Zondag 29/01/2023

Bellen metMaarten Rabaey

Wat voor koning wordt Charles? ‘In de gaten houden hoe vaak we William aan zijn zijde zien’

Maarten Rabaey en de nieuwe Britse vorst Charles.  Beeld RV
Maarten Rabaey en de nieuwe Britse vorst Charles.Beeld RV

Nu koningin Elizabeth is overleden, krijgen de Britten met Charles een nieuwe vorst. Wat voor koning zal hij zijn, en hoe zit het met zijn geringe populariteit? We vragen het aan Maarten Rabaey, buitenlandjournalist bij De Morgen.

Dieter Bauwens

Hoe reageren de Britten op het overlijden van koningin Elizabeth II?

“De Britten zijn diep aangeslagen, ongeacht hun politieke voorkeuren. De Queen werd echt wel beschouwd als de moeder, of de grootmoeder, van de natie. Dat werd nergens zo duidelijk als bij de festiviteiten voor haar zeventigjarig jubileum in juni. Ik was toen zelf in het Verenigd Koninkrijk, en werkelijk overal zag je mensen op straat om dat jubileum te vieren. Er werden allerlei wijk- en tuinfeesten gehouden. De koningin bracht mensen dus letterlijk bijeen. Ze was de lijm van de natie.”

Wat kunnen we verwachten van de nieuwe koning Charles? Hij is een pak minder populair dan de Queen.

“Charles heeft een totaal andere stijl, en ook andere opvattingen. Het wordt hoe dan ook een ander koningschap. Hij heeft ontzettend lang moeten wachten, en hij heeft dus ook lang kunnen nadenken over wat voor koning hij wil zijn. De grote vraag is of hij een monarch zal zijn die de lijn van zijn moeder doortrekt, en dus een soort overgangsfiguur naar zijn zoon William, of wil hij zijn stempel drukken?”

“Dat laatste is niet ondenkbeeldig omdat Charles als prins de reputatie had om zich veel meer te mengen met wat er in de politiek en samenleving gebeurde.”

Charles heeft zijn persoonlijke overtuigingen altijd minder verborgen. Hoe zal dat zijn als koning?

“Heel wat biografen en academici vrezen dat Charles niet de discretie zal hebben die zijn moeder had. Elizabeth zag zichzelf als iemand die de natie diende, terwijl Charles wil leiden. Wat de Queen besprak met de premier, bleef ook achter gesloten deuren. Daar rustte een soort colloque singulier op. Dat zal bij Charles misschien anders zijn. Er wordt door sommigen gevreesd dat hij uitgesproken meningen zal hebben over politieke gebeurtenissen.”

“Er zijn vroeger al brieven uitgelekt waaruit bleek dat hij politici en organisaties aanschreef om zijn ideeën kenbaar te maken. Dat ging van milieuthema’s tot de oorlog in Irak.”

Wat stond dan precies in die brieven? Of, anders gezegd: wat zijn zijn overtuigingen?

“Er zijn brieven bekend, uit 2004 en 2005, aan de minister van Milieu, waarin Charles erop aandrong dat bepaalde vormen van overbevissing zouden stoppen. Hij schreef ook dat hij zou blijven ijveren voor de bescherming van vogels. Dat zijn op zich kleine dingen, maar die kunnen wel politiek relevant worden.”

“Bijvoorbeeld: er is op dit moment een gigantisch tekort aan woningen in het Verenigd Koninkrijk. In bepaalde gebieden wil de overheid heel veel bijbouwen, dat is hard nodig voor de economie. Beeld je in dat Charles als koning ook zo’n brief zou schrijven, bijvoorbeeld omdat die nieuwe woningen in of naast natuurgebied komen. Dan mengt hij zich, en dan zit je met een probleem want dan blokkeert hij het werk van de overheid.”

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

“In een constitutionele monarchie moet je daar toch mee opletten, want voor je het weet heb je een constitutionele crisis. Al heeft Charles onlangs al enkele keren gezegd dat hij heel goed het verschil kent tussen de rol van de prins en die van een vorst.”

Hoe ziet hij de rol van het koningshuis?

“Ondanks zijn wat oubollig imago wordt verwacht dat Charles het koningshuis verder wil moderniseren en stroomlijnen. Hij beseft dat het handenvol geld kost aan de staat, en hij zou pleiten voor een kleinere familie, met minder titels en toelagen. Het viel waarnemers al op dat er tijdens de kroningsfestiviteiten afgelopen juni minder mensen op het balkon stonden, en dat had Charles georganiseerd.”

Hoe (on)gelegen komt deze opvolging , met alle turbulentie in het Verenigd Koninkrijk?

“Voor de Britse samenleving is dit een turbulente week, met zowel een nieuwe premier als een nieuwe vorst. Op korte termijn denk ik dat deze situatie in het voordeel zal spelen van de regering. De periode van nationale rouw en de staatsbegrafenis zullen het volk bijeenbrengen en de aandacht afleiden van de grote problemen waar het land voor staat, zoals de koopkracht- en energiecrisis.”

“Premier Liz Truss zal het de komende twee à drie weken gemakkelijker krijgen om beleid door te voeren. Niemand zal op dit moment hevig debat voeren. Na de begrafenis zal de keiharde realiteit echter wel indalen dat de uitdagingen niet weg zijn.”

“Iets anders waar ik aan denk: volgend jaar is er in Schotland een nieuw referendum over onafhankelijkheid. Het is geweten dat de Queen op goede voet stond met alle politici, ook met Nicola Sturgeon, de minister-president van de Scottish National Party (SNP). Elizabeth was zo populair dat de Schotten zeiden: ‘Zelfs als we onafhankelijk worden, mag jij onze koningin blijven.’ De kans dat dat bij Charles gebeurt, is veel kleiner. Het is zelfs niet ondenkbaar dat Charles zich op de een of andere manier zou verzetten tegen zo’n referendum. Op dat vlak is hij een pak conservatiever dan zijn moeder.”

Waar kijk jij de komende maanden naar uit?

“Ik ben benieuwd om te zien hoe hij zijn rol als monarch invult. Het wordt interessant om in de gaten te houden hoe vaak we William aan de zijde van Charles zullen zien. Als ze de komende maanden overal samen opduiken, mag je ervan uitgaan dat Charles nadenkt over een scenario dat William misschien vroeger overneemt. Dan maakt hij duidelijk: de volgende koning loopt al met mij mee. Dat is een groot verschil in perceptie. Want één van de grote vragen is toch: zal Charles regeren tot aan zijn dood, of zal hij al snel duidelijk maken dat de volgende generatie klaarstaat? Hij moet toch ook de jongeren warm houden voor het koningshuis.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234