Zondag 19/09/2021

klimaatverandering

Wat wetenschappers ontdekten op Groenland, kan de stijging van de zeespiegel nog erger maken

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Dat de temperaturen op aarde stijgen heeft meer effect op de sneeuw- en ijsmassa van Groenland dan eerst gedacht. Omdat de ijskappen minder smeltwater opnemen, stroomt er meer water dan verondersteld in de oceaan, wat nefaste gevolgen heeft voor de stijging van de zeespiegel. Dat schrijft de Amerikaanse krant The Washington Post.

Onderstaand animatiefilmpje van de ruimteorganisatie NASA, dat het verlies van ijsmassa op Groenland tussen 2004 en 2014 toont, voorspelt weinig goeds. Volgens wetenschappers verloor Groenland de voorbije eeuw al meer dan 9 biljoen ton ijs. En de snelheid waaraan het ijs smelt zal enkel toenemen, aangezien de temperatuur op aarde blijft stijgen. Volgens de NASA verliest Groenland jaarlijks 287 miljard ton ijs, deels door het smelten van ijs, deels door ijsbrokken die afbreken.

(Lees verder onder het filmpje.)

Firn

Omdat de ijskappen van Groenland zo'n groot effect kunnen hebben op het stijgen van het zeeniveau, houden wetenschappers het ijs er nauwlettend in de gaten. Een nieuwe studie, die gisteren gepubliceerd werd in het wetenschappelijk tijdschrift Nature Climate Change, focust op firn. Dat is een poreuze laag van ijs en sneeuw, waaruit gletsjers ontstaan. Het wordt beschouwd als een belangrijk onderdeel van de ijslaag, omdat het water vasthoudt en zo voorkomt dat het van de gletsjer afloopt en in de oceaan stroomt, waardoor de zeespiegel stijgt.

"Omdat deze laag poreus is en de porieën verbonden zijn, kan alle plaats in die porieën theoretisch gezien gebruikt worden om smeltwater op te slaan. Dat water sijpelt dan in de firn wanneer er dooi is aan de oppervlakte", legt hoofdauteur van de studie Horst Machguth van het Geological Survey of Denmark en Greenland uit aan The Washington Post. Later sijpelt het water dan door de firn en bevriest het opnieuw.

Er werd verondersteld dat de firnbekkens van Groenland hiertoe nog in staat waren, maar de nieuwe studie meent dat het heel goed mogelijk is dat dat niet meer het geval is. Uit veldonderzoek van de wetenschappers blijkt dat er dunne ijslagen gevormd worden dicht bij de oppervlakte, waardoor het water moeilijker in de firnlaag sijpelt en eerder de neiging heeft weg te stromen.

Vicieuze cirkel

De onderzoekers voerden hun studie uit tussen 2009 en 2015 in het westen van Groenland. Ze wilden achterhalen hoe de warme zomers van 2010 en 2012 het ijs er hebben beïnvloed. Ze onderzochten ijskernen en kwamen tot de conclusie dat ijswater in de firnlaag begon te bevriezen. Dat zorgde voor een vicieuze cirkel, want het water kon niet meer door de firnlaag naar beneden sijpelen, waardoor het smeltwater aan de oppervlakte begon te bevriezen. Vervolgens kon het smeltwater nergens meer heen en begon het naar beneden te stromen.

Dit is niet enkel slecht nieuws voor de stijging van de zeespiegel. De onderzoekers vrezen dat stromend smeltwater ook andere processen in gang zal zetten, die op hun beurt de snelheid waaraan de kappen smelten nog meer zal versnellen. Stromend smeltwater kan bijvoorbeeld ook kanalen uitsnijden in het ijs. Dat kan de mogelijkheid van het ijsvlak om zonlicht terug te kaatsen aantasten. Wanneer er meer zonlicht wordt geabsorbeerd in plaats van gereflecteerd, zal de dooi ook weer versnellen.

Foto's van NASA voorspellen weinig goeds. Beeld AFP
Foto's van NASA voorspellen weinig goeds.Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234