Donderdag 23/01/2020

Analyse

Wat voorafging aan de vondst van 28 verkoolde lichamen in Mexico

Een Mexicaanse marinier houdt de wacht op de plek waar op 5 oktober een massagraf is gevonden. Beeld AFP

Forensisch experts in Mexico hebben uit een massagraf bij de stad Iguala 28 verkoolde lichamen gehaald. Hoewel de toestand van de lichamen directe identificatie uitsluit, lijdt het weinig twijfel dat de levend verbrande lichamen van de studenten zijn die op 26 september verdwenen na een confrontatie met de politie. Wat ging er vooraf aan de gruwelijke vondst?

De ontdekking van 28 verkoolde lichamen op een zondag in de heuvels 200 kilometer van Mexico-Stad is niet het laatste hoofdstuk in de gewelddadige confrontatie tussen studenten en de Mexicaanse politie. Na de zes doden en tientallen gewonden die vielen bij een studentenprotest in Iguala op 26 september, de tientallen studenten die daarna vermist raakten en de ontdekking van het massagraf, zijn nog altijd vijftien studenten niet terecht. Over hun lot bestaat geen duidelijkheid, maar de recente ontwikkelingen bieden weinig hoop.

Om in de nabij toekomst duidelijkheid te krijgen over de vermisten/vermoorden hebben bijna alle familieleden hun DNA afgestaan. Dat is nodig omdat er nog weinig over is van de gevonden lichamen.

Lerarenopleiding
Op vrijdagavond 26 september gingen studenten van de Ayotzinapa-lerarenopleiding de straat op om actie te voeren tegen discriminatoire praktijken bij sollicitatieprocedures. Studenten uit de grote stad zouden worden bevoordeeld boven die uit de regio, zoals zijzelf. Ze mogen zich als studenten in een calimerorol manoeuvreren, lieverdjes zijn het niet. Ze staan bekend om hun radicalisme. Niet voor het eerst kaapten ze voor hun protestactie meerdere bussen om hun doel te bereiken.

De politie van Iguala, een kleine stad in de zuidelijke deelstaat Guerrero, trad keihard op. Daarbij zou volgens openbaar aanklager Inaky Blanco "excessief geweld" zijn gebruikt. Politieagenten openden het vuur op de studenten en op videobeelden is te zien hoe ze een aantal jongeren inrekenden.

De jongeren vluchtten de straten van de stad in. De agenten, in samenwerking met onbekende gewapende mannen, hielden vervolgens nog urenlang een klopjacht op de gevluchte studenten. Vier uur later zou een onbekende groep gewapende mannen het vuur hebben geopend op studenten die in gesprek waren met journalisten.

Forensische medewerkers in het mortuarium van Iguala. Beeld AP

Bus beschoten
Rond datzelfde tijdstip werden aan de rand van de stad een bus van voetbalclub Los Avispones de Chilpancingo en een taxi beschoten. Mogelijk werd de bus per vergissing beschouwd als een van de bussen die door de studenten zouden zijn gekaapt. Zes personen lieten die nacht het leven: drie studenten van Ayotzinapa, de buschauffeur, een clublid van Los Avispones en een vrouw in de taxi. Bij een van de studenten werden de ogen uit de kassen gehaald en de huid van het gezicht gestroopt.

Het politieoptreden lokte nieuwe protesten uit. Aan de demonstraties in provinciehoofdstad Chilpancingo tegen het excessieve politiegeweld en de verdwijningen deden duizenden mensen mee. Ze gooiden met stenen en brandbommen. Ook bespoten ze muren met leuzen als "Bloedbad van Iguala, niet vergeten, geen vergeving".

Het "bloedbad" verwees toen naar de zes doden en tientallen gewonden die op straat vielen. Het lot van 57 verdwenen studenten was toen nog ongewis. Een dag later, op dinsdag 30 september, doken ineens veertien studenten op. Een paar dagen later werden aan het bloedbad 28 verkoolde lichamen toegevoegd. Naar alle waarschijnlijkheid zijn er dus nog vijftien studenten vermist.

Mariniers komen aan op de plek waar zondag buiten de stad Iguala een massagraf is gevonden. Beeld AFP

Niet voor het eerst
Het is niet voor het eerst dat demonstraties in Mexicio met grof geweld worden 'beëindigd'. De lokale mensenrechtengroep Tlachinollan meldt op haar website dat er in Guerrero eind 2011 een vergelijkbaar incident was waarbij politieoptreden tegen demonstrerende studenten resulteerde in drie doden en het oppakken en mishandelen van 24 studenten. In 2006 werden stakende leraren, die uit protest maanden in de stad Oaxaca op straat kampeerden, met bulldozers van het stadsplein geveegd.

De jongste confrontatie brengt ook nieuwe onvrede onder burgers aan het licht. Wat begon als studentenprotesten wordt nu aangegrepen om hun algehele onvrede over de politie en de autoriteiten te etaleren. Toen familieleden van de verdwenen studenten dit weekend geen toegang kregen tot de gevonden lichamen, blokkeerden ze zondag samen met studiegenoten de snelweg en eisten snel opheldering. Studenten bekogelden zaterdagnacht het huis van de gouverneur met molotovcocktails. Ze vrezen dat de autoriteiten bewijsmateriaal verduisteren of lichamen doen verdwijnen.

De achterdocht over de autoriteiten lijkt terecht. De nationale mensenrechtencommissie heeft de zaak inmiddels in onderzoek en spreekt van mogelijke "ernstige schendingen van mensenrechten". Op aanwijzing van getuigen pakte de staatspolitie 22 agenten op, die elke betrokkenheid bij het harde optreden ontkennen. Een hoge veiligheidschef wordt ook gehoord en de burgemeester van Iguala, José Luis Abarca Velazquez, sloeg op de vlucht. Verder is ook de politiechef van Iguala op de vlucht geslagen, net als drie van zijn collega's.

Volgens openbaar aanklager Blanco zou de politie nauwe banden hebben met lokale drugskartels. Zaterdag maakte hij bekend dat nog acht arrestaties zijn verricht, onder wie leden van de criminele organisatie Guerreros Unidos. Tips van een van hen zouden hebben geleid naar het massagraf. Ook zou zijn verklaard dat in ieder geval zeventien studenten zijn overgebracht naar de heuvels buiten Iguala en zijn vermoord op de plaats van het massagraf. Blanco kan die lezing nog niet bevestigen.

Onzekerheid
Voorlopig zal de onzekerheid onder familieleden aanhouden. Tegen persbureau AP zei de moeder van een van de vermisten, de 17-jarige Luis Angel Abarca Carillo, dat haar zoon leraar wilde worden om niet net als zijn broer een arme boer te worden. "En kijk nu wat ze met hem hebben gedaan", zegt ze. "We hebben niets meer van hem vernomen."

Mevrouw Margarita Carillo zal nog een tijd in onzekerheid blijven over het lot van haar zoon. De openbaar aanklager Blanco laat weten dat het forensisch onderzoek op de verkoolde lijken twee weken tot twee maanden kan duren. Pas dan weten ze zeker dat het inderdaad gaat om de studenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234