Dinsdag 27/07/2021

Wat we zelf doen, slaat een gat in de staatskas

De regering-Michel kan de schuld niet in de schoenen van de PS, de wereldeconomie of Europa schuiven. Michel I mag in eigen boezem kijken. Beeld belga
De regering-Michel kan de schuld niet in de schoenen van de PS, de wereldeconomie of Europa schuiven. Michel I mag in eigen boezem kijken.Beeld belga

Koen Schoors is econoom aan de UGent.

België mag na amper twee maanden 2016 op zoek naar 2 miljard extra inkomsten of besparingen. Deze regering lijkt er een hachelijke gewoonte van te maken de inkomsten dramatisch te overschatten waardoor elke begrotingsjaar een processie van Echternach wordt: drie stappen vooruit en dan weer twee achteruit. Elk jaar schuiven we de datum waarop de begroting een evenwicht zal bereiken iets verder vooruit naar de toekomst en stellen we een begroting voor die iets dieper in het rood duikt dan in de projecties van het jaar ervoor. Dat valt misschien nog te verantwoorden in het kader van een meer gradueel herstelbeleid.

Maar een paar maanden later blijkt dan onverbiddelijk dat de inkomsten tegenvallen en dat er dus een gat gedicht moet worden. Ondanks driftig kunst- en vliegwerk duikt tegen het einde van jaar opnieuw ergens een gat op dat dan weer halsoverkop gedicht moet worden, terwijl ondertussen de lekke begroting voor het volgende jaar wordt opgemaakt. Het is een recept voor onrust in de regering en wantrouwen van de burgers.

null Beeld rv
Beeld rv

Het is wat verrassend dat het ook dit jaar opnieuw gebeurt. De Europese en de Belgische economie groeien aan een gezapig tempo, maar veel sneller dan gemiddeld 1,5 procent per jaar zal de Belgische economie de volgende tien jaar allicht niet groeien. De interestlasten van de overheid dalen jaar na jaar en bereiken nu een historisch dieptepunt, maar zullen op een bepaald moment onvermijdelijk beginnen stijgen.

De regering-Michel kan de schuld niet in de schoenen van de PS, de wereldeconomie of Europa schuiven - Europa, dat de strikte begrotingsdiscipline heeft losgelaten. Michel I mag in eigen boezem kijken.

De overheidsinvesteringen dalen al decennia en zijn nu op een historisch dieptepunt aanbeland. België zal niet anders kunnen dan de investeringen drastisch te verhogen, want het huidige investeringspeil volstaat niet om publieke goederen zoals mobiliteit, rechtszekerheid en veiligheid nog te voorzien. Ook de kosten van vergrijzing zullen, ondanks de hervormingen, onvermijdelijk stijgen. Als we zelfs nu nog niet in staat zijn onze begrotingsproblemen op zijn minst onder controle te krijgen, wanneer dan wel? Er is duidelijk werk aan de winkel.

De federale overheid is ondertussen na ettelijke rondjes in de defederaliseringsmolen zo fel gekrompen dat zelfs een halvering van haar budget niet zou volstaan om het gat in de staatskas te vullen. Hoewel de gemeenschappen en de gewesten het leeuwendeel van het overheidsbudget consumeren, is de totale overheid duidelijk niet zuiniger geworden. Als we ooit een begroting in evenwicht willen bereiken zullen dus ook de gemeenschappen en gewesten een bijkomende duit in het zakje moeten doen. Ook zijn we hier en daar zo ver doorgeschoten in de regionalisering van bevoegdheden dat er geleidelijk aan enorme inefficiënties met massaal dubbel werk in ons veel te complexe systeem zijn geslopen. Daarom moet grondig bekeken worden of sommige bevoegdheden niet opnieuw gefederaliseerd moeten worden om de zaken een beetje efficiënter te organiseren.

Het bizarre proefballonnetje om de NMBS te gaan defederaliseren is eerder deel van het probleem dan deel van de oplossing. De spoorwegen zijn als een spinnenweb rond Brussel geweven. Dat te gaan opsplitsen lijkt zo ongeveer het duurste idee van het jaar. Het lijkt er integendeel op dat de spoorwegen soms nog steeds te lokaal georganiseerd zijn waardoor een aantal voor de hand liggende verbeteringen, bijvoorbeeld via slim gebruik van big data, voorlopig toekomstmuziek blijven. Betere integratie en coördinatie is de weg vooruit, zowel voor het land als voor zijn spoorwegen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234