Woensdag 20/01/2021

'Wat wij deden was gedurfder'

Ze was 20 in 1953, het jaar dat in ons land de televisie schuchter de ether betrad. Hilda Verboven voegt zich algauw bij de eerste lichting regieassistentes. Nog in de pionierstijd leert ze de knepen van het vak. NIR wordt BRT, later BRTN en Hilda groeit mee. Bijna 43 jaar werkt ze voor de openbare omroep. Onder haar leiding maakt de jeugddienst programma's die diep in het geheugen van opeenvolgende generaties staan gegrift.

Brussel

Van onze medewerker

Philip Hansens

Wanneer Hilda Verboven in 1954 bij de televisie in dienst treedt, is zij de jongste van de ploeg. Met haar onderwijsdiploma kan zij aan de slag in een wereld waar de functies nog moeten worden uitgevonden. Op de schouders van zij die de regisseurs assisteren, rust de zorg voor alles wat voor, tijdens en na een uitzending gebeurt. Dat regieassistentie wel een vrouwenberoep moet zijn, vindt het mannelijk kader in die tijd vanzelfsprekend. Wie dan als vrouw bij de omroep in dienst komt en niet als omroepster is geëngageerd, moet dus wel regieassistente zijn.

Maar al vrij gauw bezet de damesploeg een sleutelpositie in het embryonale omroepbedrijf. "In elk geval konden ze niet zonder ons", maakt Hilda Verboven duidelijk. "Van televisie kenden de meeste regisseurs immers weinig. Wie uit de filmwereld kwam, had wat bagage. Bij de anderen konden we maar beter alles zelf doen." De realisator staat hiërarchisch dan wel boven de assistentes, maar in de praktijk zijn het de dames die garant staan voor de goede afloop van de uitzendingen. Toch vindt Verboven niet dat vrouw of man zijn er veel mee te maken had. Met klem bestrijdt ze dat vrouwen toen minder kansen kregen. "Als je deelnam aan het examen en je slaagde erin, dan kon je als vrouw evengoed opklimmen."

In 1955 al komt ze terecht op de jeugddienst, een groot woord voor een afdeling die dan niet eens over een eigen kantoor beschikte. "We zaten opeengepakt in een klein kamertje in een huis in de Dautzenbergstraat. Het was ook de kinderkamer", vertelt ze ironisch. Ze herinnert zich nog hoe bij het herschilderen van het lokaal iedereen meehielp. "Wij moesten toch alles kunnen, nietwaar." Aan die periode houdt ze goede herinneringen over. "Het waren plezante tijden. Maar we maakten ook hard ruzie, want tijdsdruk, dat kenden wij toen ook al."

Ondertussen groeit het medium zienderogen. In die dagen bereiken tv-legendes Tante Terry en Nonkel Bob hun hoogtepunt. De jonge regieassistente leert er vrij snel alle facetten van het televisiemaken. In 1965 neemt ze deel aan de zware examenreeks die uitzicht biedt op de functie van producer. Ze wordt de eerste vrouw die voor het examen slaagt. Op dat ogenblik oefent zij op de afdeling jeugd de job al effectief uit. In de praktijk verandert de promotie weinig, financieel wordt ze er natuurlijk wel beter van.

Het duurt niet lang voor Verboven in de jeugdprogramma's haar eigen accenten legt. Andere tijden breken inmiddels aan. Op straat woeden volop the sixties en de brave kleuters van Expo '58 zijn mondige teenagers geworden. Het kleine scherm houdt hen niet langer in de pas. Praatprogramma's doen hun intrede en als producer schuwt Verboven de onderwerpen niet waar Vlaanderen dan nog geen oog voor heeft. "Voor het thema legerdienst bijvoorbeeld lieten wij toen dienstweigeraars aan het woord. Rond zelfmoordproblematiek waren het jonge mensen die in de uitzending kwamen getuigen."

Die aanpak lijkt vandaag vanzelfsprekend, toch ziet ze grote verschillen met de jongerenprogramma's van vandaag. "Wij werkten bijvoorbeeld ook rond thema's als ontwikkelingssamenwerking en bewapening. Inhoudelijk had het allemaal meer om het lijf. Gratuit was het niet. Eigenlijk waren de uitzendingen ook geschikt voor volwassenen, terwijl de invalshoek die van de jeugd was."

In die tijd verricht Inspraak, een laatavondreeks voor de jonge volwassene, baanbrekend werk. Seksualiteit, de pil, samenwonen... Als een seismograaf detecteert het team van Verboven wat de jongeren bezielt. Heilige huisjes worden daarbij niet ontzien. "Wat wij deden was gedurfder dan wat nu gebeurt, want telkens weer moesten we taboes doorbreken."

Conform de tijdgeest heet het nieuwsmagazine voor jongeren in die periode Tegendraads. In Amsterdam vliegen provo's de bak in, de flowerpower komt naar onze contreien overgewaaid, Jazz Bilzen... op de BRT kan de Vlaamse tiener het allemaal volgen. De keerzijde van de tegencultuur wordt daarbij niet onbelicht gelaten. "We hadden het ook over drugs. Daarvoor trokken we naar het Vondelpark en lieten we de vreselijke gevolgen van harddrugs zien. Ook dat was een realiteit, dus moesten we het brengen, maar zonder met de vinger te wijzen", voegt ze eraan toe.

Uiteraard krijgt ook amusement een plaats in de jongerenprogramma's. De verzamelnaam voor het brede aanbod is Tienerklanken. De doelgroep is tussen 14 en 25 jaar. "We vormden een soort zender binnen de zender, velen benijdden ons daarvoor", durft Verboven nu te zeggen. "Behalve The Beatles en Bob Dylan hebben we iedereen uit de popmuziek van die tijd in onze studio gehad, zelfs The Rolling Stones." Pop, jazz, kleinkunst, chanson, hardrock en natuurlijk ook klassieke muziek krijgen aandacht. Verboven probeert het allemaal van nabij te volgen. Tienerklanken doet dan al dienst als kweekvijver voor aanstormend talent. Walter Capiau, Mike Verdrengh, Jo met de Banjo, Zaki, Bart Peeters en vele anderen leren via de jeugdprogramma's de stiel.

Zelf mijdt ze zoveel mogelijk het oog van de camera. Haar talent manifesteert zich in het coachen van anderen. "Je moet van jezelf weten wat je aankunt", bekijkt ze het nuchter. Een paar van de legendarische jeugdfeuilletons van toen worden door haar geproduced. Bij velen die toen jong waren, is de herinnering aan Het zwaard van Ardoewaan (1971) of De Kat (1973) onuitwisbaar.

Op het toppunt telt het departement jeugd, losse medewerkers meegerekend, zo'n 200 mensen. Rond 1980 leidt Hilda Verboven een tijd ad interim de dienst. De politieke kaarten liggen op dat moment echter zo dat een feitelijke benoeming voor haar niet is weggelegd. De christen-democraten zijn weer aan de beurt om de jeugd aan te voeren. Verboven grijpt naast de topfunctie.

In 1982 breekt in de carrière van Hilda Verboven een nieuwe periode aan. Van jeugd verhuist ze naar cultuur. Ze promoveert er tot hoofd van de dienst Kunstzaken. Op het eerste gezicht lijkt Verboven nu in rustiger wateren beland te zijn. Niet voor lang echter. "Het was tijd voor een beetje vernieuwing in dat brave domein." Het kunstprogramma IJsbreker moet de zaken loswrikken. Het zal tot harde confrontaties leiden... Op de afdeling gaan tegengestelde visies over de functie van televisie ten aanzien van kunst met elkaar in de clinch. Het publiek zal het geweten hebben. "Container was een mislukking", geeft ze grif toe. "Dat was echt in strijd met al wat ik in mijn carrière gedaan heb."

Wanneer het hoofd van de dienst jeugd in 1992 overlijdt, keert Verboven naar haar vroegere departement terug. Omdat ze er ook nog eens Vrije Tijd bijkrijgt, neemt haar verantwoordelijkheid aanzienlijk toe. Tal van programma's die nu nog in de ether gaan, komen onder haar leiding tot stand: NV De Wereld, Vlaanderen Vakantieland, Afrit 9. Kulderzipken wordt het laatste project dat ze er voor het jonge volkje weet door te drukken.

Tegen die tijd is het medialandschap grondig door elkaar geschud. Vele collega's en Tienerklanken-debutanten hebben ondertussen de openbare omroep verlaten. De televisie komt in handen van BV's (bij het uitspreken kan Verboven nauwelijks haar afschuw bedwingen), en dat lijkt nog aan te slaan ook. Boven de Reyerslaan pakken de wolken zich nu samen. Politici beslissen dat de bui op iemands kop moet neerkomen: de 60-plussers. In één pennentrek worden achttien kaderleden op vervroegd pensioen gestuurd. Hilda Verboven is er een van. In 1996, op dat moment is zij het langst in dienst, bijna 43 jaar, verlaat ze de Reyerslaan. Tegen haar zin.

"Uiteindelijk heb ik voor dat werk geleefd. Ik heb heel vroeg die kans gekregen, maar er ook dag en nacht voor gewerkt en er een stuk privé-leven aan opgeofferd", verklaart Verboven haar houding. Toch heeft ze in schoonheid van haar medewerkers afscheid genomen en tot vandaag onderhoudt ze met de oud-collega's de beste contacten. De misnoegdheid om het verplichte vertrek is ondertussen weggeëbd en geregeld bezoekt ze nog de VRT. Haar mening over de televisieprogramma's houdt ze dan niet voor zichzelf.

TV 1 herhaalt vanaf dit weekend memorabele jeugdfeuilletons op zondag. Kapitein Zeppos (13.35 uur) en Johan en de Alverman (14.05) zijn het eerst aan de beurt. Vanaf 25 januari volgen afleveringen van De Kat, waarvan Hilda Verboven producer was.

'Wij moesten alles kunnen. Het waren plezante tijden. Maar tijdsdruk kenden wij toen ook al'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234