijfsterrenbeweging eisen ingewilligd krijgt, is het wachten op de wensenlijstjes van andere coalitiepartijen en de volgende crisis. Het is kortom geen recept voor duurzame stabiliteit en bovendien funest voor de slagkracht van de regering, waarop Draghi continu hamert als noodzakelijke voorwaarde.

Stabiliteit

Desondanks is een akkoord nog altijd de uitkomst waarop zowel Brussel als de financiële markten hopen. Het Duits-Italiaanse renteverschil op staatsobligaties – de zogeheten spread, een belangrijke maatstaf voor het vertrouwen van de markten in Italië – liep donderdag stevig op. De beurs van Milaan sloot donderdag in het rood (-3,4 procent), maar richtte zich vrijdagochtend alweer voorzichtig op.

Ook op de EU-burelen is de hoop dat Draghi de crisis doorstaat nog niet helemaal vervlogen. Hoewel Commissievoorzitter Ursula von der Leyen geen commentaar geeft op interne politiek van lidstaten, benadrukte ze donderdagavond de nauwe en constructieve samenwerking met premier Draghi. De Italiaanse eurocommissaris Paolo Gentiloni liet zich duidelijker uit tegenover dagblad Il Messaggero: “Stabiliteit is een waarde op zich. We zitten in een storm waarbij cohesie en sterk leiderschap nodig is, eigenschappen waarin de regering van Mario Draghi uitblinkt.”

In het Italiaanse parlement hoopt de centristische Partito Democratico, de partij van Gentiloni, ook vurig op een doorstart. Zelfs een deel van de versplinterde Vijfsterrenbeweging, nota bene verantwoordelijk voor de crisis, liet vrijdag weten open te staan voor verzoening. Het rechtse blok, dat er in de peilingen goed voorstaat, pleit voor vervroegde verkiezingen.

Maar ook dat scenario kent bezwaren. De verkiezingen zijn volgend voorjaar gepland. Als ze naar de herfst vervroegd worden, levert dat problemen op met de begrotingswet, die voor het eind van het jaar rond moet zijn. Een derde optie, een andere premier die de autoriteit heeft om uit het verdeelde parlement een nieuwe eenheidsregering tevoorschijn te toveren, is niet zomaar voorhanden.

Waar Mattarella zelf in januari tegen wil en dank een tweede termijn als staatshoofd accepteerde, op voorspraak van Draghi om de politieke stabiliteit te bewaren, is het nu de beurt aan de premier om te kiezen. Stuurt hij het land een vervroegde verkiezingscampagne in, of slikt hij zijn eerder zo stellig uitgesproken woorden in?

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234